Συνέδριο ΑΣΠΕ για το Δημογραφικό: ποιος στηρίζει αυτούς που κρατούν όρθιες τις οικογένειες;

Η Γεωργία είναι 49 ετών, μητέρα τεσσάρων παιδιών και γιαγιά δύο εγγονιών. Μια γυναίκα-στήριγμα, γεμάτη γλυκύτητα, που μου αποτύπωσε την ωμή πραγματικότητα και τις μάχες μιας πολύτεκνης οικογένειας στο Καρπενήσι. Κράτησα κάθε της λέξη. Τη γιγαντιαία αγάπη που χωράει η καρδιά της, αλλά και μια αμείλικτη σκέψη που με στοιχειώνει: πόσο ακόμη θα θεωρούμε την αντοχή αυτών των γονιών ανεξάντλητη; Η αγκαλιά δίνει υπεράνθρωπη δύναμη. Η πολιτεία όμως οφείλει επιτέλους να εξασφαλίζει ότι αυτή η δύναμη δεν θα γονατίζει και δεν θα εξαντλείται ολόκληρη στον καθημερινό αγώνα της επιβίωσης.

Στο 12ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Συνέδριο Πολυτέκνων της ΑΣΠΕ που πραγματοποιήθηκε στις 3 και 4 Οκτωβρίου 2026 στο Καρπενήσι, άκουσα ανθρώπους που ματώνουν για να δώσουν πρακτική ουσία στη στήριξη της οικογένειας. Ανθρώπους της αυτοδιοίκησης, επιστήμονες, εκπροσώπους πολυτέκνων, που κατέθεσαν προτάσεις-σανίδα σωτηρίας που απαιτούν άμεση συνέχεια.

Το πρόγραμμα της έναρξης περιλάμβανε το καλωσόρισμα του προέδρου της ΑΣΠΕ Θωμά Γιαννιώτη και χαιρετισμούς του μητροπολίτη Καρπενησίου Γεωργίου, του Κωνσταντίνου Μαργαρίτη, εκπροσώπου του πρωθυπουργού, της Τζίνας Οικονόμου, εκπροσώπου του προέδρου της Βουλής, των Δημήτρη Νατσιού, Φρέντη Μπελέρη, Νικόλαου Φαραντούρη, του δημάρχου Καρπενησίου Χρήστου Κακαβά και εκπροσώπου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.

Οι δήμοι που στηρίζουν από το υστέρημά τους

Από τις παρεμβάσεις της αυτοδιοίκησης κράτησα την αγωνιώδη επιμονή ανθρώπων που αναζητούν απεγνωσμένα λύσεις μέσα σε ασφυκτικούς προϋπολογισμούς. Ξέρουν βιωματικά τι σημαίνει μια λυτρωτική θέση στον παιδικό σταθμό, ένα σχολικό γεύμα, η δυνατότητα ενός παιδιού να αθληθεί. Και παλεύουν να τα εξασφαλίσουν από το υστέρημα των δήμων τους. Όταν ένας δήμος αναλαμβάνει να καλύψει τέτοιες ανάγκες, η κεντρική διοίκηση οφείλει να του εξασφαλίζει τα μέσα. Αλλιώς, όσοι προσπαθούν περισσότερο κινδυνεύουν να καταρρεύσουν πρώτοι, μαζί με τις υπηρεσίες που με κόπο δημιουργούν. 

Ο Γιώργος Κουτελάκης, δήμαρχος Νέας Σμύρνης, περιέγραψε που κάνει ο Δήμος του για να στηρίξει τις οικογένειες, όπως οικονομικές ενισχύσεις, απαλλαγές από τέλη, σχολικό δεκατιανό, κοινωνική σίτιση και δωρεάν δραστηριότητες, με δαπάνη περίπου ενός εκατομμυρίου ευρώ ετησίως. Πίσω από αυτή την επιλογή υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο: ένας γονιός που ανασαίνει από ένα έξοδο λιγότερο, ένα παιδί που δεν νιώθει περιθωριοποιημένο. Η κοινωνική πολιτική αποκτά νόημα εκεί όπου ο οικογενειακός λογαριασμός σταματά να βγαίνει.

