Σε αυτό το νέο τοπίο, οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν συχνά έναν ιδιαίτερα ενεργό ρόλο: συνεχίζουν να εργάζονται, στηρίζουν οικονομικά τα παιδιά τους και παράλληλα συμμετέχουν στο μεγάλωμα των εγγονιών τους.
Όταν οι παππούδες γίνονται... γονείς για δεύτερη φορά
Για πολλά ζευγάρια, η συνταξιοδότηση αποτελεί την ευκαιρία να ταξιδέψουν, να ασχοληθούν με δραστηριότητες που είχαν αφήσει πίσω ή απλώς να απολαύσουν περισσότερο ελεύθερο χρόνο.
Τα σχέδια αυτά, όμως, μπορούν να αλλάξουν όταν έρθουν τα εγγόνια.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός ζευγαριού που, λίγους μήνες μετά τη συνταξιοδότησή του, πληροφορήθηκε ότι η κόρη του περίμενε παιδί. Με περιορισμένες επιλογές για βρεφονηπιακό σταθμό και την ανάγκη να επιστρέψει σύντομα στη δουλειά, η κόρη ζήτησε τη βοήθεια των γονιών της.
Οι δυο τους μετακόμισαν κοντά της και η 74χρονη γιαγιά βρέθηκε να φροντίζει καθημερινά το δεύτερο παιδί της κόρης της. Αρρώστιες μέσα στη νύχτα, οδοντοφυΐα, γεύματα, γιογιό και ξεσπάσματα επέστρεψαν στην καθημερινότητά της, παρότι είχε ήδη μεγαλώσει τρία δικά της παιδιά.
Όταν η φροντίδα των παιδιών περνά στους παππούδες
Πίσω από αυτές τις ιστορίες βρίσκεται ένα ευρύτερο κοινωνικό ζήτημα. Το κόστος της παιδικής φροντίδας, οι απαιτήσεις της εργασίας και τα κενά στις κοινωνικές δομές οδηγούν πολλές οικογένειες στο να αναζητούν λύσεις μέσα στο ίδιο τους το οικογενειακό περιβάλλον.
Έτσι, μέρος της ευθύνης που δυσκολεύονται να διαχειριστούν οι εργαζόμενοι γονείς μεταφέρεται στους παππούδες και, κυρίως, στις γιαγιάδες.
Στις ΗΠΑ, δημοσκόπηση του 2023 έδειξε ότι περισσότεροι από 4 στους 10 εργαζόμενους γονείς βασίζονταν στη γιαγιά για τη φροντίδα των παιδιών τους. Από αυτούς, το 67% δήλωσε ότι χωρίς αυτή τη βοήθεια θα μπορούσε να είχε χάσει τη δουλειά του.
Η συμμετοχή, βέβαια, δεν είναι ίδια σε όλες τις οικογένειες. Αυτό που εμφανίζεται με μεγαλύτερη συνέπεια στις έρευνες είναι η διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα: οι γιαγιάδες αναλαμβάνουν σημαντικά μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας σε σχέση με τους παππούδες.
«Εμείς δεν σας μεγαλώσαμε έτσι»
Η φράση ακούγεται συχνά όταν δύο γενιές συναντιούνται γύρω από ένα παιδί. Και δεν αφορά μόνο τις κλασικές διαφωνίες γονιών και παππούδων.
Ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά έχει αλλάξει σημαντικά. Μελέτες δείχνουν ότι αρκετές γιαγιάδες ξαφνιάζονται από την ανάγκη για συνεχή επίβλεψη, την έντονη εμπλοκή των γονιών στην καθημερινότητα των παιδιών και τη μεγαλύτερη έμφαση στις σχολικές επιδόσεις.
Παιχνίδι στη γειτονιά χωρίς συνεχή επίβλεψη, λιγότερες δραστηριότητες και περισσότερη αυτονομία ήταν για πολλές από αυτές η καθημερινότητα όταν μεγάλωναν τα δικά τους παιδιά.
