Όσοι μεγαλώσαμε στις δεκαετίες του '80 και του '90 θυμόμαστε με νοσταλγία εκείνη την εκπαιδευτική τηλεόραση που δεν προσπαθούσε να κερδίσει την προσοχή μας με γρήγορες εικόνες και εντυπωσιακά εφέ. Αντίθετα, βασιζόταν στη φαντασία, στην αφήγηση, στη γνώση και στην αγάπη για το παιδί. Και μπορεί σήμερα τα παιδιά να έχουν στη διάθεσή τους αμέτρητο ψηφιακό περιεχόμενο, όμως δύσκολα θα βρει κανείς προγράμματα που να συνδυάζουν τόσο αρμονικά τη διασκέδαση με την εκπαίδευση.
Όταν η τηλεόραση δεν ήταν απλώς «χαζοκούτι»
Οι γονείς συχνά κατηγορούν τη σημερινή τεχνολογία για όλα τα κακά της παιδικής ηλικίας. Η αλήθεια είναι πως κάθε γενιά θεωρεί ότι τα δικά της χρόνια ήταν καλύτερα. Ωστόσο, υπάρχει ένας τομέας στον οποίο πολλοί συμφωνούν ότι κάτι χάθηκε στην πορεία: η ποιοτική παιδική τηλεόραση.
Οι εκπομπές εκείνης της εποχής είχαν έναν διαφορετικό στόχο. Δεν ήθελαν απλώς να κρατήσουν τα παιδιά απασχολημένα. Ήθελαν να τους μιλήσουν για την ιστορία, τις επιστήμες, τη φιλία, τη συνεργασία, τη φαντασία και τις αξίες της ζωής. Χωρίς φωνές, χωρίς υπερδιέγερση και χωρίς την ανάγκη να τραβούν την προσοχή κάθε τρία δευτερόλεπτα. Η γνώση ερχόταν φυσικά, σχεδόν αθόρυβα. Μέσα από ιστορίες, τραγούδια, χαρακτήρες και περιπέτειες που έμεναν χαραγμένες στη μνήμη μας για χρόνια.
«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος»: το μάθημα ιστορίας που λατρέψαμε
Για πολλούς γονείς, αυτή ήταν ίσως η κορυφαία εκπαιδευτική σειρά που πέρασε ποτέ από την ελληνική τηλεόραση. Η σειρά «Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ο άνθρωπος» κατάφερε να κάνει κάτι που ακόμη και σήμερα μοιάζει δύσκολο: να μετατρέψει την ιστορία σε συναρπαστική περιπέτεια.
Μέσα από τους αγαπημένους χαρακτήρες της, τα παιδιά ταξίδευαν από την προϊστορία μέχρι τις μεγάλες ανακαλύψεις, γνώριζαν σπουδαίες προσωπικότητες και κατανοούσαν πώς εξελίχθηκε ο ανθρώπινος πολιτισμός. Και όλα αυτά χωρίς να μοιάζουν με σχολικό μάθημα. Ίσως γι' αυτό τόσοι ενήλικες θυμούνται ακόμη σκηνές και πληροφορίες που έμαθαν από τη συγκεκριμένη σειρά πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια.
Ο Παραμυθάς που μας μάθαινε να ονειρευόμαστε
Πριν εμφανιστούν οι αλγόριθμοι που αποφασίζουν τι θα δούμε στη συνέχεια, υπήρχε ένας άνθρωπος που αρκούσε να αρχίσει να μιλά για να καθηλώσει χιλιάδες παιδιά.
Ο Νίκος Πιλάβιος, μέσα από τον αγαπημένο «Παραμυθά», έγινε η φωνή των παιδικών μας απογευμάτων. Οι αφηγήσεις του δεν ήταν απλώς παραμύθια. Ήταν ένα παράθυρο στη φαντασία, στη δημιουργικότητα και στη δύναμη της αφήγησης.
Σε μια εποχή όπου τα παιδιά βομβαρδίζονται από εικόνες, αξίζει να θυμηθούμε πόσο σημαντικό είναι να ακούει κανείς μια ιστορία και να δημιουργεί μόνος του τις εικόνες μέσα στο μυαλό του.
