Οι ορμόνες δεν φωνάζουν. Ψιθυρίζουν. Και μετά τα 35, αυτοί οι ψίθυροι γίνονται πιο συχνοί. Το σώμα δεν χαλάει. Δεν καταρρέει. Προσαρμόζεται. Και η κατανόηση αυτής της προσαρμογής είναι δύναμη.
Τι αλλάζει πραγματικά μετά τα 35
Η πιο καθοριστική αλλαγή αφορά τα οιστρογόνα και την προγεστερόνη. Η παραγωγή τους δεν σταματά. Αρχίζει όμως να γίνεται πιο ασταθής. Η ωορρηξία δεν είναι πάντα τόσο προβλέψιμη όσο στα 20. Αυτό σημαίνει ότι ο κύκλος μπορεί να μικρύνει ή να μεγαλώσει. Το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο να ενταθεί. Το στήθος να πονά περισσότερο. Η κατακράτηση υγρών να γίνεται πιο έντονη.
Η ορμονική διακύμανση είναι φυσιολογική, αλλά όχι αόρατη. Παράλληλα, αρχίζει μια αργή μείωση της τεστοστερόνης, μιας ορμόνης που δεν αφορά μόνο τους άνδρες. Στις γυναίκες επηρεάζει τη libido, την ενέργεια και τη μυϊκή μάζα.
Η θυρεοειδική λειτουργία επίσης μπορεί να παρουσιάσει μικρές μεταβολές. Δεν είναι σπάνιο μια γυναίκα στα τέλη των 30 να διαγνωστεί για πρώτη φορά με υποθυρεοειδισμό.
Ο κύκλος δεν είναι ίδιος και αυτό δεν είναι τυχαίο
Αν παρατηρείς ότι η περίοδός σου είναι διαφορετική, δεν είναι ιδέα σου. Μετά τα 35, ο κύκλος συχνά γίνεται πιο ακανόνιστος λόγω μεταβαλλόμενης ωορρηξίας. Μπορεί να έχεις κύκλους χωρίς ωορρηξία. Αυτό οδηγεί σε χαμηλότερη προγεστερόνη και πιο έντονα συμπτώματα πριν την περίοδο. Ευερεθιστότητα, άγχος, αϋπνία, πονοκέφαλοι.
Αυτές οι αλλαγές δεν σημαίνουν ότι μπαίνεις στην εμμηνόπαυση. Η περιεμμηνόπαυση κατά μέσο όρο ξεκινά αρκετά αργότερα. Όμως το σώμα αρχίζει μια σταδιακή μετάβαση που μπορεί να κρατήσει χρόνια.
Μεταβολισμός και βάρος
Πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι το βάρος αλλάζει χωρίς να έχει αλλάξει δραματικά η διατροφή τους. Ο βασικός μεταβολισμός μειώνεται σταδιακά με την ηλικία. Η μυϊκή μάζα μειώνεται επίσης αν δεν ενισχύεται με άσκηση. Οι ορμονικές μεταβολές επηρεάζουν το πού αποθηκεύεται το λίπος.
Η αύξηση βάρους μετά τα 35 δεν είναι απλώς θέμα θερμίδων. Είναι και θέμα ορμονικής ισορροπίας. Το λίπος τείνει να συγκεντρώνεται περισσότερο στην κοιλιακή χώρα. Αυτό συνδέεται με την ευαισθησία στην ινσουλίνη και την κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες. Ο ύπνος παίζει καθοριστικό ρόλο. Όταν μειώνεται η ποιότητά του, επηρεάζονται η λεπτίνη και η γκρελίνη, οι ορμόνες που ρυθμίζουν την πείνα και τον κορεσμό.
