Πρόκειται για την ιδέα ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν βιώνουν τις φυσικές συνέπειες των επιλογών τους. Όμως πόσο βοηθητική είναι τελικά αυτή η προσέγγιση και πού χρειάζεται προσοχή;
Τι σημαίνει FAFO γονεϊκότητα
Ο όρος προέρχεται από τα αρχικά της φράσης «Fuck around and find out» και περιγράφει μια στάση όπου ο γονιός δεν παρεμβαίνει άμεσα για να αποτρέψει ένα λάθος, αλλά αφήνει το παιδί να έρθει αντιμέτωπο με το αποτέλεσμα της επιλογής του.
Στην πράξη αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ένα παιχνίδι που δεν μαζεύτηκε και χάλασε δεν αντικαθίσταται ή ότι ένα παιδί που αρνήθηκε να πάρει μαζί του το κολατσιό του θα πεινάσει μέχρι το επόμενο γεύμα. Η λογική είναι απλή. Οι πράξεις έχουν συνέπειες και μέσα από αυτές χτίζεται η υπευθυνότητα.
Γιατί έγινε τόσο δημοφιλής
Η άνοδος της συγκεκριμένης προσέγγισης συνδέεται με την κόπωση πολλών γονιών από το μοντέλο της απόλυτα παιδοκεντρικής ανατροφής. Πολλοί ένιωσαν ότι έπρεπε να εξηγούν τα πάντα, να διαχειρίζονται κάθε συναίσθημα με απόλυτη ψυχραιμία και να βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση.
Η FAFO γονεϊκότητα εμφανίστηκε σαν μια αντίδραση σε αυτή την εξάντληση. Υπόσχεται λιγότερη πίεση για τον γονιό και περισσότερη αυτονομία για το παιδί.
Τι λένε οι ειδικοί για τις φυσικές συνέπειες
Οι ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη ξεκαθαρίζουν ότι τα παιδιά πράγματι μαθαίνουν μέσα από την εμπειρία. Όταν το αποτέλεσμα είναι άμεσο και συνδέεται ξεκάθαρα με τη συμπεριφορά τους, η μάθηση γίνεται πιο ουσιαστική.
Η διαφορά βρίσκεται στον τρόπο. Άλλο είναι το παιδί να βιώσει μια φυσική συνέπεια μέσα σε ένα ασφαλές πλαίσιο και άλλο να νιώσει ότι ο γονιός το αφήνει μόνο του για να «πάθει και να μάθει».
Το βασικό ερώτημα δεν είναι ποιος φταίει, αλλά τι μάθαμε από αυτό.
Πού βρίσκεται ο κίνδυνος
Η σκληρή εκδοχή της FAFO γονεϊκότητας που συχνά βλέπουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βασίζεται στον φόβο και την ταπείνωση. Εκεί το παιδί φαίνεται να «συμμορφώνεται», αλλά η σχέση εμπιστοσύνης με τον γονιό τραυματίζεται.
Ένα παιδί δεν μπορεί να επεξεργαστεί μια εμπειρία αν δεν έχει δίπλα του έναν ενήλικα να το βοηθήσει να την κατανοήσει. Η μάθηση δεν επιτυγχάνεται μέσα από την εγκατάλειψη, αλλά μέσα από τη σύνδεση.
Η ισορροπία ανάμεσα στα όρια και τη φροντίδα
Η ουσία δεν είναι να αποσύρεται ο γονιός, αλλά να αλλάζει ρόλο. Να μην προλαβαίνει κάθε δυσκολία, αλλά να στέκεται δίπλα στο παιδί όταν αυτή εμφανίζεται.
Μπορούμε να πούμε με ηρεμία «βλέπεις τι έγινε όταν δεν μάζεψες τα παιχνίδια σου» και να βοηθήσουμε το παιδί να σκεφτεί τι μπορεί να κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά.
Έτσι η εμπειρία μετατρέπεται σε γνώση και όχι σε ντροπή.
Και οι γονείς έχουν ανάγκη φροντίδας
Ένα από τα σημαντικά μηνύματα που κρύβονται πίσω από αυτή την τάση είναι ότι οι γονείς έχουν φτάσει στα όριά τους. Η καθημερινότητα είναι απαιτητική, ο χρόνος περιορισμένος και η κοινωνική στήριξη μικρή.
Η θέσπιση ορίων δεν είναι μόνο για τα παιδιά. Είναι και για εμάς. Ένας γονιός που φροντίζει τον εαυτό του έχει περισσότερη ενέργεια να σταθεί με υπομονή και τρυφερότητα δίπλα στο παιδί του.
Τελικά τι κρατάμε από το FAFO
Δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην αυστηρότητα και στην απόλυτη επιείκεια. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από όρια, εμπειρίες και καθοδήγηση.
Χρειάζονται να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθη, να απογοητευτούν και να ξαναπροσπαθήσουν. Αλλά πάνω από όλα χρειάζονται να ξέρουν ότι ο γονιός τους είναι εκεί.
Η πιο υγιής εκδοχή αυτής της φιλοσοφίας είναι απλή. Αφήνουμε χώρο για εμπειρία, αλλά όχι χωρίς αγκαλιά. Επιτρέπουμε τις συνέπειες, αλλά όχι χωρίς εξήγηση. Δίνουμε αυτονομία, αλλά κρατάμε τη σύνδεση.
Γιατί ο στόχος δεν είναι μόνο να μάθουν τα παιδιά από τα λάθη τους. Είναι να μάθουν πώς να προστατευτούν καλύτερα την επόμενη φορά, έχοντας όμως πάντα δίπλα τους έναν ενήλικα ο οποίος μπορεί να τα καθοδηγήσει.