Ποια είναι όμως τα μεγαλύτερα red flags στις σχέσεις για τις Ελληνίδες και τους Έλληνες; Και πόσο εύκολα τα αναγνωρίζουμε όταν δεν τα βλέπουμε σε μια θεωρητική συζήτηση, αλλά τα ζούμε μέσα στη δική μας σχέση;
Η ερευνητική πλατφόρμα «People of Greece» της QED καταγράφει τις αντιλήψεις των Ελλήνων γύρω από τα προειδοποιητικά σημάδια στις ερωτικές σχέσεις και αποκαλύπτει ενδιαφέρουσες διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες, αλλά και ανάμεσα στις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.
Και ίσως το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα δεν είναι μόνο ποια συμπεριφορά θεωρούμε red flag. Είναι το τι κάνουμε όταν τελικά το αναγνωρίζουμε.
Τα red flags που αναγνωρίζουν σχεδόν όλοι
Υπάρχουν κάποιες συμπεριφορές που φαίνεται πως δεν χρειάζονται ιδιαίτερη εξήγηση για να χαρακτηριστούν επικίνδυνες.
Από τις 25 συμπεριφορές που εξετάστηκαν στην έρευνα, οι δέκα πρώτες συγκεντρώνουν πολύ υψηλά ποσοστά αναγνώρισης, από 87% έως 75%.
Στην κορυφή βρίσκονται η συστηματική προσβολή, οι απειλές και η βία, αλλά και τα συχνά ψέματα, με καθεμία από αυτές τις συμπεριφορές να συγκεντρώνει ποσοστό 87%.
Με άλλα λόγια, οι περισσότεροι Έλληνες φαίνεται πως μπορούν πλέον να αναγνωρίσουν αρκετά καθαρά πότε μια συμπεριφορά ξεπερνά τα όρια μιας απλής δυσκολίας στη σχέση και μετατρέπεται σε πραγματικό προειδοποιητικό σημάδι.
Και αυτό είναι σημαντικό. Γιατί μια υγιής σχέση δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν διαφωνίες, εντάσεις ή δύσκολες στιγμές. Σημαίνει όμως ότι υπάρχουν όρια, σεβασμός και αίσθημα ασφάλειας.
Οι Ελληνίδες βλέπουν διαφορετικά τα red flags
Όταν εξετάσουμε ξεχωριστά τις απαντήσεις γυναικών και ανδρών, η εικόνα γίνεται πιο ενδιαφέρουσα.
Οι γυναίκες φαίνεται πως αναγνωρίζουν σε υψηλότερο βαθμό σχεδόν όλα τα βασικά red flags. Για εκείνες, στην κορυφή βρίσκεται η επιθετικότητα και η βία, με ποσοστό 93%.
Ακολουθεί ένα ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό σημάδι: ο σύντροφος που «πιέζει ή δεν σέβεται το όχι», το οποίο συγκεντρώνει 89% και εμφανίζεται στην πεντάδα των σημαντικότερων red flags μόνο για τις γυναίκες.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί. Εδώ το ζήτημα δεν αφορά απλώς την ποιότητα της επικοινωνίας ή την εμπιστοσύνη. Αφορά την ασφάλεια, την αυτονομία και τον σεβασμό των προσωπικών ορίων.
Το «όχι» δεν χρειάζεται διαπραγμάτευση. Και όταν ένας άνθρωπος επιμένει, πιέζει ή αγνοεί τα όρια του άλλου, πρόκειται για συμπεριφορά που αξίζει να μας κινητοποιεί.
Για τους άνδρες, στην κορυφή βρίσκονται τα ψέματα
Στους άνδρες, η εικόνα είναι κάπως διαφορετική. Στην πρώτη θέση βρίσκονται τα ψέματα, με ποσοστό 83%.
Ο βασικός φόβος φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με την εξαπάτηση και την προδοσία, δηλαδή με το κατά πόσο μπορεί να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη μέσα στη σχέση.
Ωστόσο, υπάρχει ένα εύρημα που ξεχωρίζει ιδιαίτερα.
Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα καταγράφεται στο ζήτημα του σεβασμού. Το 89% των γυναικών θεωρεί red flag την έλλειψη σεβασμού, έναντι 65% των ανδρών.
