Είναι μια κατάσταση πολύ πιο συνηθισμένη απ' όσο πιστεύουμε. Συχνά εμφανίζεται λίγα χρόνια μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού, όταν η αρχική εξάντληση έχει αρχίσει να υποχωρεί και κάθε γονιός κάνει τον δικό του απολογισμό.
Ο ένας σκέφτεται ότι δεν θέλει το παιδί του να μεγαλώσει μόνο του, φαντάζεται ένα ακόμη μωρό στην αγκαλιά του και νιώθει ότι κάτι λείπει από την οικογένεια. Ο άλλος, αντίθετα, αισθάνεται πως μόλις κατάφερε να ξαναβρεί τις ισορροπίες του και δεν θέλει να επιστρέψει στην περίοδο των ξάγρυπνων νυχτών, των οικονομικών πιέσεων και της συνεχούς αγωνίας. Κανείς από τους δύο δεν έχει άδικο. Απλώς βλέπουν το ίδιο μέλλον μέσα από διαφορετικό πρίσμα.
Πίσω από το «θέλω» και το «δεν θέλω» κρύβονται βαθύτερες ανάγκες
Όταν ένας γονιός λέει ότι θέλει δεύτερο παιδί, δεν μιλά απαραίτητα μόνο για ένα ακόμη μωρό. Ίσως μιλά για την εικόνα που είχε πάντα στο μυαλό του για την οικογένεια που ονειρευόταν. Ίσως σκέφτεται τη δική του παιδική ηλικία με αδέλφια ή φοβάται ότι το μοναχοπαίδι θα νιώσει μοναξιά μεγαλώνοντας. Ίσως αισθάνεται ότι η περίοδος της μητρότητας ή της πατρότητας περνά γρήγορα και δεν θέλει να τη ζήσει μόνο μία φορά.
Από την άλλη πλευρά, όταν κάποιος λέει «όχι», επίσης δεν μιλά μόνο για ένα ακόμη παιδί. Μπορεί να εκφράζει τον φόβο ότι δεν αντέχει άλλη ψυχική ή σωματική εξάντληση, ότι η οικονομική πραγματικότητα δεν το επιτρέπει ή ότι η σχέση του ζευγαριού χρειάζεται επιτέλους χώρο για να αναπνεύσει. Για κάποιους υπάρχει ακόμη και ο φόβος μήπως δεν μπορέσουν να μοιράσουν δίκαια την αγάπη και την προσοχή τους ανάμεσα σε δύο παιδιά.
Γι' αυτό και οι κουβέντες γύρω από το θέμα συχνά οδηγούνται σε αδιέξοδο. Οι δύο σύντροφοι συζητούν για ένα δεύτερο παιδί, ενώ στην πραγματικότητα μιλούν για διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικούς φόβους.
Όταν η πίεση κάνει τα πράγματα χειρότερα
Είναι φυσικό εκείνος που επιθυμεί περισσότερο ένα δεύτερο παιδί να προσπαθεί να πείσει τον σύντροφό του. Να φέρνει παραδείγματα φίλων, να θυμίζει ότι ο χρόνος περνά ή να επισημαίνει ότι το πρώτο παιδί ζητά αδελφάκι.
Όμως η πίεση σχεδόν ποτέ δεν οδηγεί σε μια πραγματικά κοινή απόφαση. Αντίθετα, δημιουργεί άμυνα, απομάκρυνση και συχνά θυμό. Ο σύντροφος που δεν θέλει άλλο παιδί μπορεί να νιώθει ότι οι ανάγκες του αγνοούνται ή ότι καλείται να πάρει μια απόφαση μόνο και μόνο για να μην απογοητεύσει τον άνθρωπό του. Το ίδιο ισχύει και αντίστροφα. Η απόλυτη άρνηση, χωρίς διάθεση συζήτησης, αφήνει τον άλλο να αισθάνεται ότι το όνειρό του απορρίπτεται χωρίς να ακουστεί πραγματικά.
Δεν υπάρχει σωστή και λάθος απάντηση
Η κοινωνία συχνά αντιμετωπίζει το δεύτερο παιδί σαν το «φυσικό επόμενο βήμα». Έτσι, όποιος δεν το επιθυμεί μπορεί να αισθανθεί ενοχές ή να βρεθεί αντιμέτωπος με ερωτήσεις από συγγενείς και φίλους.
Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει ιδανικός αριθμός παιδιών που να ταιριάζει σε όλες τις οικογένειες. Για κάποιους, ένα παιδί είναι η επιλογή που τους επιτρέπει να είναι ήρεμοι, διαθέσιμοι και ευτυχισμένοι. Για άλλους, η οικογένεια ολοκληρώνεται όταν αποκτήσουν δύο ή περισσότερα παιδιά.
Το σημαντικό είναι η απόφαση να εκφράζει και τους δύο. Ένα παιδί δεν μπορεί να έρθει στον κόσμο ως αποτέλεσμα πίεσης, ενοχής ή συμβιβασμού που αφήνει έναν από τους δύο συντρόφους βαθιά δυσαρεστημένο.
Πώς μπορεί να βοηθήσει ο διάλογος
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε συζήτηση, χρειάζεται να μπει στην άκρη η προσπάθεια να αλλάξει ο ένας τη γνώμη του άλλου. Αντί για επιχειρήματα, χρειάζονται ερωτήσεις.
- Τι είναι αυτό που σε φοβίζει περισσότερο;
- Τι είναι αυτό που σου λείπει;
- Πώς φαντάζεσαι την οικογένειά μας σε δέκα χρόνια;
- Τι πιστεύεις ότι θα κερδίσουμε και τι θα χάσουμε;
Όταν ο ένας ακούει πραγματικά τον άλλον, πολλές φορές ανακαλύπτει ότι πίσω από το «όχι» υπάρχει εξάντληση και όχι έλλειψη αγάπης. Ή ότι πίσω από το «θέλω» υπάρχει μια βαθιά επιθυμία ολοκλήρωσης και όχι επιπολαιότητα. Ακόμη κι αν δεν συμφωνήσουν αμέσως, ο ουσιαστικός διάλογος μειώνει την ένταση και βοηθά το ζευγάρι να πάρει μια απόφαση με περισσότερη κατανόηση.
Αν τελικά δεν συμφωνήσουν ποτέ
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου, παρά τις συζητήσεις, ο ένας εξακολουθεί να θέλει δεύτερο παιδί και ο άλλος παραμένει σταθερά αρνητικός. Πρόκειται ίσως για μία από τις πιο δύσκολες δοκιμασίες μιας σχέσης, γιατί δεν υπάρχει εύκολος συμβιβασμός.
Ένα παιδί είτε θα γεννηθεί είτε δεν θα γεννηθεί. Δεν υπάρχει μέση λύση. Γι' αυτό και η απόφαση χρειάζεται χρόνο, ειλικρίνεια και σεβασμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βοήθεια ενός ψυχολόγου ή συμβούλου ζευγαριών μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη, όχι για να πείσει κάποιον να αλλάξει γνώμη, αλλά για να βοηθήσει και τους δύο να κατανοήσουν βαθύτερα τι σημαίνει αυτή η επιθυμία ή αυτή η άρνηση.
Η οικογένεια δεν μετριέται με αριθμούς
Είναι εύκολο να πιστέψει κανείς ότι η ευτυχία βρίσκεται πάντα στο επόμενο βήμα. Στο δεύτερο παιδί, στο μεγαλύτερο σπίτι, στην καλύτερη δουλειά ή στην ιδανική στιγμή που ίσως δεν έρθει ποτέ.
Η αλήθεια είναι ότι η ποιότητα μιας οικογένειας δεν καθορίζεται από το πόσα παιδιά έχει, αλλά από το πόση ασφάλεια, αγάπη και σύνδεση προσφέρει στα μέλη της. Υπάρχουν οικογένειες με ένα παιδί που είναι βαθιά ευτυχισμένες και δεμένες. Υπάρχουν και πολύτεκνες οικογένειες που ζουν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Το σημαντικότερο είναι η τελική απόφαση να είναι προϊόν κοινής σκέψης και αμοιβαίου σεβασμού. Γιατί το παιδί που ήδη υπάρχει χρειάζεται πάνω απ' όλα δύο γονείς που νιώθουν ότι πορεύονται μαζί. Και αυτό, πολλές φορές, αξίζει περισσότερο από οποιαδήποτε απάντηση στο ερώτημα αν η οικογένεια θα μεγαλώσει ή θα παραμείνει όπως είναι σήμερα.