Στα Άγραφα, ο δήμαρχος Αλέξανδρος Καρδαμπίκης μίλησε για ενισχύσεις στις γεννήσεις και συνεργασίες για τοκετούς και υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Έθεσε, όμως, και το οδυνηρό ζήτημα των ελλείψεων στην υγεία και της αβεβαιότητας των νέων. Πώς ζητάς από ένα ζευγάρι να ριζώσει στον τόπο του, όταν δυσκολεύεται να βρει δουλειά και πρόσβαση σε γιατρό;

Ο Χρήστος Ελευθερίου, δήμαρχος Σερβίων, παρουσίασε την ενίσχυση των 10.000 ευρώ ανά παιδί στην Ελάτη, σε δέκα ετήσιες δόσεις, αξιοποιώντας έσοδα από το δάσος της κοινότητας. 

Η Μαίρη Τρύφων, Δημοτική Σύμβουλος Παλαιού Φαλήρου, ανέδειξε τη συνεργασία με ειδικούς στους παιδικούς σταθμούς και τις δωρεάν πολιτιστικές δράσεις. Ακόμη και η οικογενειακή έξοδος έχει σημασία. Το κόστος της εκτοξεύεται με κάθε παιδί, ενώ η ανάγκη για χαρά παραμένει ίδια. Ένα παιδί δικαιούται να ανήκει στην παρέα, να παίξει, να δει μια παράσταση, χωρίς ο γονιός του να πρέπει να απολογηθεί επειδή ο μισθός εξαντλείται.

Η απόσταση ανάμεσα στην αγωνία και στον προϋπολογισμό 

Ξεχώρισε η παρέμβαση του Κλεάνθη Συμεωνίδη, Προέδρου της Παγκύπριας Οργάνωσης Πολυτέκνων, ο οποίος τόνισε ότι για να λυθεί το Δημογραφικο σε Ελλάδα και Κύπρο, οι δύο χώρες θα πρέπει να έχουν κοινή στρατηγική, καθώς «βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις στην κρατική δαπάνη τέκνου και οικογένειας».

Παρουσιάζοντας συγκριτικά στοιχεία για τις δαπάνες στήριξης παιδιού και οικογένειας, ανέδειξε την υστέρηση Ελλάδας και Κύπρου έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η παρέμβασή του έθεσε ένα άβολο μέτρο σύγκρισης για τις κυβερνήσεις: πόσο από το ενδιαφέρον που διακηρύσσουν φτάνει στις οικογένειες; 

Η πολιτική προτεραιότητα αποδεικνύεται στον προϋπολογισμό. Εκεί φαίνεται πόσο κοστολογούμε τη φροντίδα των παιδιών και πόσο βάρος αφήνουμε στους γονείς τους. Η δημογραφική αγωνία απαιτεί αυτή τη δύσκολη συζήτηση. Οι πολύτεκνες οικογένειες μεγαλώνουν ήδη τα παιδιά τους. Κάθε αναβολή στη στήριξή τους έχει κόστος σήμερα, όσο εμείς συζητάμε για το αύριο.

Ο Μιχάλης Χουρδάκης, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, συνέδεσε τη στήριξη της οικογένειας με τη στήριξη της περιφέρειας και πρότεινε να εξετάζεται το δημογραφικό αποτύπωμα κάθε νομοσχεδίου. Επέμεινε στη φροντίδα των παιδιών και στην πρόσβαση των γυναικών απομακρυσμένων περιοχών σε υπηρεσίες υγείας. «Υπάρχουν μέτρα που ευνοούν την μετεγκατάσταση μιας οικογένειας, αλλά όχι και την παραμονή της στον νέο τόπο», επεσήμανε.

