Κάποιοι βάζουν αυστηρά όρια, άλλοι προτιμούν την απόλυτη ελευθερία, ενώ υπάρχουν και εκείνοι που προσπαθούν να βρουν μια χρυσή τομή ανάμεσα στα δύο. Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει ένας μόνο σωστός τρόπος ανατροφής, όμως οι ειδικοί αναγνωρίζουν ορισμένα χαρακτηριστικά μοτίβα συμπεριφοράς που εμφανίζονται ξανά και ξανά στις περισσότερες οικογένειες.
Δες ποιος από τους παρακάτω τύπους σε εκφράζει περισσότερο. Ίσως ανακαλύψεις ότι δεν ανήκεις αποκλειστικά σε έναν, αλλά συνδυάζεις στοιχεία από περισσότερους.
Ο αυστηρός γονιός
Ο αυστηρός γονιός πιστεύει ότι οι κανόνες υπάρχουν για να τηρούνται. Στο σπίτι υπάρχουν σαφή όρια, συγκεκριμένο πρόγραμμα και ξεκάθαρες συνέπειες όταν αυτά παραβιάζονται. Η πειθαρχία αποτελεί προτεραιότητα, καθώς θεωρεί ότι έτσι το παιδί θα μάθει υπευθυνότητα, σεβασμό και αυτοέλεγχο. Αν και αυτή η στάση μπορεί να προσφέρει στα παιδιά αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας, όταν συνοδεύεται από ελάχιστη συναισθηματική ζεστασιά είναι πιθανό να οδηγήσει σε φόβο, ανασφάλεια ή δυσκολία έκφρασης των συναισθημάτων.
Ο δημοκρατικός γονιός
Πολλοί ψυχολόγοι θεωρούν αυτό το μοντέλο το πιο ισορροπημένο. Ο γονιός θέτει όρια, αλλά εξηγεί γιατί υπάρχουν και ακούει την άποψη του παιδιού πριν πάρει μια απόφαση. Συνδυάζει την αγάπη με τη συνέπεια, ενθαρρύνει την αυτονομία και επιδιώκει να διδάξει αντί να τιμωρήσει. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε αυτό το περιβάλλον αναπτύσσουν συχνά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες και μεγαλύτερη υπευθυνότητα.
Ο επιτρεπτικός γονιός
Ο συγκεκριμένος τύπος αποφεύγει τις συγκρούσεις και δυσκολεύεται να πει «όχι». Θέλει το παιδί του να είναι χαρούμενο και προσπαθεί να καλύπτει τις περισσότερες επιθυμίες του. Η αγάπη εκφράζεται μέσα από την ανοχή, όμως πολλές φορές απουσιάζουν τα ξεκάθαρα όρια. Αυτό μπορεί να κάνει τα παιδιά να δυσκολεύονται να διαχειριστούν τη ματαίωση ή να αποδεχθούν κανόνες έξω από το οικογενειακό περιβάλλον.
Ο αδιάφορος γονιός
Σε αυτή την περίπτωση ο γονιός καλύπτει τις βασικές ανάγκες του παιδιού, όμως δεν συμμετέχει ενεργά στην καθημερινότητά του. Μπορεί να εργάζεται ασταμάτητα, να είναι συναισθηματικά εξαντλημένος ή να αντιμετωπίζει δικές του δυσκολίες. Η συναισθηματική απόσταση είναι το βασικό χαρακτηριστικό αυτού του τύπου, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αυτοεκτίμηση και το αίσθημα ασφάλειας του παιδιού.
Ο γονιός ελικόπτερο
Είναι πάντα παρών, πάντα έτοιμος να παρέμβει και να λύσει κάθε πρόβλημα πριν ακόμη εμφανιστεί. Παρακολουθεί στενά τη σχολική επίδοση, τις φιλίες, τις δραστηριότητες και πολλές φορές παίρνει αποφάσεις αντί για το παιδί. Η πρόθεση είναι η προστασία, όμως η υπερβολική εμπλοκή μπορεί να στερήσει από το παιδί πολύτιμες εμπειρίες αυτονομίας και επίλυσης προβλημάτων.
