Ο φόβος να μη στενοχωρήσω τη μαμά
Για πολλά παιδιά η μαμά δεν είναι απλώς ο βασικός φροντιστής. Είναι ο συναισθηματικός άξονας του κόσμου τους. Όταν λοιπόν το παιδί αντιλαμβάνεται ότι η μαμά είναι αγχωμένη, θλιμμένη ή πιεσμένη, ενεργοποιείται ένας βαθύς φόβος. Ο φόβος ότι αν εκφραστεί, αν θυμώσει, αν ζητήσει, θα την πληγώσει. Εκεί γεννιέται η σιωπή.
Το παιδί μαθαίνει να βάζει τις ανάγκες του σε δεύτερη μοίρα όχι επειδή το θέλει, αλλά επειδή πιστεύει ότι έτσι προστατεύει τη σχέση. Αυτή η προσαρμογή δεν είναι ένδειξη ωριμότητας. Είναι μηχανισμός επιβίωσης.
Πώς γεννιέται η συναισθηματική αυτολογοκρισία
Τα παιδιά δεν χρειάζονται τραυματικά γεγονότα για να μπουν σε αυτόν τον ρόλο. Αρκούν μικρά επαναλαμβανόμενα μηνύματα. Ένα βλέμμα απογοήτευσης. Μια φράση όπως «δεν αντέχω κι εσύ τώρα». Μια μαμά που κλαίει συχνά χωρίς να εξηγεί. Το παιδί συνδέει την έκφραση με την ενοχή.
Όταν το παιδί πιστεύει ότι η λύπη του γονέα είναι δική του ευθύνη, αρχίζει να φιλτράρει τα συναισθήματά του. Κρατά μέσα του τον θυμό. Μειώνει τη χαρά. Μαθαίνει να είναι προσεκτικό. Και σιγά σιγά χάνει την επαφή με το τι πραγματικά νιώθει.
Το τίμημα που πληρώνει το παιδί
Ένα παιδί που δεν εκφράζεται δεν παύει να νιώθει. Απλώς στρέφει τα συναισθήματα προς τα μέσα. Αυτό συχνά εμφανίζεται ως άγχος, σωματικά συμπτώματα, πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή υπερβολική τελειομανία. Σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να εξελιχθεί σε χαμηλή αυτοεκτίμηση ή δυσκολία στις σχέσεις.
Το παιδί μαθαίνει ότι η αγάπη συνδέεται με την αυτοθυσία. Ότι για να αγαπηθεί πρέπει να μην ενοχλεί. Αυτό είναι ένα εξαιρετικά βαρύ φορτίο για έναν ανήλικο ψυχισμό.
Η παγίδα της καλής πρόθεσης
Οι περισσότερες μητέρες δεν ζητούν ποτέ από το παιδί να σωπάσει. Δεν του λένε συνειδητά «μην νιώθεις». Όμως τα παιδιά δεν ακούν μόνο λόγια. Διαβάζουν συναισθήματα. Αν η μαμά δεν αντέχει τα δικά της, πώς θα αντέξει του παιδιού;
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν σημαίνει να είμαι πάντα χαρούμενη. Σημαίνει να αντέχω αυτό που φέρνει το παιδί, ακόμη κι όταν εγώ δυσκολεύομαι. Να μπορώ να πω «είμαι κουρασμένη, αλλά θέλω να σε ακούσω».
Τι χρειάζεται πραγματικά το παιδί
Το παιδί χρειάζεται άδεια. Άδεια να νιώθει, να θυμώνει, να λυπάται χωρίς να φοβάται ότι θα πληγώσει. Όταν η μαμά μπορεί να πει «τα συναισθήματά σου δεν με βαραίνουν», το παιδί ανακουφίζεται.
Το πιο θεραπευτικό μήνυμα είναι ότι η μαμά αντέχει την αλήθεια του παιδιού. Όχι επειδή είναι τέλεια, αλλά επειδή είναι παρούσα. Όταν το παιδί βλέπει ότι η μαμά μπορεί να σταθεί στα πόδια της, παύει να νιώθει υπεύθυνο για εκείνη.
Ένα μήνυμα προς τις μητέρες
Αν αναγνωρίζεις το παιδί σου σε αυτές τις γραμμές, δεν χρειάζεται ενοχή. Χρειάζεται επίγνωση. Τα παιδιά δεν ζητούν να είμαστε άτρωτες. Ζητούν να είμαστε αληθινές και σταθερές. Να τους δείχνουμε ότι τα μεγάλα συναισθήματα χωράνε.
Όταν η μαμά φροντίζει τον εαυτό της, δίνει στο παιδί το δικαίωμα να φροντίσει τον δικό του. Αυτό είναι ίσως το πιο βαθύ δώρο. Ένα παιδί που δεν φοβάται να στενοχωρήσει τη μαμά του, είναι ένα παιδί που μαθαίνει ότι έχει αξία. Και αυτό το μάθημα το κουβαλάει για μια ζωή.
