Κυρία Γιώτη, πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη «Χώρα του ΔΕΝ» και τι συμβολίζει για εσάς αυτή η... χώρα;
Για καιρό σκεφτόμουν ότι ήθελα να γράψω ένα βιβλίο για λίγο μεγαλύτερα παιδιά. Πολλοί γονείς και δάσκαλοι μού ζητούσαν βιβλία για να συνεχίσουν τα παιδιά, που είχαν ήδη αγαπήσει τα εικονογραφημένα μου βιβλία, να αγαπούν το διάβασμα. Όμως δεν ήθελα να κάνω ένα βιβλίο σαν όλα τα άλλα, ομολογουμένως καλά, βιβλία της συγκεκριμένης κατηγορίας που υπάρχουν εκεί έξω. Ήθελα να το κάνω με τους κανόνες των λεγόμενων chapter books, αλλά με τον δικό μου τρόπο. Και αυτή η ιδέα ήρθε… δουλεύοντας. Πάλεψα και εγώ με τα δικά μου ΔΕΝ. Παραλίγο, πολλές φορές, να τα παρατήσω. Είχα όμως βοηθό!
Η Απόδραση από τη Χώρα του ΔΕΝ αποτελεί το πρώτο βιβλίο της νέας σειράς Mind Games (Παιχνίδια του Μυαλού) και είναι μια σειρά ψυχικής ενδυνάμωσης για παιδιά 8+ με πολλή αγωνία, περιπέτεια και σασπένς!
Η χώρα του ΔΕΝ είναι αυτή η χώρα στο κεφάλι μας όπου επικρατούν τα ΔΕΝ. «Δεν μπορώ», «ΔΕΝ είμαι αρκετά καλός», «ΔΕΝ γίνεται». Καμιά φορά εγκλωβιζόμαστε εκεί μέσα και ψάχνουμε να βρούμε ένα κλειδί για να αποδράσουμε.
Το βιβλίο μιλά για τα «ΔΕΝ» που λέμε στον εαυτό μας. Γιατί πιστεύετε ότι ακόμα και τα παιδιά συχνά περιορίζουν τον εαυτό τους με τέτοιες σκέψεις;
Είναι ανθρώπινο. Είναι ο φόβος ότι ΔΕΝ θα τα καταφέρουμε, ότι θα αποτύχουμε. Αυτός ο φόβος συχνά μας σταματά από το να τολμήσουμε. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να μάθουμε στα παιδιά ότι η αποτυχία δεν είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπονται, αλλά είναι μέρος της διαδικασίας. Κάθε άνθρωπος που κατάφερε οτιδήποτε σημαντικό στην ιστορία της ανθρωπότητας απέτυχε, συχνά πολλές φορές, προτού επιτύχει. Όμως, δεν τα παράτησε. Σε κάθε αποτυχία του έμαθε και προσπάθησε ξανά, προσπάθησε διαφορετικά, ώσπου να βρει τη λύση.
Θεωρείτε ότι ο φόβος της αποτυχίας ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία; Και τι ρόλο μπορεί να παίξει το περιβάλλον του παιδιού σε αυτό;
Δεν γεννιόμαστε φοβούμενοι την αποτυχία – είναι μια μαθημένη συμπεριφορά. Η κοινωνία επιβραβεύει τα επιτεύγματα και την επιτυχία. Θαυμάζουμε τους νικητές, αλλά καθένας από αυτούς τους νικητές, που θαυμάζουμε τόσο πολύ, έκανε το ένα λάθος μετά το άλλο στο ταξίδι του προς την επιτυχία.
Το περιβάλλον λοιπόν παίζει μεγάλο ρόλο. Ακόμη και ο τρόπος που επιβραβεύουμε τα παιδιά συχνά τα μπλοκάρει. Αν πούμε για παράδειγμα σε ένα παιδί ότι είναι ιδιοφυΐα στα μαθηματικά ή αστέρι στο ποδόσφαιρο, αυτό σε πολλά παιδιά λειτουργεί ανάποδα. Φοβούνται να προκαλέσουν τον εαυτό τους για να μην αποτύχουν και αποδείξουν στον γονιό ή ακόμα και στον εαυτό τους ότι τελικά δεν ήταν και τόσο καλοί στα μαθηματικά ή στο ποδόσφαιρο όσο νομίζουν οι άλλοι.
Πρέπει λοιπόν να προσέχουμε τις ταμπέλες που τους κολλάμε, να επιβραβεύουμε τη διαδικασία, να τους μαθαίνουμε να μη φοβούνται τα λάθη και την αποτυχία, αλλά να παίρνουν το μάθημα και να προχωράνε.
Οι λέξεις των ενηλίκων στη ζωή των παιδιών μετράνε και γίνονται εσωτερική τους φωνή. Ξέρουμε πια ότι μπορούμε να την κάνουμε πιο υποστηρικτική, ώστε μεγαλώνοντας να τα παροτρύνει, να μην τα αποτρέπει.
Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της παιδικής φιλίας σε αυτές τις περιπτώσεις; Για παράδειγμα, τα παιδιά μπορούν να βοηθήσουν το ένα το άλλο να ξεπεράσουν τους φόβους τους;
Δεν είμαι ειδικός, αλλά βλέπω ότι τα παιδιά επηρεάζονται πολύ από τους φίλους τους κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, όταν η οικογένεια μπαίνει σε δεύτερη μοίρα και οι φίλοι γίνονται το παν στη ζωή τους. Συχνά όμως οι φίλοι λειτουργούν ως μέτρο σύγκρισης και αγχώνουν περισσότερο τα παιδιά. Εμείς οι γονείς αυτό μπορούμε να το μειώσουμε, μη συγκρίνοντας τα παιδιά μεταξύ τους και μαθαίνοντάς τους να μην το κάνουν και τα ίδια. Ακόμη και αν κάποιος είναι καλύτερος από εμένα σε κάτι ΣΗΜΕΡΑ, δεν πειράζει. Μπορώ να μάθω από τον άλλον.
Κάθε παιδί έχει τη διαδρομή του και παίρνει τον χρόνο του για να φτάσει στους δικούς του στόχους. Γονείς και δάσκαλοι πρέπει να αποφεύγουμε να τα συγκρίνουμε με άλλα παιδιά, αλλά να θέτουμε μαζί τους στόχους και να συζητάμε για την πρόοδό τους βάσει αυτών των στόχων και μόνο.
Πόσο δύσκολο είναι να μεταφέρει κανείς βαθιά συναισθήματα και έννοιες, όπως η ντροπή ή ο φόβος, μέσα από ένα παιδικό βιβλίο;
Είναι πολύ πιο εύκολο, πιστεύω, από τα να μιλήσεις απευθείας σε ένα μικρό παιδί γι’ αυτά τα θέματα. Μέσα από την ιστορία και τους χαρακτήρες το παιδί μπορεί να ταυτιστεί και να μιλήσει για δύσκολα θέματα χωρίς να νιώθει ότι μιλάει για τον εαυτό του. Ανοίγεται πιο εύκολα όταν χρησιμοποιεί τον χαρακτήρα ως μέσο για να εκφραστεί πιο ελεύθερα. Μάλιστα, στις 25 Απριλίου οργανώνουμε ένα πολύ ενδιαφέρον σεμινάριο με την ψυχοθεραπεύτρια Σουζάνα Παπαφάγου στο πλαίσιο των σεμιναρίων για γονείς των εκδόσεων Διόπτρα, γι’ αυτό ακριβώς το θέμα: Πώς να χρησιμοποιούμε τα βιβλία για να μιλήσουμε για συγκεκριμένα θέματα στα παιδιά μας. Θα τους δείξουμε πως τα βιβλία γίνονται μια γέφυρα ανάμεσα στον γονιό και στο παιδί, δημιουργούν χρόνο, ρυθμό και ασφάλεια, ώστε να χωρέσουν ερωτήσεις, φόβοι, θυμοί, απορίες αλλά και τρυφερότητα και εμπιστοσύνη.
Πιστεύετε ότι είναι σημαντικό να διαβάζουν οι γονείς βιβλία μαζί με τα παιδιά τους; Τι ξεχωριστό δημιουργείται μέσα από αυτή την κοινή εμπειρία;
Τα παιδιά γίνονται αναγνώστες στην αγκαλιά των γονιών τους. Φτάνοντας όμως στην ηλικία των 8-9 ετών τα περισσότερα παιδιά ξεκινάνε το δικό τους ξεχωριστό ταξίδι στον μαγικό κόσμο του βιβλίου.
Σε αυτή τη μετάβαση από την αγκαλιά μας στο προσωπικό τους αναγνωστικό μονοπάτι, μπορούμε να γίνουμε συνταξιδιώτες και να μοιραζόμαστε μαζί τους ιστορίες που μας εμπνέουν.
Κάποιες φορές θα διαβάζουμε εμείς ένα κεφάλαιο, κάποιες φορές θα μας διαβάζουν εκείνα και κάποιες φορές θα διαβάζουν μόνα τους για να μας το διηγηθούν μετά σαν να μοιραζόμαστε ένα κοινό μυστικό!
Αυτός ο χρόνος με τα παιδιά μας είναι πολύτιμος. Χτίζει τη σχέση μας μαζί τους μέσα από φανταστικές ιστορίες και αγαπημένους χαρακτήρες που μοιραζόμαστε, αλλά φτιάχνει και αναμνήσεις που η ζεστασιά τους έχει τη δύναμη να κάνει τα παιδιά μας αναγνώστες διά βίου.
Τέλος, αν μπορούσατε να πείτε μία μόνο φράση στα παιδιά που θα διαβάσουν το βιβλίο σας, ποια θα ήταν αυτή;
Είσαι πιο δυνατός/-ή από τον φόβο σου…
