Κύριε Συμεωνίδη, το 2024 ο δείκτης γονιμότητας ήταν 1,24 στην Ελλάδα και 1,38 στην Κύπρο. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, ποια θεωρείτε ότι είναι η σημαντικότερη ομοιότητα και ποια η ουσιαστικότερη διαφορά ανάμεσα στις δύο χώρες;
Στην Κύπρο έχουμε ενίσχυση του δείκτη γεννήσεων (περισσότερο από ό,τι στην Ελλάδα) ένεκα γεννήσεων παιδιών από γονείς με μεταναστευτική βιογραφία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα στην Κύπρο δεν είναι εξίσου σοβαρό, σοβαρότατο θα έλεγα.
Ο καλύτερος δείκτης γεννήσεων στη χώρα σας, δηλαδή, οφείλεται μόνο στο μεταναστευτικό; Μήπως είναι και θέμα οικονομίας ή αντιλήψεων;
Στην Κύπρο οι γεννήσεις από γονείς με μεταναστευτική βιογραφία ανέρχονται σχεδόν στο 1/3 του συνόλου των γεννήσεων, πράγμα που ενισχύει τον δείκτη γεννήσεων στο σύνολό του. Αντίθετα, στην Ελλάδα οι εν λόγω γεννήσεις είναι σημαντικά λιγότερες (περίπου το 1/6). Αυτά τα στατιστικά επηρεάζουν σαφώς τη δημογραφική εικόνα των χωρών μας και έχουν μακροπρόθεσμο αποτύπωμα τόσο από κοινωνική όσο και από οικονομική άποψη.
Η αντίληψη για τη δημιουργία οικογένειας θα έπρεπε να ξεκινά από το δημοτικό σχολείο. Είναι και θέμα παιδείας. Θυμάμαι την αγωνία που μας είχε μεταφερθεί όταν ήμουν μικρός: ότι οι εχθροί μας φυλάνε διπλές σκοπιές στα «σύνορά» μας και εμείς δεν έχουμε το στοιχειώδες προσωπικό για την επάνδρωση των φυλακίων μας.
Από την επαφή σας με τις οικογένειες, πού συναντάτε το μεγαλύτερο εμπόδιο σήμερα: στην απόφαση για το πρώτο παιδί ή στην απόφαση για ένα ακόμη;
Δεν θα διαχώριζα τις δύο πιο πάνω προκλήσεις για απόκτηση παιδιού. Απλώς θα έλεγα ότι όλα εκπηγάζουν από την αγάπη δύο νέων για να κάνουν οικογένεια. Από κει και πέρα, είναι σημαντικό να νιώθουν ότι υπάρχουν η στοιχειώδης κρατική στήριξη και το ενδιαφέρον για την προσπάθειά τους για τη δημιουργία οικογένειας - εκτός, βέβαια, αν δεν υπάρχει οικονομικό πρόβλημα στη μέση.
Κρίσιμος, επίσης, παράγοντας είναι η στήριξη που θα έχουν από τους γονείς τους: ηθική, υλική, συναισθηματική, καθώς και η διάθεση του απαραίτητου χρόνου κτλ. Ένα ζευγάρι που νιώθει εντελώς μόνο στην απόφαση για παιδί αισθάνεται φόβους και ανασφάλειες που επηρεάζουν την απόφασή του για τη δημιουργία οικογένειας. Θα συμβούλευα: ας αφήσουμε και κάτι στον καλό Θεό...
Υπάρχουν στοιχεία ή συγκεκριμένες εμπειρίες που δείχνουν πόσα παιδιά θα ήθελαν οι άνθρωποι και τι τους εμποδίζει να τα αποκτήσουν;
Η ακρίβεια, το στεγαστικό πρόβλημα και οι εργασιακές συνθήκες (ιδίως μετά την ενεργοποίηση της γυναίκας στην αγορά εργασίας τα τελευταία 30 χρόνια) είναι καθοριστικοί παράγοντες στην απόφαση για τη δημιουργία οικογένειας.
Υπάρχουν πράγματι στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι η πρόθεση και η πραγματικότητα διαφέρουν κατά ένα παιδί. Για παράδειγμα, μια οικογένεια που θα ήθελε να αποκτήσει 3 παιδιά τελικά μένει στα 2 παιδιά κ.ο.κ., λόγω και των προαναφερόμενων λόγων.