Το «Ουράνιο Τόξο» και η χαρά της ανακάλυψης
Αν υπήρχε μία εκπομπή που κατάφερε να συνδυάσει γνώση και ψυχαγωγία με μοναδικό τρόπο, αυτή ήταν το «Ουράνιο Τόξο». Υπό την επιμέλεια του Χρήστου Δημόπουλου, η εκπομπή έφερνε τα παιδιά σε επαφή με την επιστήμη, την τεχνολογία, τη φύση και τον κόσμο γύρω τους.
Δεν παρουσίαζε απλώς πληροφορίες. Προκαλούσε την περιέργεια. Έκανε τα παιδιά να θέλουν να ψάξουν περισσότερο, να αναρωτηθούν, να εξερευνήσουν. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη επιτυχία κάθε εκπαιδευτικού περιεχομένου: να γεννά ερωτήσεις και όχι απλώς να δίνει απαντήσεις.
Γύρω-Γύρω Όλοι» με τον Γιάννη Ζουγανέλη!
Την πολύ ευχάριστη παιδική εκπομπή έγραφε και επιμελείτο η παιδαγωγός Βίκυ Πάλμου, ενώ συμπαρουσιαστής ήταν ο αξιαγάπητος Γιάννης Ζουγανέλης, ο οποίος έκανε σκετς και έγραφε τραγούδια για παιδιά. «Και Γύρω-Γύρω Όλοι, στη μέση η Χαρά...» Η εικόνα και ο ήχος του βίντεο θα ξενίσει τα σημερινά παιδιά, όμως αξίζει να αφιερώσετε μερικά λεπτά για να θυμηθείτε την σειρά!
Ο Φίλος μας ο Κ.Ο.Κ. Το θυμάστε;
Η μοναδική ελληνική εκπομπή που είχε σκοπό την επιμόρφωση και εξοικείωση των παιδιών με τους κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Στην παρουσίαση ο Βασίλης Τσιβιλίκας και η Μαριάννα Τόλη. Η σειρά προβλήθηκε από την ΕΤ-2 την τηλεοπτική σεζόν 1987-88.
Καρουζέλ: Η πρώτη μας... σαπουνόπερα!
Όχι ακριβώς εκπαιδευτικό, με την στενή έννοια του όρου, αλλά σίγουρα απολαυστικό για τα παιδιά και με σημαντικά μηνύματα για τις αξίες της ζωής. Ο λόγος για την μεξικάνικη τηλενουβέλα που προβλήθηκε στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του '90, μεταγλωττισμένη στα ελληνικά. Πρωταγωνίστρια της σειράς η δασκάλα δεσποινίς Χιμένα, η οποία προσπαθεί με την καλή της καρδιά, να διδάξει στους μικρούς μαθητές –που θεωρούν το σχολείο αγγαρεία- τις σημαντικότερες αξίες της ζωής.
Ένα γράμμα μια ιστορία
Η Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεόραση λειτουργεί στην Ελλάδα από το 1977, υπό την αιγίδα του υπουργείου Παιδείας, φιλοξενώντας πληθώρα ποιοτικών εκπαιδευτικών εκπομπών, οι οποίες μάλιστα προβάλλονται και στην σχολική τάξη. Στην ιστοσελίδα της Εκπαιδευτικής Τηλεόρασης θα βρείτε πλούσιο υλικό για παιδιά πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων και την υπέροχη σειρά κινουμένων σχεδίων «Ένα Γράμμα μια Ιστορία».
Μήπως αξίζει να τις ξαναδούμε μαζί με τα παιδιά μας;
Το πιο όμορφο είναι ότι πολλές από αυτές τις εκπομπές εξακολουθούν να υπάρχουν στο διαδίκτυο και μπορούν να προβληθούν ακόμη και σήμερα. Και ίσως αυτό το καλοκαίρι να είναι μια καλή ευκαιρία να καθίσουμε δίπλα στα παιδιά μας και να τους δείξουμε ένα κομμάτι της δικής μας παιδικής ηλικίας. Όχι επειδή «τότε ήταν όλα καλύτερα», αλλά επειδή εκείνες οι σειρές είχαν κάτι σπάνιο. Σεβόντουσαν το παιδί ως θεατή. Πίστευαν στη νοημοσύνη του. Και προσπαθούσαν να το κάνουν λίγο πιο σοφό κάθε φορά που άνοιγε την τηλεόραση.