Δεν είναι λίγες οι φορές που τα video games έχουν χαρακτηριστεί ως ένα απλό μέσο ψυχαγωγίας που αποσπά τα παιδιά από πιο ουσιαστικές εμπειρίες. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η εικόνα δεν είναι τόσο απλή. Όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο και ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην καθημερινότητά του.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιχνίδι είναι κατάλληλο ή ότι η πολύωρη ενασχόληση με τις οθόνες δεν εγκυμονεί κινδύνους. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να δούμε τα video games πιο σφαιρικά και χωρίς προκαταλήψεις.
Καλλιεργούν τη σκέψη και την επίλυση προβλημάτων
Πολλά σύγχρονα ηλεκτρονικά παιχνίδια απαιτούν από τα παιδιά να σκεφτούν στρατηγικά, να οργανώσουν τα επόμενα βήματά τους και να πάρουν αποφάσεις μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού καλούνται να αντιμετωπίσουν προκλήσεις, να δοκιμάσουν διαφορετικές λύσεις και να μάθουν από τα λάθη τους.
Η διαδικασία αυτή ενισχύει τη λογική σκέψη, την παρατηρητικότητα και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, δεξιότητες που μπορούν να αποδειχθούν χρήσιμες και στην καθημερινή ζωή.
Βελτιώνουν τον συντονισμό και την προσοχή
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αρκετά παιχνίδια απαιτούν γρήγορα αντανακλαστικά και καλό συντονισμό ανάμεσα στα μάτια και στα χέρια.
Τα παιδιά εξασκούνται στο να παρακολουθούν πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα, να εστιάζουν την προσοχή τους και να αντιδρούν άμεσα όταν χρειάζεται.
Αυτές οι δεξιότητες μπορούν να ενισχύσουν την ικανότητα συγκέντρωσης, ιδιαίτερα όταν η ενασχόληση με τα παιχνίδια γίνεται με ισορροπημένο τρόπο και δεν αντικαθιστά άλλες δραστηριότητες.
Μπορούν να ενισχύσουν τη συνεργασία
Η εικόνα του παιδιού που παίζει μόνο του δεν αντιπροσωπεύει όλα τα video games.
Πολλά παιχνίδια βασίζονται στη συνεργασία, στην επικοινωνία και στον συντονισμό μεταξύ των παικτών. Τα παιδιά μαθαίνουν να μοιράζονται ρόλους, να συζητούν στρατηγικές και να επιδιώκουν έναν κοινό στόχο.
Ιδιαίτερα όταν παίζουν με φίλους ή με μέλη της οικογένειας, η εμπειρία μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία και την αίσθηση της ομαδικότητας.
Τα λάθη γίνονται ευκαιρίες για μάθηση
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα των ηλεκτρονικών παιχνιδιών είναι ότι επιτρέπουν στα παιδιά να αποτυγχάνουν χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Αν μια προσπάθεια δεν πετύχει, μπορούν να δοκιμάσουν ξανά.
Αυτή η διαδικασία καλλιεργεί την επιμονή και την ανθεκτικότητα. Το παιδί αντιλαμβάνεται ότι η αποτυχία δεν σημαίνει το τέλος της προσπάθειας, αλλά μια ευκαιρία να βελτιωθεί.
Πρόκειται για ένα σημαντικό μάθημα που μπορεί να το συνοδεύει σε πολλούς τομείς της ζωής του.
Αποτελούν έναν ακόμη τρόπο κοινωνικοποίησης
Για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους, τα video games λειτουργούν συχνά ως ένας χώρος συνάντησης με φίλους.
Συζητούν, γελούν, συνεργάζονται και περνούν χρόνο μαζί, ακόμη κι αν βρίσκονται σε διαφορετικά σπίτια.
Αυτό δεν αντικαθιστά φυσικά τη δια ζώσης επαφή, αλλά αποτελεί έναν επιπλέον τρόπο επικοινωνίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν περιορισμοί ή μεγάλες αποστάσεις.
Οι γονείς μπορούν να ενδιαφέρονται για τα παιχνίδια που επιλέγει το παιδί τους και να συζητούν μαζί του για τις εμπειρίες του, αντί να αντιμετωπίζουν το gaming ως έναν εντελώς ξένο κόσμο.
Το μέτρο είναι το κλειδί
Παρά τα πιθανά οφέλη, οι ειδικοί συμφωνούν ότι η υπερβολή μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.
Η πολύωρη ενασχόληση με τις οθόνες μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα, τη σχολική επίδοση και τον χρόνο που αφιερώνει το παιδί στην οικογένεια ή στους φίλους του.
Γι' αυτό είναι σημαντικό να υπάρχουν σαφή όρια και μια ισορροπημένη καθημερινότητα.
Τα video games δεν πρέπει να αντικαθιστούν το ελεύθερο παιχνίδι, την άσκηση, την ανάγνωση ή τις οικογενειακές στιγμές. Μπορούν όμως να αποτελούν ένα κομμάτι μιας πλούσιας και υγιούς παιδικής ζωής.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Αντί να απορρίπτουν συνολικά τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, οι γονείς μπορούν να υιοθετήσουν μια πιο ενεργή στάση.
Να ενημερώνονται για το περιεχόμενο των παιχνιδιών που επιλέγει το παιδί τους.
Να δίνουν προτεραιότητα σε παιχνίδια κατάλληλα για την ηλικία του.
Να συμφωνούν μαζί του για τον χρόνο που θα αφιερώνει στο παιχνίδι.
Και, γιατί όχι, να παίξουν μαζί του κάποιες φορές.
Μέσα από αυτή τη συμμετοχή μπορούν όχι μόνο να κατανοήσουν καλύτερα τι κάνει το παιδί τους, αλλά και να δημιουργήσουν ευκαιρίες για επικοινωνία και κοινές εμπειρίες.
Η τεχνολογία δεν είναι ο εχθρός
Τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας. Ο στόχος δεν είναι να την αποκλείσουμε από τη ζωή τους, αλλά να τους μάθουμε να τη χρησιμοποιούν με τρόπο ασφαλή και ισορροπημένο.
Τα video games, όταν επιλέγονται σωστά και χρησιμοποιούνται με μέτρο, μπορούν να προσφέρουν διασκέδαση, να ενισχύσουν σημαντικές δεξιότητες και να αποτελέσουν αφορμή για δημιουργικές εμπειρίες.
Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα δούμε το παιδί μας να κρατά ένα χειριστήριο, αντί να σκεφτούμε ότι απλώς χάνει τον χρόνο του, να αναρωτηθούμε τι ακριβώς μαθαίνει μέσα από το παιχνίδι του. Γιατί, όπως εξηγούν και οι ειδικοί, η αξία των video games δεν κρίνεται μόνο από τον χρόνο που αφιερώνει κανείς σε αυτά, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο τα εντάσσει στην καθημερινότητά του.