Διάθεση, άγχος και ανθεκτικότητα
Οι ορμόνες επηρεάζουν άμεσα τον εγκέφαλο. Τα οιστρογόνα σχετίζονται με τη σεροτονίνη, τη ντοπαμίνη και τη ρύθμιση της διάθεσης. Αν νιώθεις ότι αντιδράς πιο έντονα στο στρες από ό,τι παλιά, υπάρχει βιολογική εξήγηση. Οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να ενισχύσουν το άγχος και τη συναισθηματική ευαισθησία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι φταις εσύ. Ούτε ότι χάνεις τον έλεγχο. Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος και το σώμα σου βρίσκονται σε φάση αναπροσαρμογής. Η χρόνια έκθεση στο στρες επιβαρύνει τον άξονα υποθαλάμου υπόφυσης επινεφριδίων. Η κορτιζόλη παραμένει αυξημένη και επηρεάζει τόσο τον κύκλο όσο και τον ύπνο. Η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν είναι πολυτέλεια σε αυτή τη φάση. Είναι βιολογική ανάγκη.
Γονιμότητα και ρεαλισμός
Η γονιμότητα αρχίζει να μειώνεται πιο αισθητά μετά τα 35. Η ποιότητα και ο αριθμός των ωαρίων φθίνουν. Αυτό είναι βιολογικό δεδομένο. Η μείωση της γονιμότητας μετά τα 35 είναι φυσική διαδικασία και όχι αποτυχία του σώματος. Οι πιθανότητες σύλληψης μειώνονται σταδιακά, ενώ αυξάνεται ο κίνδυνος χρωμοσωμικών ανωμαλιών. Παρ όλα αυτά, χιλιάδες γυναίκες αποκτούν υγιή παιδιά μετά τα 35.
Η ενημέρωση είναι κρίσιμη. Ο προγεννητικός έλεγχος έχει εξελιχθεί εντυπωσιακά. Η αναπαραγωγική ιατρική επίσης. Το βασικό είναι να λαμβάνονται αποφάσεις με γνώση και όχι με φόβο.
Δέρμα, μαλλιά και ενέργεια
Η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει και το δέρμα. Η παραγωγή κολλαγόνου μειώνεται. Η ελαστικότητα αλλάζει. Τα μαλλιά μπορεί να γίνουν πιο λεπτά. Η ενέργεια συχνά δεν είναι η ίδια όπως στα 25. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κόπωση είναι φυσιολογική σε υπερβολικό βαθμό.
Η επίμονη εξάντληση δεν πρέπει να αγνοείται. Χρειάζεται ιατρική διερεύνηση. Σιδηροπενία, θυρεοειδικές διαταραχές, έλλειψη βιταμίνης D είναι συχνά αίτια που μπορούν να διορθωθούν.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Η γνώση είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο είναι η δράση. Η συστηματική άσκηση με έμφαση στη μυϊκή ενδυνάμωση βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και στη ρύθμιση της ινσουλίνης. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης υποστηρίζει τον μεταβολισμό. Ο ύπνος χρειάζεται να γίνει προτεραιότητα. Σταθερό ωράριο, περιορισμός οθονών το βράδυ, μείωση καφεΐνης.
Η διαχείριση του στρες δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι πρακτική καθημερινότητα. Αναπνοές, ψυχοθεραπεία, κοινωνική υποστήριξη. Οι αιματολογικές εξετάσεις ανά τακτά διαστήματα δίνουν πολύτιμη εικόνα. Δεν χρειάζεται πανικός, χρειάζεται παρακολούθηση. Και πάνω απ όλα χρειάζεται αλλαγή οπτικής.
Τα 35 δεν είναι αρχή παρακμής. Είναι αρχή συνειδητότητας. Το σώμα σού ζητά να το ακούσεις πιο προσεκτικά. Οι ορμόνες δεν είναι εχθρός. Είναι αγγελιοφόρος. Και όταν μάθεις να αποκωδικοποιείς το μήνυμα, μπορείς να ζήσεις αυτή τη φάση με δύναμη, καθαρότητα και σεβασμό απέναντι στον εαυτό σου.