Τα παιδιά που μεγαλώνουν νιώθοντας ασφαλή συναισθηματικά δεν σημαίνει ότι δεν θα φοβηθούν, δεν θα απογοητευτούν ή δεν θα στεναχωρηθούν ποτέ. Σημαίνει όμως ότι ξέρουν πως υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος στον οποίο μπορούν να επιστρέψουν. Ξέρουν ότι αγαπιούνται ακόμα και όταν κάνουν λάθη, ότι οι ανάγκες και τα συναισθήματά τους έχουν αξία και ότι δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να αξίζουν την αγάπη των γονιών τους.
Του δείχνουμε ότι το ακούμε πραγματικά
Πόσες φορές ένα παιδί αρχίζει να μας μιλάει και εμείς συνεχίζουμε να κοιτάζουμε το κινητό ή να κάνουμε κάποια άλλη δουλειά; Μπορεί να μην το κάνουμε από αδιαφορία, όμως εκείνο εισπράττει ότι δεν έχει την προσοχή μας. Το να σταματήσουμε για λίγα λεπτά, να το κοιτάξουμε στα μάτια και να ακούσουμε πραγματικά όσα θέλει να μας πει, είναι ένας από τους πιο δυνατούς τρόπους να του δείξουμε ότι έχει σημασία. Δεν χρειάζεται πάντα να δώσουμε λύση. Αρκεί να είμαστε παρόντες.
Αγκαλιάζουμε χωρίς να υπάρχει λόγος
Η σωματική επαφή λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι το παιδί είναι ασφαλές. Μια αυθόρμητη αγκαλιά πριν φύγει για το σχολείο, ένα φιλί στο κεφάλι ή το κράτημα από το χέρι όταν περπατάτε μαζί δημιουργούν ένα ισχυρό αίσθημα σύνδεσης. Ακόμη και τα μεγαλύτερα παιδιά, που πολλές φορές δείχνουν ότι δεν θέλουν αγκαλιές, εξακολουθούν να έχουν ανάγκη από τη σωματική τρυφερότητα όταν αυτή προσφέρεται με σεβασμό και χωρίς πίεση.
Παραμένουμε ήρεμοι όταν κάνει λάθος
Όλα τα παιδιά κάνουν λάθη. Σπάνε πράγματα, ξεχνούν υποχρεώσεις, λένε ψέματα από φόβο ή συμπεριφέρονται άσχημα όταν δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους. Όταν ο γονιός αντιδρά με ψυχραιμία αντί με φωνές, το παιδί μαθαίνει ότι τα λάθη δεν απειλούν τη σχέση τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν όρια ή συνέπειες. Σημαίνει όμως ότι η αγάπη δεν αποσύρεται επειδή έκανε κάτι λάθος.
Τηρούμε όσα υποσχόμαστε
Η εμπιστοσύνη χτίζεται από πολύ νωρίς. Όταν λέμε ότι θα παίξουμε μαζί του μετά το φαγητό ή ότι θα πάμε μια βόλτα το Σάββατο, καλό είναι να προσπαθούμε να το τηρούμε. Αν τελικά δεν γίνεται, είναι σημαντικό να το εξηγήσουμε με ειλικρίνεια και να ζητήσουμε συγγνώμη. Έτσι το παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να βασίζεται στους ανθρώπους που αγαπά.
Αποδεχόμαστε όλα τα συναισθήματά του
Ένα παιδί δεν χρειάζεται να είναι συνεχώς χαρούμενο. Έχει δικαίωμα να θυμώσει, να ζηλέψει, να φοβηθεί ή να στεναχωρηθεί. Αντί να του λέμε «μην κλαις», «δεν είναι τίποτα» ή «σταμάτα να θυμώνεις», μπορούμε να αναγνωρίσουμε αυτό που νιώθει. Όταν ένα παιδί ακούει «καταλαβαίνω ότι στεναχωρήθηκες», νιώθει ότι τα συναισθήματά του έχουν χώρο μέσα στην οικογένεια.
