Κύριε Δαφνή, έχετε πει ότι, ήδη από τα χρόνια του Θιάσου 81, δεχόσασταν κριτική επειδή κάνατε «πολιτικό θέατρο για παιδιά». Σήμερα, ανεβάζοντας τον Μπρεχτ, τι θα απαντούσατε σε έναν γονιό που αναρωτιέται μήπως η φτώχεια, η αδικία και η εκμετάλλευση είναι θέματα πολύ βαριά για το παιδί του;
Ν.Δ. Θα του πω πως έχει δίκιο. Είναι ΠΟΛΥ «βαριά» θέματα. Όπως η ζωή που το περιμένει, όταν μεγαλώσει. Το να κρύβουμε την αλήθεια απ’ τα παιδιά μας, δεν ωφελεί. Ένας ποιητής (ο Κρίτων ο Αθανασούλης) έγραψε κάποτε «Είναι διπλά σκληρό το κακό που σε βρίσκει απροετοίμαστο». Ε, λοιπόν εγώ θέλω οι μικροί θεατές μας να «προετοιμαστούν». Ο κόσμος, έξω από την αγκαλιά της μαμάς και του μπαμπά δεν θα είναι αγγελικός. Θέλω να θυμώνουν μπροστά στην εκμετάλλευση, στην αδικία. Θέλω να τους πω πως τίποτα δεν θα τους χαριστεί, πως πρέπει να πολεμήσουν για να το κερδίσουν. Και πάνω απ’ όλα, θέλω να καταλάβουν πως ο μεγάλος εχθρός σε όλη τους τη ζωή θα είναι ο φόβος. Αυτόν πρέπει πρώτα να νικήσουν.
Στη διασκευή σας, η καλοσυνάτη Γιν δημιουργεί τον σκληρό Γιανγκ για να μπορέσει να επιβιώσει. Ποια αλήθεια του έργου θεωρήσατε απαραίτητο να διατηρήσετε;
Ν.Δ. Η Γιν, δεν επιλέγει να γίνει κακιά. Αναγκάζεται. Την απόφασή της να μεταμφιεστεί σε σκληρό Γιανγκ δεν την παίρνει έτσι ξαφνικά. Για πολύ καιρό ανέχτηκε την εκμετάλλευση ακόμα και από αυτούς που είχε ευεργετήσει. Και επαναστατεί όταν τα όρια της ανοχής της ξεπερνιούνται.
Η Γιν δεν είναι θύμα. Και στενοχωριέται όταν την θεωρούν θύμα.
Όταν η στενοχώρια γίνεται θυμός, τότε «γεννάει» τον Γιανγκ. Μια εκδοχή του «κακού», που (γιατί να το κρύψουμε άλλωστε) όλοι … διαθέτουμε.
Αυτή είναι μια αλήθεια, που δεν είχα λόγο να κρύψω από το μικρό θεατή.
Κυρία Σαραντοπούλου, έχετε σπουδάσει μουσική, κλασικό τραγούδι και χορό, ενώ έχετε διδάξει και μουσικοκινητική αγωγή. Θα μας περιγράψετε μια στιγμή όπου η κίνηση ή το τραγούδι βοηθούν ένα παιδί να καταλάβει κάτι που θα ήταν δύσκολο να του εξηγήσουμε με λόγια;
Κ.Σ. Στο θέατρο για παιδιά η μουσική και η κίνηση δεν λειτουργούν απλώς συμπληρωματικά, αλλά αποτελούν βασικά εργαλεία αφήγησης. Ένα συναίσθημα, μια εσωτερική σύγκρουση ή μια αλλαγή στη διάθεση ενός ήρωα μπορεί να αποδοθεί μέσα από έναν ρυθμό, μια μελωδία ή μια σωματική δράση, χωρίς να χρειάζεται να εξηγηθεί με λόγια. Το παιδί κατανοεί μέσα από τις αισθήσεις, συγκινείται, ταυτίζεται και συμμετέχει συναισθηματικά στην ιστορία, αλλά ταυτόχρονα διασκεδάζει και ψυχαγωγείται. Αυτό είναι για μένα ένα από τα πιο γοητευτικά στοιχεία του θεάτρου για παιδιά.