Έχετε γράψει ότι οι πολύτεκνοι θα έπρεπε να είναι «τιμώμενοι και όχι επαίτες». Πού τους αδικεί περισσότερο το κράτος;
Το κράτος, τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, δεν έχει δημογραφικό όραμα για σημαντική αύξηση των γεννήσεων. Υπάρχει η νοοτροπία «κάντε παιδιά και βγάλτε τα πέρα μόνοι σας». Από τη μια δίνουμε δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς (και καλά κάνουμε) και από την άλλη δεν έχουμε το ανθρώπινο προσωπικό να τους στηρίξει. Κανονικά, ένα κράτος θα έπρεπε να επενδύει στις νέες γεννήσεις (υπό τη μορφή ουσιαστικών κινήτρων) όσα πληρώνει για την εθνική του ασφάλεια.
Άλλες χώρες, με τα σωστά κίνητρα, βελτίωσαν τις γεννήσεις τους - πόσο μάλλον εμείς που έχουμε σοβαρότατο πρόβλημα επιβίωσης με τόσα εκατομμύρια εχθρούς δίπλα μας. Αντί οι πολύτεκνοι να τιμώνται καθημερινά από την πολιτεία, καταντήσαμε οι σύλλογοι Πολυτέκνων Ελλάδας και Κύπρου να περιφερόμαστε σαν επαίτες από Υπουργείο σε Υπουργείο, για να εξασφαλίσουμε τα αυτονόητα που δικαιούμαστε.
Αν συγκρίναμε δύο οικογένειες με ίδιο αριθμό παιδιών και αντίστοιχη αγοραστική δύναμη, μία στην Ελλάδα και μία στην Κύπρο, σε ποιους τομείς θα είχε ουσιαστικότερη στήριξη η καθεμία και σε ποιους τομείς η στήριξη είναι σχεδόν ανύπαρκτη;
Αν μιλάμε για πολύτεκνους, επειδή στην Ελλάδα είναι κατοχυρωμένη συνταγματικά η πολυτεκνία, υπάρχουν κάποια σημαντικά ωφελήματα που στην Κύπρο δεν έχουμε. Στην Κύπρο υπάρχει στήριξη μέσω επιδομάτων και πρόσφατα υπάρχει το φορολογικό κίνητρο, όμως και από τις δύο χώρες απουσιάζει η ολιστική αντιμετώπιση του δημογραφικού μας προβλήματος, στο πλαίσιο της οποίας, ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων, θα έπρεπε να αυξάνεται κλιμακωτά η κρατική στήριξη σε όλες της τις μορφές.
Υπάρχει ένα συγκεκριμένο μέτρο της Κύπρου που θα προτείνατε στην Ελλάδα και ένα ελληνικό μέτρο που θα θέλατε να εφαρμοστεί στην Κύπρο;
Στην Ελλάδα υπάρχουν πρόνοιες που βοηθούν τους πολύτεκνους στην πρόσληψή τους στο Δημόσιο, ρήτρες για τις μετακινήσεις, ασφαλιστικές/συνταξιοδοτικές πρόνοιες που δεν έχουμε στην Κύπρο. Στην Κύπρο, από την άλλη, η βοήθεια έχει περισσότερο τη μορφή στήριξης μέσω του επιδόματος τέκνου και της φοιτητικής χορηγίας, που με κάποιες βελτιώσεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στην Ελλάδα.
Έχετε προτείνει στεγαστικά δάνεια που θα μειώνονται όσο μεγαλώνει η οικογένεια. Τι μπορεί να προσφέρει ένα τέτοιο μέτρο;
Το θέμα είναι πολύ απλό και ήδη το εφαρμόζει η Ουγγαρία με επιτυχία. Εν συντομία, γονείς λ.χ. με ένα παιδί θα έχουν εύκολη πρόσβαση σε στεγαστικό δάνειο, ας πούμε, 60 χιλιάδων για αγορά οικίας. Εάν κατά τη διάρκεια του δανείου αποκτήσουν δεύτερο παιδί, τότε αυτόματα το δάνειο θα μειώνεται κατά 20 χιλ. Εάν κάνουν και τρίτο παιδί, τότε το δάνειο θα μειώνεται επίσης κατά 20 χιλιάδες και, εάν κάνουν και 4ο παιδί, τότε το δάνειο θα διαγράφεται εξ ολοκλήρου.