Δημιουργούμε μικρές καθημερινές ρουτίνες
Οι επαναλαμβανόμενες συνήθειες προσφέρουν στα παιδιά προβλεψιμότητα και ηρεμία. Ένα παραμύθι πριν τον ύπνο, το πρωινό μαζί ή οι λίγες κουβέντες κάθε βράδυ για το πώς πέρασε η ημέρα λειτουργούν σαν σταθερές μέσα σε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει. Η ρουτίνα δεν περιορίζει το παιδί. Του δημιουργεί το αίσθημα ότι γνωρίζει τι να περιμένει και ότι η οικογένειά του αποτελεί ένα ασφαλές καταφύγιο.
Ζητάμε συγγνώμη όταν κάνουμε λάθος
Οι γονείς δεν είναι αλάνθαστοι. Υπάρχουν στιγμές που θα φωνάξουμε περισσότερο από όσο έπρεπε ή θα αντιδράσουμε άδικα. Όταν βρίσκουμε το θάρρος να πούμε «συγγνώμη, δεν έπρεπε να σου μιλήσω έτσι», δεν χάνουμε το κύρος μας. Αντίθετα, διδάσκουμε στο παιδί ότι όλοι κάνουν λάθη και ότι οι σχέσεις μπορούν να διορθώνονται μέσα από την ειλικρίνεια και τον σεβασμό.
Αφιερώνουμε αποκλειστικό χρόνο μαζί του
Δεν χρειάζονται ακριβά ταξίδια ή εντυπωσιακές δραστηριότητες. Δέκα ή δεκαπέντε λεπτά καθημερινά, χωρίς κινητό, χωρίς τηλεόραση και χωρίς περισπασμούς, αρκούν για να γεμίσουν τη «δεξαμενή» της σύνδεσης. Το παιχνίδι, μια βόλτα, μια συζήτηση ή ακόμη και η προετοιμασία του φαγητού μαζί μπορούν να γίνουν πολύτιμες στιγμές που θα θυμάται για χρόνια.
Σεβόμαστε την προσωπικότητά του
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Άλλα είναι εξωστρεφή, άλλα πιο ήσυχα. Άλλα αγαπούν τον αθλητισμό και άλλα τη ζωγραφική ή τα βιβλία. Όταν αποδεχόμαστε το παιδί όπως πραγματικά είναι και όχι όπως θα θέλαμε να γίνει, του δίνουμε το μήνυμα ότι αξίζει ακριβώς όπως είναι. Αυτή η αποδοχή αποτελεί τη βάση της υγιούς αυτοεκτίμησης.
Του λέμε και του δείχνουμε ότι το αγαπάμε
Πολλοί γονείς θεωρούν ότι το παιδί «το ξέρει». Κι όμως, τα παιδιά έχουν ανάγκη να το ακούν και να το βλέπουν καθημερινά. Οι λέξεις «σε αγαπώ», μια ζεστή αγκαλιά, ένα χαμόγελο όταν επιστρέφει από το σχολείο ή μια φράση όπως «είμαι περήφανος για σένα» δημιουργούν ένα βαθύ αίσθημα ασφάλειας. Το παιδί καταλαβαίνει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από τους βαθμούς, τις επιδόσεις ή την καλή του συμπεριφορά, αλλά από το γεγονός ότι είναι μέλος μιας οικογένειας που το αγαπά άνευ όρων.
Η ασφάλεια γεννιέται στις μικρές στιγμές
Δεν υπάρχουν τέλειοι γονείς και ούτε τα παιδιά έχουν ανάγκη από την τελειότητα. Αυτό που χρειάζονται είναι ανθρώπους που προσπαθούν καθημερινά να είναι διαθέσιμοι, ζεστοί και σταθεροί. Η συναισθηματική ασφάλεια δεν χτίζεται με μία μεγάλη κίνηση, αλλά με εκατοντάδες μικρές στιγμές που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Είναι οι στιγμές που κάνουν ένα παιδί να πιστεύει ότι, ό,τι κι αν συμβεί εκεί έξω, θα υπάρχει πάντα ένα σπίτι όπου θα το περιμένουν με αγάπη.
