Η όραση παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη, τη μάθηση και την καθημερινότητα των παιδιών. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό οι γονείς να γνωρίζουν ποια σημάδια μπορεί να δείχνουν ότι κάτι χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Τα παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, δεν είναι πάντα σε θέση να καταλάβουν ότι η όρασή τους διαφέρει από αυτή των άλλων. Μπορεί να θεωρούν φυσιολογικό να βλέπουν θολά ή να μην μπορούν να εστιάσουν εύκολα. Έτσι, πολλές φορές, τα πρώτα σημάδια γίνονται αντιληπτά από τους γονείς ή τους δασκάλους.
Κάθεται πολύ κοντά στην τηλεόραση ή φέρνει τα αντικείμενα κοντά στο πρόσωπό του
Ένα από τα πιο συνηθισμένα σημάδια που μπορεί να παρατηρήσει ένας γονιός είναι η ανάγκη του παιδιού να πλησιάζει πολύ κοντά σε μια οθόνη, ένα βιβλίο ή κάποιο άλλο αντικείμενο για να το δει καλύτερα.
Αν το παιδί κάθεται συνεχώς πολύ κοντά στην τηλεόραση ή σκύβει υπερβολικά πάνω από τα βιβλία και τις ζωγραφιές του, ίσως αξίζει να συζητήσετε το θέμα με έναν ειδικό. Φυσικά, μια μεμονωμένη συνήθεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα στην όραση. Αυτό που έχει σημασία είναι να παρατηρούμε αν η συμπεριφορά αυτή επαναλαμβάνεται συχνά και αν συνοδεύεται από άλλα σημάδια.
Μισοκλείνει τα μάτια ή τρίβει συχνά τα μάτια του
Έχεις παρατηρήσει το παιδί σου να μισοκλείνει τα μάτια του όταν προσπαθεί να δει κάτι που βρίσκεται μακριά; Ή μήπως τα τρίβει συχνά, χωρίς να είναι απαραίτητα κουρασμένο; Το μισόκλεισμα των ματιών μπορεί να είναι μια προσπάθεια να εστιάσει καλύτερα, ενώ το συχνό τρίψιμο μπορεί να σχετίζεται με κούραση ή ενόχληση.
Δεν είναι κάθε φορά ένδειξη κάποιου προβλήματος, αλλά όταν μια τέτοια συμπεριφορά γίνεται συστηματική, καλό είναι να μην την αγνοούμε. Παρατήρησε επίσης αν το παιδί παραπονιέται για πονοκεφάλους, ιδιαίτερα μετά το διάβασμα ή άλλες δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση της όρασης.
Χάνει τη σειρά του όταν διαβάζει
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και ξεκινούν το σχολείο, οι δυσκολίες στην όραση μπορεί να φανούν και μέσα από τον τρόπο που διαβάζουν ή κάνουν τα μαθήματά τους.
Ένα παιδί που χάνει συχνά τη σειρά του στο βιβλίο, μπερδεύει λέξεις ή δυσκολεύεται να αντιγράψει από τον πίνακα μπορεί να χρειάζεται έναν έλεγχο της όρασής του. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δυσκολία στο διάβασμα σχετίζεται με τα μάτια, αλλά η καλή όραση είναι απαραίτητη για πολλές από τις καθημερινές σχολικές δραστηριότητες.
Μερικές φορές, το ίδιο το παιδί μπορεί να μην πει ότι δεν βλέπει καλά. Αντίθετα, μπορεί απλώς να αποφεύγει το διάβασμα, να κουράζεται γρήγορα ή να χάνει τη συγκέντρωσή του. Η παρατήρηση της καθημερινότητάς του μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες στους γονείς.
Παραπονιέται ότι βλέπει θολά ή διπλά
Αν ένα παιδί πει ξεκάθαρα ότι βλέπει θολά, δεν πρέπει να το προσπεράσουμε. Το ίδιο ισχύει αν αναφέρει ότι βλέπει διπλά ή ότι δυσκολεύεται να εστιάσει. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν συνήθως να περιγράψουν πιο εύκολα τι τους συμβαίνει. Τα μικρότερα, όμως, μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικές λέξεις ή να εκφράζουν τη δυσκολία τους με τη συμπεριφορά τους.
Ακούστε προσεκτικά όταν το παιδί λέει ότι κάτι δεν βλέπει καλά, ακόμη κι αν το αναφέρει περιστασιακά. Μια επίσκεψη σε οφθαλμίατρο μπορεί να δώσει τις απαντήσεις και να καθησυχάσει όλη την οικογένεια.
Κλείνει ή καλύπτει το ένα μάτι
Ένα ακόμη σημάδι που αξίζει προσοχή είναι όταν το παιδί κλείνει ή καλύπτει συχνά το ένα μάτι, ιδιαίτερα όταν προσπαθεί να εστιάσει σε κάτι. Επίσης, παρατηρήστε αν γέρνει συστηματικά το κεφάλι του προς μία πλευρά για να δει καλύτερα ή αν δυσκολεύεται να παρακολουθήσει ένα κινούμενο αντικείμενο.
Αυτές οι συμπεριφορές δεν πρέπει να οδηγούν από μόνες τους σε συμπεράσματα, όμως είναι χρήσιμο να τις αναφέρετε στον γιατρό. Η έγκαιρη αξιολόγηση είναι σημαντική, καθώς τυχόν προβλήματα στην όραση χρειάζονται σωστή διάγνωση και καθοδήγηση από ειδικό.
Μην περιμένεις να σου το πει πάντα
Το πιο σημαντικό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι ένα παιδί μπορεί να μη συνειδητοποιεί πως δεν βλέπει όπως θα έπρεπε. Για εκείνο, ο τρόπος που βλέπει τον κόσμο είναι απλώς η καθημερινότητά του.
Γι’ αυτό οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι και η παρατήρηση των συνηθειών του είναι πολύτιμα εργαλεία για τους γονείς. Αν παρατηρήσεις κάτι που σε ανησυχεί, μην προσπαθήσεις να βγάλεις μόνη σου συμπεράσματα και μην πανικοβληθείς. Συζήτησέ το με τον παιδίατρο ή έναν οφθαλμίατρο, ώστε να αξιολογηθεί σωστά η κατάσταση.
Το «μαμά, δε βλέπω καλά» μπορεί να είναι απλώς μια παροδική ενόχληση. Μπορεί όμως και να είναι ο τρόπος του παιδιού σου να σου ζητήσει βοήθεια. Και το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να το ακούσεις, να το παρατηρήσεις και να του δώσεις την προσοχή που χρειάζεται.