Η πρώτη ψηφιακή γενιά αμφισβητεί το κινητό
Η σημερινή γενιά παιδιών είναι η πρώτη που μεγάλωσε σχεδόν αποκλειστικά μέσα στην ψηφιακή εποχή. Για πολλά από αυτά, δεν υπάρχει παιδική ηλικία χωρίς smartphone, social media και συνεχή σύνδεση. Κι όμως, σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, πολλά παιδιά και έφηβοι αρχίζουν να βλέπουν το κόστος αυτής της διαρκούς παρουσίας.
Ο ψυχολόγος Jonathan Haidt, γνωστός για τη μελέτη του γύρω από την ψυχική υγεία των παιδιών, επισημαίνει ότι τα παιδιά που μεγάλωσαν με κινητά από πολύ μικρή ηλικία παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και κοινωνικής απόσυρσης σε σύγκριση με προηγούμενες γενιές. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι τα ίδια τα παιδιά αρχίζουν να το συνειδητοποιούν.
«Δεν το απολαμβάνουμε, απλώς νιώθουμε παγιδευμένοι»
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία των πρόσφατων ερευνών είναι ότι πολλά παιδιά και νέοι δεν περνούν τόσο χρόνο στο κινητό επειδή το απολαμβάνουν πραγματικά. Το κάνουν επειδή νιώθουν παγιδευμένοι. Επειδή όλοι οι φίλοι τους είναι εκεί. Επειδή φοβούνται ότι αν αποσυνδεθούν, θα μείνουν μόνοι.
Σε έρευνες που έγιναν σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες, σχεδόν οι μισοί δήλωσαν ότι θα ήθελαν ορισμένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να μην είχαν υπάρξει ποτέ. Άλλοι είπαν ότι εύχονται να είχαν πάρει smartphone σε μεγαλύτερη ηλικία. Αυτή η συλλογική μεταμέλεια λέει πολλά.
Τα παιδιά θέλουν να νιώθουν ότι ανήκουν κάπου
Συχνά μιλάμε για τον εθισμό στην τεχνολογία σαν να είναι ατομικό πρόβλημα. Όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα συλλογικό φαινόμενο. Τα παιδιά δεν θέλουν απλώς να χρησιμοποιούν το κινητό. Θέλουν να ανήκουν κάπου. Όταν όλοι επικοινωνούν μέσω οθόνης, η επιλογή να μην έχεις κινητό μοιάζει με κοινωνική απομόνωση.
Ο Haidt περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως «συλλογικό πρόβλημα δράσης». Κανένα παιδί δεν θέλει πραγματικά να περνά ώρες μπροστά σε μια οθόνη. Αλλά κανένα δεν θέλει και να είναι το μόνο που δεν είναι εκεί.
Κι όμως, τα παιδιά προτιμούν να κάνουν παρέα από κοντά
Κι όμως, όταν ρωτηθούν τι πραγματικά θέλουν, οι απαντήσεις εκπλήσσουν. Σε έρευνες όπου τα παιδιά κλήθηκαν να επιλέξουν πώς θα ήθελαν να περνούν τον χρόνο τους με φίλους, σχεδόν τα μισά διάλεξαν το ελεύθερο παιχνίδι και την προσωπική επαφή. Πολύ λιγότερα επέλεξαν το online παιχνίδι ή την ψηφιακή επικοινωνία.
Αυτό που λείπει δεν είναι η διάθεση. Είναι οι ευκαιρίες. Πολλά παιδιά έχουν περιορισμένη ελευθερία κινήσεων. Λιγότερο ελεύθερο παιχνίδι στη γειτονιά. Περισσότερη επιτήρηση. Περισσότερο φόβο. Και έτσι, το κινητό γίνεται η μοναδική διέξοδος για κοινωνική επαφή χωρίς ενήλικες πάνω από το κεφάλι τους.
Οι γονείς και οι φόβοι τους
Οι γονείς συχνά βρίσκονται ανάμεσα σε δύο φόβους. Από τη μία, φοβούνται τους κινδύνους του πραγματικού κόσμου. Από την άλλη, βλέπουν τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης οθονών. Δεν πρόκειται για αποτυχία. Πρόκειται για ένα περιβάλλον που άλλαξε πιο γρήγορα απ’ όσο προλάβαμε να το καταλάβουμε.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η λύση δεν είναι να «κοπεί» το κινητό απότομα. Τα παιδιά το χρειάζονται για την κοινωνικοποίησή τους. Αυτό που χρειάζεται είναι να του δώσουμε λιγότερο κεντρική θέση και να δημιουργήσουμε περισσότερες εναλλακτικές.
Πώς μπορούμε να τα βοηθήσουμε να αφήσουν τα κινητά
Η μετάβαση δεν γίνεται με απαγορεύσεις αλλά με σωστή στήριξη. Με το να καθυστερούμε όσο γίνεται την απόκτηση smartphone. Με το να περιορίζουμε την πρόσβαση στα social media. Με το να δίνουμε στα παιδιά περισσότερη αυτονομία στον πραγματικό κόσμο. Μικρές καθημερινές ευκαιρίες ανεξαρτησίας, όπως να πάνε μόνα τους σε έναν φίλο τους ή να παίζουν χωρίς συνεχή επίβλεψη.
Όταν τα παιδιά αρχίζουν να νιώθουν ικανά και ελεύθερα, το κινητό χάνει σιγά σιγά τη μαγική του δύναμη.
Το πραγματικό δίλημμα της εποχής μας
Το ερώτημα που τίθεται στα παιδιά σήμερα δεν είναι αν θα έχουν κινητό. Είναι τι είδους παιδική ηλικία θέλουν να ζήσουν. Μια ζωή γεμάτη followers, αλγόριθμους και ατελείωτο scrolling ή μια ζωή με φίλους, ελευθερία και αληθινές εμπειρίες.
Το ενθαρρυντικό νέο είναι ότι πολλά παιδιά είναι έτοιμα να διαλέξουν το δεύτερο. Αρκεί να τους δείξουμε τον δρόμο και να τους δώσουμε τον χώρο να τον περπατήσουν.
Πληροφορίες από parents.com