Σήμερα, αντίθετα, μπορεί να χρειάζεται να παρακολουθούν κάμερες, να βοηθούν στα μαθήματα και να μεταφέρουν τα εγγόνια από δραστηριότητα σε δραστηριότητα.
Τελικά, τα εγγόνια κάνουν καλό στην υγεία;
Η απάντηση δεν είναι απλώς «ναι» ή «όχι».
Μελέτη που εξέτασε δεδομένα από δέκα χώρες της Δυτικής Ευρώπης διαπίστωσε ότι η απόκτηση εγγονιών από μόνη της είχε μικρή επίδραση στη σωματική, γνωστική και ψυχική υγεία των παππούδων.
Η εικόνα διαφοροποιείται όταν εξετάζεται η συμμετοχή στη φροντίδα. Η στενή επαφή με την οικογένεια και η ενεργή συμμετοχή στη ζωή των εγγονιών μπορούν να συνδέονται με οφέλη για την ευεξία και την υγεία.
Υπάρχει όμως μια σημαντική εξαίρεση: η καθημερινή και εντατική φροντίδα, ιδιαίτερα για τις γιαγιάδες, μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι η σχέση με τα εγγόνια, αλλά το γεγονός ότι η φροντίδα μπορεί να μετατραπεί σε μια καθημερινή υποχρέωση που θυμίζει δεύτερη εργασία.
Από τη χαρά των εγγονιών στην εξάντληση
Το να περνά ένας παππούς ή μια γιαγιά χρόνο με τα εγγόνια μπορεί να σημαίνει παιχνίδι, επικοινωνία, γέλιο και μια διαφορετική ματιά στην καθημερινότητα.
Όταν όμως η φροντίδα γίνεται καθημερινή και απαιτητική, η κατάσταση αλλάζει. Μια γιαγιά που κρατά το εγγόνι της πέντε ημέρες την εβδομάδα, επειδή οι γονείς του δεν μπορούν να πληρώσουν παιδικό σταθμό, μπορεί να βρεθεί να κάνει τα πάντα: μπάνιο, φαγητό, εκπαίδευση στην τουαλέτα, μετακινήσεις και δραστηριότητες.
Στο τέλος της ημέρας, η κούραση μπορεί να είναι τέτοια ώστε να μην έχει πλέον χρόνο ή ενέργεια για τη δική της ζωή.
Οι παππούδες δεν είναι πάντα συνταξιούχοι
Η εικόνα του παππού και της γιαγιάς που έχουν άπλετο ελεύθερο χρόνο δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα.
Πολλοί μεγαλύτεροι άνθρωποι συνεχίζουν να εργάζονται, είτε επειδή χρειάζονται το εισόδημα είτε επειδή στηρίζουν οικονομικά τα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Για αυτούς, η καθημερινή φροντίδα ενός παιδιού μπορεί να προσθέσει ακόμη μία σημαντική υποχρέωση σε ένα ήδη γεμάτο πρόγραμμα.
Η αγάπη δεν μετριέται σε ώρες φύλαξης
Η εμπειρία της Σουηδίας δείχνει μια διαφορετική προσέγγιση. Εκεί, όπου το κράτος στηρίζει σημαντικά την παιδική φροντίδα, οι οικογενειακοί δεσμοί δεν φαίνεται να γίνονται απαραίτητα πιο αδύναμοι.
Αντίθετα, η λογική είναι ότι όταν η οικογένεια δεν χρειάζεται να σηκώσει μόνη της το βάρος της φροντίδας, οι συγγενικές σχέσεις μπορούν να παραμείνουν περισσότερο συνδεδεμένες με την επιλογή και την ευχαρίστηση.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το κλειδί.
Τα εγγόνια μπορούν να προσφέρουν χαρά, συντροφιά και μια νέα σχέση με τη ζωή. Όμως άλλο είναι να είσαι παππούς ή γιαγιά και άλλο να αναλαμβάνεις ξανά τον ρόλο του γονιού.
Η αγάπη για τα εγγόνια δεν χρειάζεται να μετριέται σε ώρες φύλαξης.
Πηγή: Ertnews.gr