Λέμε συχνά στα παιδιά «να είσαι καλός», αλλά ανησυχούμε μήπως οι άλλοι εκμεταλλευτούν την καλοσύνη τους. Πώς μπορεί η ιστορία της Γιν να ανοίξει μια συζήτηση για το δικαίωμα ενός παιδιού να λέει «όχι», να θυμώνει και να υπερασπίζεται τον εαυτό του, χωρίς να αισθάνεται ότι γίνεται «κακό»;
Κ.Σ. Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να μάθουμε στα παιδιά πως η καλοσύνη δεν σημαίνει αδυναμία. Μπορώ να είμαι καλός άνθρωπος και ταυτόχρονα να λέω «όχι», να θυμώνω, να βάζω όρια και να υπερασπίζομαι τον εαυτό μου. Δεν χρειάζεται να γίνω κακός για να αντιμετωπίσω την κακία.
Στο έργο του Μπρεχτ συναντάμε συμπεριφορές που σήμερα θα μπορούσαμε να συσχετίσουμε με το bullying. Γι' αυτό θεωρώ σημαντικό να ενδυναμώνουμε τα παιδιά, να καλλιεργούμε την αυτοπεποίθησή τους και να τα βοηθάμε να αναγνωρίζουν την αξία τους. Ο Μπρεχτ θέτει ένα διαχρονικό ερώτημα: πόσο εύκολο είναι να παραμείνεις καλός σε έναν κόσμο που συχνά δεν είναι δίκαιος; Το μήνυμα που θα ήθελα να κρατήσουν τα παιδιά είναι ότι μπορούμε να είμαστε δυνατοί χωρίς να χάνουμε την ανθρωπιά μας.
Έχετε δουλέψει μαζί σε πολλές παραστάσεις, με διαφορετικές κάθε φορά αρμοδιότητες. Τι φέρνει ο καθένας σας στη συνσκηνοθεσία του «Καλού ανθρώπου του Σε Τσουάν»; Υπήρξε κάποια στιγμή στις πρόβες που η ματιά του ενός έκανε τον άλλον να αλλάξει γνώμη για μια σκηνή;
Κ.Σ. Με τον σύντροφό μου μοιραζόμαστε μια κοινή θεατρική διαδρομή και πολλούς διαφορετικούς ρόλους και ευθύνες στο θέατρό μας. Υπάρχει μια διαφορά γενεών, που θεωρώ ότι λειτουργεί πολύ δημιουργικά. Εκείνος φέρνει την εμπειρία της δικής του διαδρομής, εγώ τη δική μου ματιά και ευαισθησία. Αυτό που μας συνδέει είναι η εμπιστοσύνη και ο αλληλοσεβασμός.
Στη συνσκηνοθεσία δεν χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα. Για παράδειγμα, εγώ επέμεινα να εμφανίζεται ένας δράκος στην παράσταση, ενώ ο Νίκος αρχικά είχε αντιρρήσεις, όπως και με τη χρήση της μάσκας. Τελικά πείστηκε να δοκιμάσουμε τις ιδέες μου, αλλά στην πορεία αποδείχθηκε πως εκείνος είχε δίκιο ως προς το χρώμα της μάσκας! Στις πρόβες υπάρχει μια συνεχής διαδικασία ανακάλυψης, ανταλλαγής και επαναπροσδιορισμού. Η εμπιστοσύνη μας επιτρέπει να διαφωνούμε χωρίς να αμφισβητούμε ο ένας τον άλλον. Και αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο στη συνεργασία μας: να μπορούμε να υποστηρίζουμε τη δική μας άποψη, αλλά και να αφήνουμε χώρο στη σκέψη και τη δημιουργικότητα του άλλου.
Ν.Δ. Στην πραγματικότητα, την παράσταση την σκηνοθέτησε η Κωνσταντίνα. Εγώ (και είναι ώρα να το ομολογήσω) τη βοηθούσα όταν με χρειαζόταν η Κωνσταντίνα - Γιν. Που διστάζει να χαλάσει το χατίρι στους εξαιρετικούς συνεργάτες μας. Ενώ εγώ (συνήθως) είμαι πιο … «σκληρός» και πιο απαιτητικός. Όπως ο Γιάνγκ, ας πούμε.
