Τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε έναν κόσμο πιο γρήγορο, πιο απαιτητικό και γεμάτο ερεθίσματα. Κι εμείς, κάπου ανάμεσα στις αναμνήσεις μας και στις δικές τους εμπειρίες, προσπαθούμε να βρούμε τον καλύτερο τρόπο να τα μεγαλώσουμε.
Θυμάσαι τότε που κατεβαίναμε στην πλατεία και οι γονείς μας μάς φώναζαν από το μπαλκόνι να γυρίσουμε σπίτι; Που παίζαμε κυνηγητό, κάναμε ποδήλατο, χτυπούσαμε το κουδούνι ενός φίλου και περιμέναμε να βγει να παίξουμε;
Για πολλά παιδιά σήμερα, αυτές οι εικόνες μοιάζουν σχεδόν μακρινές. Το παιχνίδι εξακολουθεί να υπάρχει, αλλά συχνά μοιράζεται τον χρόνο του με το τάμπλετ, το κινητό, τα βιντεοπαιχνίδια και τις ατελείωτες ώρες μπροστά σε μια οθόνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα σημερινά παιδιά δεν ξέρουν να παίζουν ή ότι η δική μας παιδική ηλικία ήταν απαραίτητα καλύτερη. Μεγαλώνουν, όμως, σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, όπου η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους και οι γονείς καλούνται να βρουν τις ισορροπίες ανάμεσα στον ψηφιακό κόσμο και στο ελεύθερο παιχνίδι.
Εμείς βαριόμασταν και βρίσκαμε κάτι να κάνουμε
Πόσες φορές δεν ακούσαμε τη φράση «δεν έχεις τίποτα να κάνεις; Βρες κάτι να παίξεις»; Η βαρεμάρα ήταν μέρος της παιδικής ηλικίας μας. Μπορούσαμε να περάσουμε ένα ολόκληρο απόγευμα χωρίς πρόγραμμα, να χαζεύουμε τον ουρανό, να ζωγραφίζουμε ή να φτιάχνουμε ιστορίες με τα παιχνίδια μας.
Σήμερα, συχνά αισθανόμαστε την ανάγκη να γεμίσουμε κάθε λεπτό της ημέρας των παιδιών μας. Σχολείο, ξένες γλώσσες, αθλητισμός, μουσική και δραστηριότητες που υποτίθεται ότι θα τα βοηθήσουν να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους.
Κι όμως, τα παιδιά χρειάζονται και χρόνο χωρίς πρόγραμμα. Χρόνο για να ανακαλύψουν τι τους αρέσει, να αυτοσχεδιάσουν, να κάνουν λάθη και να αφήσουν τη φαντασία τους ελεύθερη.
Δεν χρειάζεται κάθε απόγευμα να είναι παραγωγικό ούτε κάθε δραστηριότητα να έχει έναν συγκεκριμένο στόχο. Μερικές φορές, το καλύτερο που μπορούμε να τους προσφέρουμε είναι λίγος ελεύθερος χρόνος.
Εμείς ακούγαμε «όχι» και τώρα προσπαθούμε να εξηγούμε τα πάντα
Οι προηγούμενες γενιές μεγάλωσαν συχνά με πιο αυστηρούς κανόνες και λιγότερες εξηγήσεις. Το «όχι» των γονιών ήταν πολλές φορές αρκετό, ενώ τα συναισθήματα των παιδιών δεν συζητιούνταν πάντα με την ίδια άνεση που συζητιούνται σήμερα.
Πλέον, πολλοί γονείς προσπαθούν να εξηγήσουν στα παιδιά τους γιατί υπάρχουν όρια, να ακούσουν τα παράπονά τους και να τους δώσουν χώρο να εκφράσουν τον θυμό, τη στενοχώρια ή την απογοήτευσή τους.
Αυτή η αλλαγή δεν είναι πάντα εύκολη. Χρειάζεται υπομονή, χρόνο και αρκετή αυτοσυγκράτηση, ιδιαίτερα όταν είμαστε κουρασμένοι και έχουμε κι εμείς μια δύσκολη μέρα πίσω μας.
Το να ακούμε τα παιδιά μας δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνούμε σε όλα μαζί τους. Μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά τους και ταυτόχρονα να κρατάμε σταθερά τα όριά μας. Το ζητούμενο δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν απογοητεύονται ποτέ, αλλά παιδιά που μαθαίνουν να διαχειρίζονται την απογοήτευση και να νιώθουν ότι έχουν έναν άνθρωπο δίπλα τους.
Εμείς μεγαλώσαμε με λιγότερες συγκρίσεις
Όταν ήμασταν παιδιά, οι συγκρίσεις υπήρχαν, αλλά δεν μας ακολουθούσαν παντού. Σήμερα, τα παιδιά μεγαλώνουν σε έναν κόσμο όπου οι επιδόσεις, η εμφάνιση, οι επιτυχίες και οι εμπειρίες των άλλων είναι διαρκώς ορατές μέσα από τις οθόνες.
Ακόμη και χωρίς να το καταλαβαίνουμε, μπορεί να μεταφέρουμε αυτή την πίεση στην καθημερινότητά τους. Θέλουμε να τα δούμε να προοδεύουν, να πετυχαίνουν, να είναι καλά στο σχολείο και να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους.
Όμως, κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό και τη δική του προσωπικότητα. Δεν χρειάζεται να είναι το καλύτερο στην τάξη, να έχει πολλές δραστηριότητες ή να πετυχαίνει συνεχώς κάτι καινούργιο για να αξίζει την επιβράβευσή μας. Χρειάζεται να ξέρει ότι το αγαπάμε και το αποδεχόμαστε όχι μόνο όταν τα καταφέρνει, αλλά και όταν δυσκολεύεται.
Δεν χρειάζεται να μεγαλώσουμε τα παιδιά μας όπως μεγαλώσαμε εμείς
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στη δική μας παιδική ηλικία και στη δική τους να μην βρίσκεται στις οθόνες, στα παιχνίδια ή στις δραστηριότητες. Ίσως βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο προσπαθούμε να καταλάβουμε καλύτερα τις ανάγκες τους.
Δεν χρειάζεται να απορρίψουμε όλα όσα ζήσαμε ούτε να πιστέψουμε ότι οι γονείς μας έκαναν τα πάντα λάθος. Μπορούμε να κρατήσουμε τις όμορφες αναμνήσεις μας, την ανεμελιά, τις φιλίες της γειτονιάς και τα απογεύματα χωρίς πρόγραμμα, προσπαθώντας παράλληλα να αποφύγουμε όσα μας πλήγωσαν ή μας δυσκόλεψαν.
Δεν μεγαλώνουμε τα παιδιά μας για να ζήσουν τη δική μας παιδική ηλικία από την αρχή. Τα μεγαλώνουμε για να ζήσουν τη δική τους, με τις χαρές, τις δυσκολίες και τις προκλήσεις της εποχής τους.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό που μπορούμε να κάνουμε ως γονείς: να μην προσπαθούμε να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, αλλά να είμαστε πραγματικά παρόντες στο σήμερα τους. Να ακούμε τις ιστορίες τους, να παίζουμε μαζί τους, να τους αφήνουμε χώρο να ανακαλύψουν τον κόσμο και να τους θυμίζουμε πως, όσα κι αν αλλάζουν γύρω τους, έχουν πάντα ένα ασφαλές μέρος για να επιστρέφουν.