Για πολλούς γονείς, η βαρεμάρα ταυτίζεται με έλλειψη ενδιαφέροντος ή ακόμη και με τεμπελιά. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και, σε αρκετές περιπτώσεις, πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Ένα παιδί που βαριέται δεν είναι απαραίτητα ένα παιδί που δεν προσπαθεί. Μπορεί να είναι ένα παιδί που δεν «χωράει» εύκολα στο πλαίσιο που του δίνεται.
Η βαρεμάρα δεν είναι πάντα πρόβλημα
Η βαρεμάρα στο σχολείο συχνά αντιμετωπίζεται σαν σύμπτωμα που πρέπει να διορθωθεί. Όμως η ψυχολογία των παιδιών δείχνει ότι πολλές φορές αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί δεν διεγείρεται αρκετά πνευματικά. Όταν η ύλη είναι πολύ εύκολη, όταν επαναλαμβάνονται τα ίδια μοτίβα διδασκαλίας ή όταν λείπει η πρόκληση, το μυαλό απλώς «κλείνει». Και τότε εμφανίζεται η βαρεμάρα.
Ένα παιδί που βαριέται μπορεί να έχει ήδη κατακτήσει αυτό που του διδάσκεται. Δεν σημαίνει ότι δεν θέλει να μάθει. Σημαίνει ότι χρειάζεται κάτι πιο απαιτητικό, πιο ζωντανό, πιο ουσιαστικό. Η βαρεμάρα, σε αυτή την περίπτωση, είναι σχεδόν μια σιωπηλή διαμαρτυρία. Μια ένδειξη ότι το παιδί ζητά κάτι περισσότερο.
Το έξυπνο παιδί που δεν φαίνεται «καλό μαθητής»
Συχνά έχουμε στο μυαλό μας την εικόνα του «έξυπνου παιδιού» ως εκείνου που σηκώνει το χέρι, γράφει άριστα και ακολουθεί πιστά τις οδηγίες. Όμως η ευφυΐα δεν εκφράζεται πάντα έτσι. Υπάρχουν παιδιά με υψηλή αντίληψη, δημιουργικότητα και κριτική σκέψη που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν σε ένα τυποποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα.
Το παιδί που βαριέται μπορεί να σκέφτεται πιο γρήγορα από τον ρυθμό της τάξης. Μπορεί να συνδέει έννοιες με τρόπους που δεν διδάσκονται. Μπορεί να αμφισβητεί, να ψάχνει, να θέλει να καταλάβει το «γιατί» πίσω από κάθε τι. Και όταν δεν βρίσκει χώρο για όλα αυτά, αποσύρεται. Δεν είναι αδιαφορία. Είναι εσωτερική απόσταση.
Πότε πρέπει να ανησυχήσουμε
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που βαριέται είναι ιδιοφυΐα. Η βαρεμάρα μπορεί να κρύβει και άλλες δυσκολίες, όπως άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή ακόμη και μαθησιακές δυσκολίες που δεν έχουν εντοπιστεί. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να παρατηρούμε συνολικά τη συμπεριφορά του παιδιού.
Αν το παιδί δείχνει πλήρη αποσύνδεση, αν αποφεύγει συστηματικά το σχολείο ή αν η βαρεμάρα συνοδεύεται από έντονη αντίδραση ή θυμό, τότε χρειάζεται προσοχή. Όμως αν βλέπετε ότι έχει περιέργεια, ότι κάνει ερωτήσεις στο σπίτι, ότι δείχνει ενδιαφέρον για πράγματα έξω από το σχολικό πλαίσιο, τότε η εικόνα αλλάζει. Το κλειδί είναι να καταλάβουμε αν το παιδί δεν μπορεί ή αν δεν «χωράει».
Ο ρόλος του γονέα
Για έναν γονέα, αυτή η κατάσταση είναι συχνά μπερδεμένη. Από τη μία υπάρχει η πίεση του σχολείου, από την άλλη η ανάγκη να κατανοήσει το παιδί του. Το πιο σημαντικό είναι να ακούσει. Να μην απορρίψει τη βαρεμάρα ως δικαιολογία, αλλά να τη δει ως μήνυμα.
Μιλήστε με το παιδί σας χωρίς κριτική. Ρωτήστε το τι το δυσκολεύει, τι το κουράζει, τι θα ήθελε να αλλάξει. Δώστε χώρο στην άποψή του. Η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης είναι καθοριστική, ειδικά για παιδιά που νιώθουν ότι δεν ταιριάζουν στο σχολικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η συνεργασία με τον δάσκαλο είναι πολύτιμη. Ένας εκπαιδευτικός που γνωρίζει ότι το παιδί χρειάζεται περισσότερη πρόκληση μπορεί να προσαρμόσει τον τρόπο που το προσεγγίζει. Μερικές φορές αρκεί μια μικρή αλλαγή για να κάνει μεγάλη διαφορά.
Τι μπορεί να βοηθήσει πραγματικά
Δεν χρειάζονται υπερβολές ούτε πίεση για περισσότερα μαθήματα. Αυτό που βοηθά είναι η ποιότητα της ενασχόλησης. Δραστηριότητες που καλλιεργούν τη φαντασία, την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα μπορούν να δώσουν στο παιδί αυτό που του λείπει από το σχολείο.
Αφήστε το να εξερευνήσει ενδιαφέροντα, να διαβάσει βιβλία που το ενθουσιάζουν, να ασχοληθεί με κάτι που το προκαλεί πνευματικά. Η μάθηση δεν περιορίζεται μέσα σε μια τάξη. Και πολλές φορές, το παιδί που βαριέται στο σχολείο είναι εκείνο που ανθίζει έξω από αυτό.
Τελικά, τι σημαίνει η βαρεμάρα
Η βαρεμάρα δεν είναι πάντα εχθρός. Μπορεί να είναι ένδειξη ότι το παιδί έχει ανάγκη από κάτι διαφορετικό, κάτι πιο ουσιαστικό. Μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι ότι το μυαλό του ζητά να ανοίξει φτερά πέρα από τα όρια που του έχουν τεθεί.
Το ζητούμενο δεν είναι να «διορθώσουμε» το παιδί, αλλά να το καταλάβουμε. Γιατί μέσα σε αυτή τη βαρεμάρα μπορεί να κρύβεται ένα δυναμικό που απλώς περιμένει να αναγνωριστεί. Και εκεί, ακριβώς, ξεκινά ο ρόλος του γονέα.
.jpg)