Ο Ευάγγελος Κατσάρας, πρόεδρος του Συλλόγου Πολυτέκνων Νάξου, ανέδειξε τη γεωγραφική ανισότητα, τη συρρίκνωση του σχολικού χάρτη και την ανάγκη στεγαστικών και φορολογικών κινήτρων. Η έμφαση που έδωσε στην ανθρώπινη ανάπτυξη αξίζει να μας απασχολήσει. Τι ακριβώς ονομάζουμε ανάπτυξη, όταν ένας τόπος δυσκολεύεται να κρατήσει τις οικογένειές του; Ένα σχολείο που χάνει παιδιά λέει για το μέλλον μιας περιοχής περισσότερα από έναν πανηγυρικό οικονομικό απολογισμό.

Η ενημέρωση που οφείλουμε στις γυναίκες 

Η Αγνή Πάντου, Χειρουργός Μαιευτήρας - Γυναικολόγος της κλινικής Γένεσις Αθηνών, με εξειδίκευση στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή, μίλησε για την έγκαιρη ενημέρωση γύρω από τη γονιμότητα. Μια παρέμβαση ουσιαστική, γιατί η δυνατότητα να αποφασίζεις για τη ζωή σου προϋποθέτει γνώση. Οι γυναίκες δικαιούνται έγκυρη πληροφόρηση, πρόσβαση σε γιατρό και χώρο να κάνουν τις επιλογές τους χωρίς ενοχές. Και η συζήτηση αφορά τους άνδρες εξίσου. Πόσο δίκαιο είναι να καλούμε μια γυναίκα να προγραμματίσει τη μητρότητα, αφήνοντάς την να παλεύει μόνη με την ανασφάλεια της εργασίας και το κόστος της στέγης; Η ενημέρωση χρειάζεται να συνοδεύεται από δυνατότητες.

Οι δεσμεύσεις κρίνονται την επόμενη μέρα 

Ο βασικός ομιλητής, υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, αναφέρθηκε στην ποσόστωση 16% υπέρ πολυτέκνων και παιδιών τους στις προκηρυσσόμενες θέσεις δικαστικών υπαλλήλων μέσω της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι διαφαίνονται αχνά σημάδια αντιστροφής της πορείας των γεννήσεων χάρη στα κυβερνητικά μέτρα, αναγνωρίζοντας ότι χρειάζεται ακόμη προσπάθεια. Μια εκτίμηση που μένει να επιβεβαιωθεί στα στοιχεία.

Υπογράφηκε επίσης Μνημόνιο Συνεργασίας της ΑΣΠΕ με το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων (ΕΔΔΥΠΠΥ), με πρωτοβουλία της γενικής γραμματέως Δήμητρας Ινές Αγγελή, από τους προέδρους Θωμά Γιαννιώτη και Γιώργο Πατούλη. Η πρόληψη, η προαγωγή της υγείας και η ποιότητα ζωής των πολύτεκνων οικογενειών, θέματα που ανέπτυξε και ο πρόεδρος του Δικτύου και του ΙΣΑ, χρειάζονται τώρα συγκεκριμένες υπηρεσίες για τους γονείς και τα παιδιά.

Οι γονείς δικαιούνται να ακουμπήσουν κάπου κι εκείνοι...

Γυρίζω ξανά στη Γεωργία. Στην αγκαλιά που της δίνει δύναμη να προσφέρει τόσα κι άλλα τόσα. Αυτό το συνέδριο στο Καρπενήσι δεν ήταν απλώς μια σειρά από ομιλίες και διεκδικήσεις· ήταν η ηχώ της δικής της φωνής και κάθε πολύτεκνης οικογένειας που παλεύει σιωπηλά. Αυτή η ανιδιοτελής αγάπη αξίζει μια κοινωνία που θα την υποστηρίζει έμπρακτα, όχι μόνο στα λόγια. Οι γονείς δικαιούνται να ακουμπήσουν κάπου κι εκείνοι. Η αγάπη τους για τα παιδιά δεν απαλλάσσει την πολιτεία από καμία απολύτως ευθύνη.