Οι γονείς βλέπουν το παιδί τους να πιέζεται και πολλές φορές νιώθουν αβοήθητοι. Θέλουν να το στηρίξουν, αλλά δεν ξέρουν πάντα ποιος είναι ο σωστός τρόπος. Κι όμως, σύμφωνα με ψυχολόγους και ειδικούς ψυχικής υγείας, η στάση της οικογένειας μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στο πώς θα βιώσει ένας έφηβος αυτή τη δύσκολη περίοδο.
Πώς μοιάζει μια κρίση άγχους σε έναν έφηβο
Δεν εκδηλώνουν όλα τα παιδιά το άγχος με τον ίδιο τρόπο. Κάποια γίνονται πιο ευερέθιστα, άλλα αποσύρονται ή κλαίνε συχνά χωρίς προφανή λόγο. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου το άγχος εκφράζεται πιο έντονα, μέσα από κρίσεις άγχους ή σωματικά συμπτώματα.
Ένας μαθητής μπορεί να νιώσει ξαφνικά δύσπνοια, ταχυκαρδία, τρέμουλο, ζαλάδα ή αίσθημα ότι «θα καταρρεύσει». Μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να νιώθει ότι δεν θα τα καταφέρει ποτέ.
Οι ειδικοί εξηγούν πως εκείνη τη στιγμή το παιδί δεν χρειάζεται πίεση ούτε λογικά επιχειρήματα. Χρειάζεται ασφάλεια και ηρεμία.
Το πρώτο βήμα είναι να ακούσετε πραγματικά
Πολλοί γονείς, στην προσπάθειά τους να καθησυχάσουν το παιδί, λένε φράσεις όπως «μην αγχώνεσαι», «δεν είναι τίποτα» ή «όλα θα πάνε καλά». Αν και έχουν καλή πρόθεση, συχνά το παιδί νιώθει ότι τα συναισθήματά του υποτιμώνται.
Αυτό που βοηθά περισσότερο είναι να νιώσει ότι το καταλαβαίνουν. Μερικές φορές αρκεί μια φράση όπως:
- «Καταλαβαίνω ότι πιέζεσαι πολύ αυτή την περίοδο.»
- «Είναι λογικό να νιώθεις έτσι.»
- «Δεν χρειάζεται να τα αντέχεις όλα μόνος σου.»
Η αποδοχή των συναισθημάτων μειώνει την ένταση και βοηθά το παιδί να νιώσει λιγότερο μόνο.
Προσπαθήστε να μην αυξάνετε άθελά σας την πίεση
Ακόμα κι όταν οι γονείς δεν το καταλαβαίνουν, πολλές καθημερινές φράσεις μπορεί να ενισχύσουν το άγχος του παιδιού.
Σχόλια όπως «διάβασε λίγο ακόμα», «είναι η πιο σημαντική στιγμή της ζωής σου» ή «πρέπει να περάσεις εκεί που θέλεις» μπορεί να μεταφραστούν στο μυαλό του εφήβου ως φόβος αποτυχίας.
Οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι οι Πανελλήνιες δεν πρέπει να παρουσιάζονται σαν μια μάχη που καθορίζει ολόκληρη τη ζωή ενός παιδιού. Οι εξετάσεις είναι σημαντικές, αλλά δεν καθορίζουν την αξία ή το μέλλον του.
Όσο πιο ασφαλές νιώθει το παιδί και όσο νιώθει ότι αγαπιέται ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, τόσο πιο εύκολα διαχειρίζεται το άγχος του.
Η ρουτίνα βοηθά περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε
Την περίοδο των εξετάσεων πολλά παιδιά χαλάνε το πρόγραμμα του ύπνου τους, παραλείπουν γεύματα και δεν ξεκουράζονται αρκετά. Όμως ο οργανισμός και ο εγκέφαλος έχουν ανάγκη από σταθερότητα για να αντέξουν την πίεση.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν οι γονείς να ενθαρρύνουν μια όσο γίνεται ισορροπημένη καθημερινότητα. Ένα σωστό γεύμα, λίγη κίνηση, ένας μικρός περίπατος ή λίγος χρόνος χωρίς διάβασμα μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν.
Δεν είναι χάσιμο χρόνου. Είναι τρόπος αποφόρτισης.
Αποφύγετε τις συγκρίσεις με άλλα παιδιά
Ένα από τα πιο επιβαρυντικά πράγματα για έναν μαθητή είναι να ακούει συνεχώς τι κάνουν οι άλλοι.
«Η κόρη της φίλης μου διαβάζει δέκα ώρες.»
«Ο ξάδερφός σου δεν αγχωνόταν έτσι.»
Αυτές οι συγκρίσεις συνήθως ενισχύουν την ανασφάλεια και μειώνουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού.
Κάθε έφηβος έχει διαφορετικές αντοχές, χαρακτήρα και τρόπο διαχείρισης της πίεσης. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο είναι ενθάρρυνση και όχι ανταγωνισμός.
Τι να κάνετε την ώρα της κρίσης άγχους
Αν το παιδί βιώσει κρίση άγχους ή πανικού, προσπαθήστε πρώτα να παραμείνετε ήρεμοι. Η δική σας στάση επηρεάζει άμεσα το πώς θα νιώσει.
Μιλήστε του με ήρεμη φωνή και βοηθήστε το να συγκεντρωθεί στην αναπνοή του. Μην το πιέζετε να «ηρεμήσει αμέσως». Δώστε του χρόνο.
Μπορείτε να του πείτε:
- «Είσαι ασφαλής.»
- «Αυτό που νιώθεις θα περάσει.»
- «Είμαι εδώ μαζί σου.»
Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι κρίσεις άγχους, όσο τρομακτικές κι αν φαίνονται, συνήθως κορυφώνονται και υποχωρούν μέσα σε λίγα λεπτά.
Πότε χρειάζεται βοήθεια από ειδικό
Αν το άγχος γίνεται καθημερινό, αν το παιδί δυσκολεύεται να λειτουργήσει, απομονώνεται, κλαίει συχνά ή εμφανίζει έντονα σωματικά συμπτώματα, τότε ίσως χρειάζεται υποστήριξη από ψυχολόγο ή ειδικό ψυχικής υγείας.
Η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι σε καμία περίπτωση αποτυχία ούτε υπερβολή. Αντίθετα, είναι μια πράξη φροντίδας.
Πολλοί έφηβοι νιώθουν τεράστια ανακούφιση όταν μπορούν να μιλήσουν σε έναν ειδικό που θα τους βοηθήσει να διαχειριστούν το στρες τους.
Αυτό που θα θυμάται το παιδί δεν είναι μόνο οι βαθμοί
Οι Πανελλήνιες περνούν. Αυτό που μένει όμως είναι το πώς ένιωσε το παιδί μέσα σε αυτή τη διαδρομή.
Θα θυμάται αν είχε ανθρώπους δίπλα του που το πίστεψαν, που το στήριξαν και που του έδωσαν χώρο να αναπνεύσει όταν όλα έμοιαζαν δύσκολα.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό «μάθημα» αυτής της απαιτητικής περιόδου. Ότι η αξία ενός παιδιού δεν χωρά σε μια βαθμολογία και ότι καμία εξέταση δεν μπορεί να ορίσει ποιος πραγματικά είναι.