Εάν μείνουν στο ένα παιδί, τότε θα πρέπει να αποπληρώνουν ολόκληρο το δάνειο που πήραν. Με αυτόν τον τρόπο βοηθιούνται ουσιαστικά οικογένειες να αποκτήσουν σπίτι και να λύσουν οριστικά το στεγαστικό τους πρόβλημα. Το κράτος θα λαμβάνει τόκους από τα δάνεια, άρα ούτε γάτα ούτε ζημιά. Δεν επηρεάζει την επαγγελματική πτυχή η λήψη ενός δανείου, που ούτως ή άλλως είναι απαραίτητο για να μπορέσει ένα ανδρόγυνο της μεσαίας τάξης να αποκτήσει τη δική του οικία.
Πόσο κεντρική θέση έχουν στις διεκδικήσεις σας οι άδειες των πατέρων και η ουσιαστική συμμετοχή τους στην καθημερινή ανατροφή;
Η αλήθεια είναι ότι, ενώ ακούμε συχνά για ισότητα και το μυαλό μας πάει στις γυναίκες, τα τελευταία χρόνια που η γυναίκα εντάχθηκε κανονικά στον χώρο της εργασίας, έρχεται στην επιφάνεια και η περίπτωση των πατεράδων που αναλαμβάνουν υποχρεώσεις που προηγουμένως ήταν γυναικεία υπόθεση. Έχει έρθει η ώρα να υπάρξει αναγνώριση και των δικαιωμάτων των πατεράδων, όπως είναι οι άδειες και τα συνταξιοδοτικά ωφελήματα, παρόμοια με αυτά των γυναικών.
Τι σημαίνει για εσάς η αξία της οικογένειας στην καθημερινή ζωή, πέρα από τη συμβολή της στο δημογραφικό; Πώς μπορούμε να μιλήσουμε στους νέους για τη χαρά της γονεϊκότητας, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες της και σεβόμενοι όσους δεν θέλουν ή δεν μπορούν να αποκτήσουν παιδιά;
Πάνω από όλα, σεβασμός στους γονείς που δεν μπορούν να αποκτήσουν παιδιά. Ίσως να είναι και οι κρυμμένοι ήρωες που με τον δικό τους τρόπο και την αγάπη τους αγκαλιάζουν όσους είχαν την ευλογία της οικογένειας. Γνωρίζω πάρα πολλούς που δεν απέκτησαν παιδιά και όμως είναι χωρίς υπερβολή οι φύλακες άγγελοι συνανθρώπων τους με παιδιά.
Οι νέοι μας, όσα λόγια και να τους πούμε, μόνο όταν γίνουν οι ίδιοι γονείς μπορούν να αντιληφθούν το μεγάλο αυτό θείο δώρο. Η μεγάλη οικογένεια είναι η μεγαλύτερη επένδυση και ο μεγαλύτερος πνεύμονας/η μεγαλύτερη ατμομηχανή της Πατρίδας μας. Οι νέες γεννήσεις είναι οι αιμοδότες των ταμείων κοινωνικών ασφαλίσεων, του στρατού μας, των υπεραγορών μας, των σχολείων, των Πανεπιστημίων μας, του εμπορίου, των κρατικών ταμείων. Χωρίς πολλές νέες γεννήσεις και μεγάλες οικογένειες οι πατρίδες μας είναι καταδικασμένες σε θάνατο, εγκατάλειψη και μαρασμό.
Στο Συνέδριο της ΑΣΠΕ στο Καρπενήσι, θέσατε την ανάγκη στενότερης συνεργασίας των πολυτέκνων Ελλάδας και Κύπρου. Ποια συγκεκριμένη κοινή πρωτοβουλία μπορεί να προχωρήσει μέσα στον επόμενο χρόνο; Τι θα θέλατε να έχει αλλάξει για μια οικογένεια, ώστε να μπορείτε να πείτε ότι αυτή η συνεργασία απέδωσε;
Πρώτος στόχος είναι η αδελφοποίηση των πολυτέκνων Ελλάδας και Κύπρου με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δεύτερος στόχος είναι οι κοινές δράσεις και διεκδικήσεις, αφού εν τη ενώσει η ισχύς, και τρίτος στόχος οι κοινές διεκδικήσεις σε επίπεδο Ευρωκοινοβουλίου, ώστε να τεθεί ένα νομικό πλαίσιο/μια οδηγία που να προβλέπει ότι, πριν από κάθε νέα νομοθεσία από τα κράτη μέλη, θα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη το μέγεθος της οικογένειας, για να μην αδικούνται οι μεγάλες οικογένειες. Αυτό είναι και το όραμά μας, για να πούμε ότι η συνεργασία απέδωσε.