Ο γονιός χιονοεκχιονιστικό
Αυτός ο γονιός δεν αρκείται στο να βρίσκεται κοντά στο παιδί. Προσπαθεί να απομακρύνει κάθε εμπόδιο από τον δρόμο του. Μιλάει στους δασκάλους για κάθε δυσκολία, λύνει διαφωνίες με φίλους, αναλαμβάνει ευθύνες που θα έπρεπε να αναλάβει το ίδιο το παιδί. Η ζωή γίνεται όσο το δυνατόν πιο εύκολη, όμως έτσι μειώνονται οι ευκαιρίες να αναπτυχθεί η ανθεκτικότητα και η ικανότητα αντιμετώπισης των δυσκολιών.
Ο γονιός τίγρης
Ο γονιός τίγρης δίνει τεράστια σημασία στις επιδόσεις. Περιμένει υψηλούς βαθμούς, συνέπεια, σκληρή δουλειά και επιτυχία σε κάθε τομέα. Συχνά επενδύει πολύ χρόνο στην εκπαίδευση και στις εξωσχολικές δραστηριότητες του παιδιού. Η αριστεία αποτελεί βασικό στόχο, όμως όταν οι προσδοκίες γίνονται υπερβολικές, το παιδί μπορεί να βιώσει έντονο άγχος και φόβο αποτυχίας.
Ο γονιός φίλος
Σε αυτό το μοντέλο ο γονιός θέλει πάνω απ' όλα να έχει μια στενή, ζεστή σχέση με το παιδί του. Συζητούν τα πάντα, περνούν χρόνο μαζί και προσπαθεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη του. Η συναισθηματική σύνδεση είναι εξαιρετικά δυνατή, όμως όταν ο γονιός αποφεύγει να θέσει όρια για να μη δυσαρεστήσει το παιδί, μπορεί να δημιουργηθεί σύγχυση στους ρόλους.
Ο γονιός ελεύθερης ανατροφής
Ο συγκεκριμένος τύπος πιστεύει ότι τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να εξερευνήσουν τον κόσμο. Τους επιτρέπει να παίρνουν πρωτοβουλίες, να λύνουν μόνα τους προβλήματα και να δοκιμάζουν τις δυνάμεις τους, πάντα μέσα σε ασφαλή πλαίσια. Η ανεξαρτησία θεωρείται απαραίτητο στοιχείο της ανάπτυξης, ενώ τα λάθη αντιμετωπίζονται ως ευκαιρίες μάθησης και όχι ως αποτυχίες.
Ο συνειδητός γονιός
Πρόκειται για μια σχετικά σύγχρονη προσέγγιση που δίνει έμφαση στην αυτογνωσία του ίδιου του γονέα. Πριν αντιδράσει, προσπαθεί να καταλάβει τι νιώθει τόσο ο ίδιος όσο και το παιδί του. Δεν επιδιώκει την τελειότητα, αλλά τη σύνδεση. Η ενσυναίσθηση, η ψυχραιμία και η ουσιαστική επικοινωνία βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της φιλοσοφίας, η οποία βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν συναισθηματική νοημοσύνη και υγιείς σχέσεις.
Υπάρχει τελικά ιδανικός τύπος γονιού;
Οι περισσότεροι γονείς δεν χωρούν σε μία μόνο κατηγορία. Είναι πιθανό να γινόμαστε αυστηροί όταν το παιδί δοκιμάζει τα όριά μας, πιο επιτρεπτικοί όταν νιώθουμε ενοχές επειδή λείπουμε πολλές ώρες από το σπίτι ή υπερπροστατευτικοί όταν φοβόμαστε για την ασφάλειά του. Η γονεϊκότητα είναι μια διαρκής διαδικασία προσαρμογής και μάθησης, όχι ένας διαγωνισμός τελειότητας.
Το σημαντικότερο δεν είναι να προσπαθούμε να ταιριάξουμε σε μια συγκεκριμένη ταμπέλα, αλλά να αναρωτιόμαστε συχνά αν ο τρόπος που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας τα βοηθά να νιώθουν ασφαλή, αγαπημένα και ικανά να σταθούν στα δικά τους πόδια. Άλλωστε, ο καλύτερος γονιός δεν είναι εκείνος που δεν κάνει ποτέ λάθη, αλλά εκείνος που είναι πρόθυμος να τα αναγνωρίσει, να μάθει από αυτά και να εξελίσσεται μαζί με το παιδί του.