Ένα από τα πιο συναρπαστικά φαινόμενα που έχουν ανακαλύψει οι ερευνητές ονομάζεται εμβρυομητρικός μικροχιμαιρισμός. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία κύτταρα του εμβρύου περνούν στον οργανισμό της μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μπορούν να παραμείνουν εκεί για δεκαετίες, ακόμη και μέχρι το τέλος της ζωής της.
Τι είναι ο εμβρυομητρικός μικροχιμαιρισμός
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο πλακούντας δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο μεταφοράς οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών. Επιτρέπει επίσης την ανταλλαγή μικρού αριθμού κυττάρων ανάμεσα στη μητέρα και το έμβρυο. Έτσι, ορισμένα κύτταρα του μωρού περνούν στην κυκλοφορία του αίματος της μητέρας και εγκαθίστανται σε διάφορα όργανά της.
Το ίδιο συμβαίνει και αντίστροφα. Κύτταρα της μητέρας μπορούν να περάσουν στον οργανισμό του εμβρύου και να παραμείνουν εκεί για πολλά χρόνια μετά τη γέννηση.
Το φαινόμενο ονομάζεται μικροχιμαιρισμός επειδή το άτομο αποκτά έναν πολύ μικρό αριθμό κυττάρων με διαφορετικό γενετικό υλικό από το δικό του. Ο όρος προέρχεται από τη Χίμαιρα της ελληνικής μυθολογίας, ένα πλάσμα που αποτελούνταν από διαφορετικά ζώα.
Τα κύτταρα του μωρού μπορούν να μείνουν στη μητέρα για δεκαετίες
Αυτό που εντυπωσιάζει περισσότερο τους επιστήμονες είναι η διάρκεια αυτού του φαινομένου. Κύτταρα του παιδιού έχουν εντοπιστεί στον οργανισμό γυναικών ακόμη και σαράντα ή πενήντα χρόνια μετά την εγκυμοσύνη τους.
Έρευνες έχουν βρει εμβρυϊκά κύτταρα στο αίμα, στο δέρμα, στον θυρεοειδή, στους πνεύμονες, στο ήπαρ, στα νεφρά αλλά και στον εγκέφαλο της μητέρας. Τα κύτταρα αυτά δεν φαίνεται απλώς να «φιλοξενούνται» εκεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μοιάζουν να συμμετέχουν ενεργά στη λειτουργία ή ακόμη και στην αποκατάσταση ιστών που έχουν υποστεί βλάβη. Αυτό σημαίνει ότι, με έναν πολύ κυριολεκτικό τρόπο, η μητέρα κουβαλά μέσα της ένα μικρό κομμάτι από το παιδί της για πολλά χρόνια μετά τη γέννησή του.
Μπορούν αυτά τα κύτταρα να βοηθούν τη μητέρα;
Το ερώτημα που απασχολεί σήμερα τους ερευνητές είναι αν αυτά τα κύτταρα έχουν κάποιον πραγματικό ρόλο ή αν απλώς παραμένουν αδρανή.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι σε ορισμένες περιπτώσεις συμμετέχουν στην επούλωση τραυμάτων, στην αναγέννηση ιστών και στην αποκατάσταση οργάνων μετά από τραυματισμό ή ασθένεια. Ορισμένοι επιστήμονες θεωρούν ότι τα εμβρυϊκά κύτταρα μπορεί να λειτουργούν σαν μια φυσική ομάδα «επισκευής» του οργανισμού της μητέρας.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν υπάρχουν οριστικά συμπεράσματα. Ωστόσο, τα πρώτα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και ανοίγουν νέους δρόμους για την κατανόηση της ανθρώπινης βιολογίας.
.jpg)
Υπάρχουν και πιθανές αρνητικές επιδράσεις;
Όπως συμβαίνει συχνά στην ιατρική, η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Μερικές μελέτες έχουν συνδέσει τον μικροχιμαιρισμό με την εμφάνιση ορισμένων αυτοάνοσων νοσημάτων. Η θεωρία είναι ότι το ανοσοποιητικό σύστημα ίσως αναγνωρίζει αυτά τα κύτταρα ως ξένα και ενεργοποιεί φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Άλλες έρευνες όμως δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Υποστηρίζουν ότι η παρουσία των εμβρυϊκών κυττάρων μπορεί να συμβάλλει στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και να προστατεύει από ορισμένες ασθένειες. Με άλλα λόγια, η επιστημονική κοινότητα εξακολουθεί να διερευνά αν ο μικροχιμαιρισμός λειτουργεί προστατευτικά, επιβαρυντικά ή αν η δράση του εξαρτάται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Και το μωρό κρατά κύτταρα της μητέρας του
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τη μητέρα.
Τα μητρικά κύτταρα που περνούν στο έμβρυο μπορούν επίσης να παραμείνουν στον οργανισμό του παιδιού για όλη του τη ζωή. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι αυτά τα κύτταρα ίσως επηρεάζουν την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται σε ορισμένες ασθένειες.
Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι η βιολογική σχέση μητέρας και παιδιού δεν σταματά στον τοκετό. Συνεχίζεται σε κυτταρικό επίπεδο για πολλά χρόνια, δημιουργώντας έναν δεσμό που δύσκολα συναντάται οπουδήποτε αλλού στη φύση.
Ίσως αυτό εξηγεί γιατί πολλές μαμάδες λένε ότι «νιώθουν» το παιδί τους
Πολλές μητέρες περιγράφουν μια ιδιαίτερη διαίσθηση απέναντι στα παιδιά τους. Λένε ότι καταλαβαίνουν πότε δεν είναι καλά, ότι αισθάνονται πως κάτι συμβαίνει ακόμη κι όταν βρίσκονται μακριά τους ή ότι η σύνδεσή τους είναι αδύνατο να εξηγηθεί με λόγια.
Φυσικά, δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι ο μικροχιμαιρισμός ευθύνεται για αυτά τα συναισθήματα ή για τη λεγόμενη μητρική διαίσθηση. Ο συναισθηματικός δεσμός διαμορφώνεται από πολύπλοκους ψυχολογικούς, ορμονικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Ωστόσο, η γνώση ότι μητέρα και παιδί ανταλλάσσουν πραγματικά κύτταρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης κάνει αυτή τη σχέση ακόμη πιο συναρπαστική.
Ένας δεσμός που ξεπερνά τα συναισθήματα
Η μητρότητα περιγράφεται συχνά ως ένας δεσμός που δεν μοιάζει με κανέναν άλλο. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια αυτό ακουγόταν περισσότερο σαν ποιητική εικόνα. Σήμερα, όμως, η επιστήμη αποκαλύπτει ότι υπάρχει και μια βιολογική πραγματικότητα πίσω από αυτή την αίσθηση.
Ο εμβρυομητρικός μικροχιμαιρισμός μας θυμίζει ότι η εγκυμοσύνη δεν είναι απλώς η ανάπτυξη ενός νέου ανθρώπου. Είναι μια μοναδική ανταλλαγή ζωής, κυττάρων και βιολογικών πληροφοριών που αφήνει το αποτύπωμά της και στους δύο για πολλά χρόνια μετά τη γέννηση.
Ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα πιο όμορφα μυστικά της φύσης. Ότι, ακόμη κι όταν το παιδί μεγαλώσει, φύγει από το σπίτι και αποκτήσει τη δική του ζωή, ένα μικροσκοπικό κομμάτι του μπορεί να συνεχίζει να ζει μέσα στη μητέρα του, υπενθυμίζοντας ότι ο δεσμός τους δεν κόβεται ποτέ πραγματικά.
