Η έρευνα για τις συνήθειες και την αναβλητικότητα προσφέρει τρόπους να κατανοήσουμε αυτή τη συμπεριφορά, χωρίς να σημαίνει ότι έχει αποδείξει μία μοναδική αιτία για κάθε καρέκλα γεμάτη ρούχα.
Τα ρούχα που δεν ανήκουν πουθενά
Το τζιν φορέθηκε για δύο ώρες. Δεν θέλετε να το βάλετε στα άπλυτα, αλλά διστάζετε να το επιστρέψετε δίπλα στα φρεσκοπλυμένα. Η ζακέτα θα χρειαστεί πάλι αύριο. Το πουκάμισο θέλει μια μικρή επιδιόρθωση. Κάπως έτσι, η καρέκλα γίνεται ο χώρος για οτιδήποτε δεν έχει ξεκάθαρο προορισμό.
Αυτή είναι μια πρακτική ερμηνεία της καθημερινότητας, όχι κάποιο ψυχολογικό σύνδρομο. Όταν λείπει μια συγκεκριμένη θέση, το «προσωρινά εδώ» γίνεται εύκολα μόνιμο. Μπορεί να διαθέτετε μια εξαιρετικά οργανωμένη ντουλάπα, αλλά κανένα σημείο για τα ρούχα που έχουν φορεθεί και σκοπεύετε να ξαναφορέσετε. Το πρόβλημα, επομένως, ίσως βρίσκεται σε μια ανάγκη που η οργάνωση του χώρου δεν καλύπτει.
Πώς το «για λίγο» γίνεται αυτόματη κίνηση
Στην έρευνα της ψυχολόγου Γουέντι Γουντ και των συνεργατών της, οι καθημερινές συνήθειες συνδέονται με συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται σε σταθερές συνθήκες και χρειάζονται λιγότερη συνειδητή καθοδήγηση. Με απλά λόγια, δεν αποφασίζουμε κάθε φορά από την αρχή πώς θα κινηθούμε. Εφαρμόζοντας αυτή τη γενική γνώση στο υπνοδωμάτιο, η καρέκλα μπορεί να λειτουργεί σαν γνώριμο σήμα: μπαίνετε, αλλάζετε, αφήνετε τα ρούχα.
Η διαδρομή είναι σύντομη, εύκολη και επαναλαμβανόμενη. Η ευκολία και η επανάληψη μπορούν να διατηρούν μια συνήθεια, ακόμη κι όταν θέλετε να την αλλάξετε. Γι’ αυτό η βραδινή υπόσχεση «από αύριο θα τα βάζω όλα στη θέση τους» μπορεί να χάνει τη δύναμή της όταν επιστρέφετε στο ίδιο δωμάτιο και επαναλαμβάνετε τις ίδιες κινήσεις.
Το «θα το κάνω μετά» προσφέρει άμεση ανακούφιση
Η τακτοποίηση μοιάζει μικρή δουλειά, όμως τη στιγμή που θέλετε να ξεκουραστείτε μπορεί να σας φαίνεται αφόρητα βαρετή. Πρέπει να ξεχωρίσετε, να διπλώσετε, να βρείτε κρεμάστρες, ίσως να στριμώξετε κάτι σε ένα ήδη γεμάτο συρτάρι.
Οι ψυχολόγοι Φούσια Σιρουά και Τίμοθι Πίτσιλ έχουν περιγράψει την αναβλητικότητα ως συμπεριφορά που συχνά υπηρετεί την άμεση βελτίωση της διάθεσης. Αναβάλλοντας μια δυσάρεστη εργασία, απομακρύνουμε προσωρινά και τη δυσφορία που προκαλεί. Στην περίπτωση των ρούχων, λοιπόν, το «αργότερα» μπορεί να προσφέρει μια μικρή ανάσα, αφήνοντας τη δουλειά για τον αυριανό εαυτό μας. Η αναβολή μπορεί να αφορά το συναίσθημα που συνοδεύει την εργασία, πέρα από τον χρόνο που διαθέτουμε.