Πρόκειται για μια διαφορά 24 μονάδων, η οποία δείχνει ότι γυναίκες και άνδρες δεν αντιλαμβάνονται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο τους κινδύνους που μπορεί να κρύβει μια σχέση.
Για τις γυναίκες φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία το να αισθάνονται ασφαλείς και να γίνονται σεβαστά τα όριά τους. Για τους άνδρες, η εξαπάτηση και η απώλεια εμπιστοσύνης εμφανίζονται πιο έντονα ως βασικές απειλές.
Ποια red flags βλέπουμε ανάλογα με την ηλικία;
Και η ηλικία φαίνεται πως παίζει τον δικό της ρόλο στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις προβληματικές συμπεριφορές μέσα σε μια σχέση.
Στις ηλικίες 17 έως 34 ετών, μετά τα ψέματα, ξεχωρίζουν η αδιαφορία, με ποσοστό 86%, και το να κρύβει κάποιος τις σχέσεις του, με 84%.
Είναι δύο συμπεριφορές που εμφανίζονται μόνο σε αυτή την ηλικιακή ομάδα στην κορυφαία πεντάδα. Η ανάγκη για προσοχή, ενδιαφέρον και ξεκάθαρη θέση μέσα στη σχέση φαίνεται να έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τους νεότερους.
Στην ηλικία των 35 έως 54 ετών, τα πράγματα μετατοπίζονται περισσότερο προς τον σεβασμό και τη λειτουργικότητα της καθημερινότητας. Η προσβολή φτάνει το 91%, ενώ ξεχωρίζουν επίσης η βία και η υπερβολική κατανάλωση.
Ίσως δεν είναι τυχαίο. Όταν μια σχέση συνδέεται πλέον με κοινή καθημερινότητα, σπίτι, παιδιά, οικονομικές υποχρεώσεις και πολλές πρακτικές αποφάσεις, η προβληματική συμπεριφορά ενός συντρόφου μπορεί να έχει πολύ πιο άμεσες συνέπειες στη ζωή και την ψυχική ηρεμία του άλλου.
Στους ανθρώπους ηλικίας 55 ετών και άνω, τα βασικά red flags επιστρέφουν σε αυτό που μοιάζει με τον πυρήνα μιας υγιούς σχέσης: όχι βία, όχι ψέματα, όχι κατάχρηση.
Και υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο. Η αδιαφορία φαίνεται να χάνει σταδιακά τη σημασία της όσο μεγαλώνουμε. Από 86% στις ηλικίες 17 έως 34 ετών, πέφτει στο 80% στις ηλικίες 35 έως 54 και στο 75% στις ηλικίες 55 και άνω.
Σαν να αλλάζει με τα χρόνια αυτό που περιμένουμε από την αγάπη. Από την ανάγκη να μας προσέχουν και να μας επιλέγουν, περνάμε στην ανάγκη να μας σέβονται και τελικά στην ανάγκη για μια σχέση που μας προσφέρει ηρεμία και ασφάλεια.
Το πιο δύσκολο red flag είναι αυτό που βλέπουμε αλλά αγνοούμε
Κι εδώ βρίσκεται ίσως το πιο αποκαλυπτικό σημείο της έρευνας.
Μπορεί να έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε τα red flags. Μπορεί να μπορούμε να τα ονομάσουμε, να τα συζητήσουμε και να προειδοποιήσουμε έναν φίλο ή μια φίλη όταν τα βλέπουμε στη δική του ή τη δική της σχέση.
Τι συμβαίνει όμως όταν το red flag αφορά εμάς;
Το 46% των ερωτηθέντων παραδέχεται ότι έχει αγνοήσει ένα red flag σε μια σχέση και αργότερα το μετάνιωσε.
Το ίδιο ακριβώς ποσοστό, 46%, δηλώνει ότι δεν έχει κάνει κάτι αντίστοιχο.
Η κοινωνία λοιπόν μοιάζει να χωρίζεται σχεδόν στη μέση ανάμεσα σε εκείνους που κάποια στιγμή είδαν ένα προειδοποιητικό σημάδι, το προσπέρασαν και το μετάνιωσαν και σε εκείνους που δεν έχουν αυτή την εμπειρία.
