Παλαιότερες έρευνες δείχνουν ότι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού, που αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή μορφή καρκίνου παγκοσμίως, μειώνεται κατά 4,3% για κάθε χρόνο θηλασμού. Τα προστατευτικά οφέλη φαίνεται μάλιστα να είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τις μεγαλύτερες σε ηλικία μητέρες.
Τι αλλάζει στο στήθος κατά τον θηλασμό
Οι λόγοι για αυτή την προστασία δεν είναι πλήρως κατανοητοί, ωστόσο πιστεύεται ότι σχετίζονται με αλλαγές στον ιστό του μαστού και με την έκθεση σε ορμόνες. Για να διερευνήσουν περαιτέρω το θέμα, η Sherene Loi από το Peter MacCallum Cancer Centre στη Βικτώρια της Αυστραλίας και οι συνεργάτες της ανέλυσαν ιστό μαστού από 260 γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών, διαφορετικών εθνοτήτων. Οι γυναίκες διέφεραν ως προς τον αριθμό παιδιών που είχαν αποκτήσει και το αν είχαν θηλάσει, καμία όμως δεν είχε διαγνωστεί ποτέ με καρκίνο του μαστού.
Όπως εξηγεί η Loi, διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που είχαν θηλάσει διέθεταν περισσότερα εξειδικευμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού, γνωστά ως CD8+ Τ κύτταρα, τα οποία παραμένουν στον ιστό του μαστού για δεκαετίες μετά τον τοκετό. Τα κύτταρα αυτά λειτουργούν σαν τοπικοί φρουροί, έτοιμοι να επιτεθούν σε ανώμαλα κύτταρα που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε καρκίνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κύτταρα αυτά παρέμειναν στο στήθος για έως και 50 χρόνια.
Τα ευρήματα από πειράματα σε ποντίκια
Στη συνέχεια, η ερευνητική ομάδα μελέτησε ποντίκια, κάποια από τα οποία είχαν ολοκληρώσει έναν πλήρη κύκλο εγκυμοσύνης, γαλουχίας και επαναφοράς του μαστικού αδένα μετά τον απογαλακτισμό. Ο ιστός του μαστού τους αναλύθηκε 28 ημέρες αργότερα, όταν οι μαστικοί αδένες είχαν επιστρέψει στην προ της εγκυμοσύνης κατάσταση. Άλλα ποντίκια είχαν χάσει τα μικρά τους λίγο μετά τη γέννηση ή δεν είχαν μείνει ποτέ έγκυα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ολοκλήρωση ενός πλήρους κύκλου θηλασμού συνδεόταν με σημαντική αύξηση των εξειδικευμένων Τ κυττάρων στον μαστικό ιστό, κάτι που δεν παρατηρήθηκε στα υπόλοιπα ποντίκια. Όταν εμφύτευσαν στον μαστικό ιστό κύτταρα τριπλά αρνητικού καρκίνου του μαστού, μιας ιδιαίτερα επιθετικής μορφής της νόσου, διαπίστωσαν ότι στα ποντίκια που είχαν θηλάσει, η ανάπτυξη των όγκων ήταν πολύ πιο αργή. Αντίθετα, όταν τα Τ κύτταρα αυτά απομακρύνθηκαν, οι όγκοι αναπτύχθηκαν ταχύτατα.
Κλινικά δεδομένα από γυναίκες με καρκίνο του μαστού
Ακολούθως, οι ερευνητές ανέλυσαν κλινικά δεδομένα από περισσότερες από 1.000 γυναίκες που είχαν διαγνωστεί με τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού μετά από τουλάχιστον μία τελειόμηνη εγκυμοσύνη. Διαπιστώθηκε ότι όσες ανέφεραν πως είχαν θηλάσει παρουσίαζαν όγκους με μεγαλύτερη πυκνότητα CD8+ Τ κυττάρων. Σύμφωνα με τη Loi, αυτό υποδηλώνει ότι υπήρχε συνεχής ενεργοποίηση και ρύθμιση της ανοσολογικής απόκρισης του οργανισμού απέναντι στον καρκίνο του μαστού.
Αφού λήφθηκαν υπόψη και άλλοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με θανάτους από καρκίνο του μαστού, όπως η ηλικία, διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που είχαν θηλάσει εμφάνιζαν σημαντικά μεγαλύτερη συνολική επιβίωση. Ωστόσο, τα δεδομένα παρουσίαζαν μεγάλη διακύμανση, γεγονός που δεν επέτρεψε να εξακριβωθεί αν η διάρκεια του θηλασμού έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα Τ κύτταρα συσσωρεύονται στο στήθος κατά τη διάρκεια του θηλασμού για να αποτρέψουν λοιμώξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μαστίτιδα. Υπάρχει επίσης σύνδεση μεταξύ εγκυμοσύνης και καρκίνου του μαστού, ωστόσο είναι πιο σύνθετη, καθώς μελέτες δείχνουν ότι ο κίνδυνος μειώνεται μόνο όταν η εγκυμοσύνη συμβαίνει σε νεαρότερη ηλικία.
Όπως επισημαίνει η Loi, τα ευρήματα αυτά έχουν σημαντικές προεκτάσεις για την κατανόηση του λόγου για τον οποίο ορισμένες γυναίκες φαίνεται να έχουν φυσική προστασία απέναντι σε επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού, αλλά και για το πώς θα μπορούσαν να διαμορφωθούν στο μέλλον στρατηγικές πρόληψης ή θεραπείας. Τονίζει, ωστόσο, ότι η απόφαση για τον θηλασμό είναι προσωπική, δεν είναι πάντα εφικτή και δεν αποτελεί εγγύηση ότι ο καρκίνος του μαστού δεν θα εμφανιστεί.
Η άποψη των ειδικών
Ο Daniel Gray από το Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research στη Βικτώρια σημειώνει ότι ένα από τα δυνατά σημεία της μελέτης είναι η ανάλυση δεδομένων από πολλές διαφορετικές ομάδες γυναικών. Όπως αναφέρει, η έρευνα αυτή θέτει τις βάσεις για μελλοντικές μελέτες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν πώς τα CD8+ Τ κύτταρα διατηρούν μια μορφή «ανοσολογικής μνήμης» του θηλασμού.
Πηγή: nature.com