Η κούραση αλλάζει τις προτεραιότητες
Υπάρχουν μέρες που η καρέκλα γεμίζει επειδή απλώς έχουν προηγηθεί δουλειά, μετακινήσεις, παιδιά, μαγείρεμα και άλλες δέκα εκκρεμότητες. Σε επιστημονική ανασκόπηση του 2023, η Σιρουά αναπτύσσει ένα μοντέλο σύμφωνα με το οποίο το στρες μπορεί να αυξάνει την ευαλωτότητα στην αναβλητικότητα, δυσκολεύοντας τη διαχείριση δυσάρεστων συναισθημάτων.
Αυτό δεν αποδεικνύει ότι κάθε στοίβα είναι ένδειξη άγχους. Δίνει, όμως, ένα πλαίσιο για να σκεφτούμε γιατί μια μικρή δουλειά μετατίθεται σε μια πιεσμένη περίοδο. Άλλωστε, το να επιλέξετε συνειδητά ξεκούραση αντί για δίπλωμα δεν είναι αυτομάτως αναβλητικότητα. Η καθυστέρηση μιας δουλειάς χρειάζεται να αξιολογείται μέσα στις πραγματικές συνθήκες της ημέρας, μαζί με τις υπόλοιπες ανάγκες και υποχρεώσεις σας.
Κάντε την τακτοποίηση πιο εύκολη
Πριν υποσχεθείτε μεγαλύτερη πειθαρχία, παρατηρήστε τι ακριβώς συγκεντρώνεται. Αν είναι ρούχα για δεύτερη χρήση, δοκιμάστε ένα συγκεκριμένο κρεμαστάρι ή μια μικρή διαθέσιμη θέση. Αν είναι άπλυτα, ίσως το καλάθι χρειάζεται να βρίσκεται εκεί όπου αλλάζετε. Αν πρόκειται για καθαρά ρούχα που περιμένουν δίπλωμα, ελέγξτε μήπως η ντουλάπα είναι τόσο γεμάτη ώστε η επιστροφή τους να γίνεται ολόκληρη διαδικασία.
Μια χρήσιμη αλλαγή είναι να μειώσετε τα βήματα ανάμεσα στο «το βγάζω» και στο «το τακτοποιώ». Μπορείτε επίσης να συνδέσετε ένα σύντομο ξεκαθάρισμα με μια υπάρχουσα καθημερινή κίνηση, όπως την επιλογή των αυριανών ρούχων. Πρόκειται για πρακτικές δοκιμές βασισμένες στη λογική των συνηθειών, χωρίς εγγύηση ότι η ίδια λύση θα λειτουργήσει για όλους.
Η καρέκλα δεν είναι τεστ προσωπικότητας
Μια στοίβα ρούχα δεν αρκεί για να σας χαρακτηρίσει τεμπέληδες, να αποδείξει ότι είστε δημιουργικοί ή να στηρίξει κάποια διάγνωση. Η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι αν η κατάσταση σας δυσκολεύει: χάνετε πράγματα, εκνευρίζεστε καθημερινά, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χώρο; Αν ναι, αξίζει να αλλάξετε κάτι μικρό και συγκεκριμένο. Αν όχι, δεν χρειάζεται να μετατρέψετε ένα συνηθισμένο οικιακό θέαμα σε προσωπική αποτυχία.
Ξεκινήστε με όσα χωρούν στον διαθέσιμο χρόνο σας, ακόμη κι αν είναι μόνο τρία ρούχα. Δεν χρειάζεται να περιμένετε το απόγευμα που θα σας επιτρέψει να οργανώσετε ολόκληρο το υπνοδωμάτιο. Ένα σπίτι κατοικείται και οι ανάγκες του αλλάζουν. Η οργάνωση έχει αξία όταν εξυπηρετεί τη ζωή σας. Και ίσως το πρώτο βήμα να είναι απλώς να δώσετε στο αυριανό τζιν μια θέση, ώστε η καρέκλα να μπορέσει επιτέλους να ξαναγίνει καρέκλα.