Οι γυναίκες αναγνωρίζουν περισσότερα, αλλά τα αγνοούν και περισσότερο
Και εδώ εμφανίζεται ένα παράδοξο που αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο.
Οι γυναίκες είναι εκείνες που αναγνωρίζουν περισσότερα red flags. Είναι όμως ταυτόχρονα και εκείνες που δηλώνουν συχνότερα ότι τα έχουν αγνοήσει.
Το 53% των γυναικών έχει μετανιώσει επειδή αγνόησε ένα red flag, έναντι 38% των ανδρών.
Με άλλα λόγια, το να αναγνωρίζουμε μια προβληματική συμπεριφορά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είμαστε έτοιμοι να απομακρυνθούμε από αυτή.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανθρώπινο κομμάτι της ιστορίας.
Μια σχέση δεν είναι ένα τεστ στο οποίο βλέπουμε μια λάθος απάντηση και απλώς προχωράμε στην επόμενη. Υπάρχουν συναισθήματα, αναμνήσεις, κοινές εμπειρίες, ελπίδες για αλλαγή και, πολλές φορές, ο φόβος της μοναξιάς.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φύγουμε όταν βλέπουμε τα σημάδια;
Το γεγονός ότι γνωρίζουμε τι είναι red flag δεν σημαίνει ότι έχουμε πάντα τη δύναμη ή την ετοιμότητα να το αντιμετωπίσουμε.
Μπορεί να πούμε στον εαυτό μας ότι «θα αλλάξει». Μπορεί να θεωρήσουμε πως ήταν μια κακή στιγμή. Μπορεί να φοβηθούμε ότι αντιδρούμε υπερβολικά. Ή μπορεί να έχουμε επενδύσει τόσο πολύ στη σχέση, ώστε η ιδέα ότι πρέπει να φύγουμε να μοιάζει πιο δύσκολη από την ίδια την προβληματική συμπεριφορά.
Όμως κάποια πράγματα δεν χρειάζεται να τα δικαιολογούμε ξανά και ξανά.
Η βία, οι απειλές, η συστηματική προσβολή, η χειραγώγηση και η παραβίαση των ορίων δεν είναι απλώς «δύσκολες φάσεις» μιας σχέσης. Είναι σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια.
Το ζητούμενο δεν είναι να αναζητούμε την τελειότητα στον σύντροφό μας. Είναι να μπορούμε να ξεχωρίζουμε μια φυσιολογική διαφωνία από μια συμπεριφορά που μας κάνει να φοβόμαστε, να μικραίνουμε, να αμφισβητούμε συνεχώς τον εαυτό μας ή να νιώθουμε ότι δεν έχουμε δικαίωμα να πούμε «όχι».
Τα red flags μπορεί να τα γνωρίζουμε. Το σημαντικό είναι να ακούμε τον «συναγερμό»
Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν κάτι που πιθανότατα έχουμε όλοι λίγο πολύ καταλάβει από την προσωπική μας ζωή: το δύσκολο δεν είναι πάντα να αναγνωρίσουμε ένα red flag. Το δύσκολο είναι να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε όταν το αναγνωρίσουμε.
Οι Ελληνίδες φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασφάλεια, στον σεβασμό και στα προσωπικά όρια, ενώ οι Έλληνες αναδεικνύουν περισσότερο την εξαπάτηση και την εμπιστοσύνη. Οι νεότερες ηλικίες φοβούνται περισσότερο την αδιαφορία και την απώλεια της αποκλειστικότητας, ενώ όσο μεγαλώνουμε φαίνεται να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία η αξιοπρέπεια, ο σεβασμός και η ηρεμία.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο σημαντικό μάθημα.
Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε όλα τα red flags του κόσμου. Χρειάζεται να μπορούμε να ακούμε τον δικό μας «συναγερμό», όταν κάτι μας κάνει να αισθανόμαστε ότι τα όριά μας παραβιάζονται.
Γιατί μια καλή σχέση δεν είναι εκείνη στην οποία δεν υπάρχουν ποτέ προβλήματα. Είναι εκείνη στην οποία υπάρχει χώρος για σεβασμό, ασφάλεια, ειλικρίνεια και ελευθερία να είμαστε ο εαυτός μας.