Θυμώνεις, στενοχωριέσαι, θέλεις να απαριθμήσεις όσα έκανες. «Αυτό θυμάσαι από όλα;» σκέφτεσαι. Πίσω από την ερώτηση υπάρχει κι ένα δικό σου παράπονο: «Δεν βλέπεις πόσο προσπαθώ;». Εκείνη τη στιγμή, δύο άνθρωποι που αγαπιούνται νιώθουν ότι ο άλλος δεν τους καταλαβαίνει. Το δύσκολο είναι να βρεθεί χώρος και για τους δύο.
Το παράπονό του δεν περιγράφει ολόκληρη τη σχέση σας
Το ότι το παιδί αναφέρει μια απογοήτευση δεν σημαίνει ότι θυμάται μόνο αυτήν. Μπορεί απλώς αυτό να θέλει να συζητήσει τώρα. Η χαμένη γιορτή ίσως είχε για εκείνο μεγαλύτερη σημασία από όση είχες υπολογίσει. Εσύ θυμάσαι το τηλεφώνημα στο γραφείο, την άδεια που ζήτησες και δεν πήρες, το άγχος να προλάβεις. Εκείνο θυμάται ότι έψαχνε το πρόσωπό σου ανάμεσα στους γονείς. Οι δύο εμπειρίες μπορούν να συνυπάρχουν.
Η δική σου προσπάθεια είναι αληθινή και η δική του στενοχώρια επίσης. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι κάποιος έχει άδικο για να μπορέσετε να μιλήσετε για όσα έγιναν. Ας μη βιαστούμε να το χαρακτηρίσουμε αχάριστο. Το «μου έλειψες» μπορεί να ακούγεται σαν κατηγορία, ιδιαίτερα όταν είμαστε κουρασμένοι. Αξίζει να μάθουμε τι εννοεί πριν αποφασίσουμε ότι δεν εκτιμά τίποτα από όσα του δίνουμε.
Γιατί σε πονάει τόσο αυτό το ένα
Ίσως επειδή έρχεται να ακουμπήσει πάνω στην εξάντληση που ήδη κουβαλάς. Όταν έχεις περάσει τη μέρα φροντίζοντας τους πάντες, ένα παράπονο μπορεί να ακουστεί σαν τελική αξιολόγηση της μητρότητάς σου. Κι αν περιμένεις από το παιδί ένα «ευχαριστώ» για να αισθανθείς ότι τα κατάφερες, η απογοήτευση μεγαλώνει. Είναι ανθρώπινο να χρειάζεσαι αναγνώριση. Χρειάζεσαι όμως και ενήλικους ανθρώπους που θα δουν τον κόπο σου, θα μοιραστούν τις ευθύνες, θα σε αφήσουν να ξεκουραστείς. Το παιδί δεν μπορεί να έχει την ευθύνη να σε κάνει να νιώθεις επαρκής ως μητέρα. Ακόμη κι όταν σε αγαπάει πολύ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταπίνεις κάθε δύσκολο συναίσθημα. Μπορείς να πεις: «Στενοχωρήθηκα με αυτό που άκουσα και χρειάζομαι λίγο χρόνο». Αρκεί να επιστρέψεις στη συζήτηση, χωρίς να χρειαστεί προηγουμένως εκείνο να σε παρηγορήσει ή να πάρει πίσω το παράπονό του. Η δική σου ανάγκη για μια ανάσα αξίζει σεβασμό.
Πριν εξηγήσεις άκου τι σου λέει
Η πρώτη μας αντίδραση συχνά είναι η υπεράσπιση: «Ξέρεις πόσα κάνω για σένα;». Έτσι, όμως, η συζήτηση κινδυνεύει να γίνει διαγωνισμός προσφοράς και παραπόνων. Δοκίμασε να ρωτήσεις: «Τι σε στενοχώρησε περισσότερο εκείνη τη μέρα;». Άφησέ το να τελειώσει, χωρίς να διορθώνεις κάθε λεπτομέρεια. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει να ακούμε προσεκτικά και να επαναλαμβάνουμε με δικά μας λόγια αυτό που καταλάβαμε, αναγνωρίζοντας το συναίσθημα. «Με περίμενες και απογοητεύτηκες που δεν με είδες».
Το να αναγνωρίσεις τη στενοχώρια του δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με κάθε κατηγορία του. Σημαίνει ότι προσπαθείς να καταλάβεις την εμπειρία του. Κι αν έχεις ήδη ξεσπάσει, μπορείς να ξαναπιάσεις το νήμα: «Πριν θύμωσα και δεν σε άκουσα. Θέλεις να μου εξηγήσεις τώρα;». Δεν είναι απαραίτητο να βρεις την ιδανική φράση. Αρκεί να εννοείς την πρόσκληση και να μείνεις διαθέσιμη.
Μια συγγνώμη που μπορείς να στηρίξεις
Αν ξέχασες κάτι που είχες υποσχεθεί, μπορείς να το παραδεχτείς καθαρά: «Σου είπα ότι θα παίξουμε και το ξέχασα. Λυπάμαι». Αν η απουσία σου ήταν αναπόφευκτη, εξήγησέ το απλά, αφού πρώτα το ακούσεις: «Ήθελα να είμαι εκεί, αλλά δεν μπόρεσα να φύγω από τη δουλειά». Δεν χρειάζεται να υποσχεθείς ότι δεν θα λείψεις ποτέ ξανά. Χρειάζεται να είσαι ειλικρινής για όσα μπορείς να κάνεις. Ρώτησέ το αν θέλει να σου δείξει τι ετοίμασε ή να σου διηγηθεί τη μέρα του. Η στιγμή που χάθηκε δεν ξαναγίνεται ίδια, αλλά η συζήτηση μπορεί να συνεχιστεί με ενδιαφέρον.
Η κατανόηση χωράει και όρια
Το παιδί μπορεί να θυμώσει επειδή δεν αγόρασες ένα παιχνίδι ή επειδή δεν μπορούσες να παίξετε άλλο. Μπορείς να καταλάβεις την απογοήτευσή του και να διατηρήσεις την απόφασή σου. «Ξέρω ότι ήθελες να συνεχίσουμε. Τώρα χρειάζομαι ξεκούραση». Η αναγνώριση ενός συναισθήματος δεν απαιτεί να ικανοποιείται κάθε επιθυμία ούτε να γίνονται αποδεκτές οι προσβολές.
Έχεις δικαίωμα στην κούραση, στον προσωπικό χρόνο και στα όριά σου. Και η ευγνωμοσύνη έχει θέση στο σπίτι, μέσα από το παράδειγμα και τη συμμετοχή όλων στη φροντίδα του. Μπορούμε να μαθαίνουμε στο παιδί να αναγνωρίζει την προσφορά χωρίς να του ζητάμε να σιωπά όταν κάτι το πονά.
Όσα έκανες εξακολουθούν να μετράνε
Αν το ίδιο παράπονο επιστρέφει συχνά, αξίζει να το εξετάσεις πιο προσεκτικά. Μήπως επαναλαμβάνεται κάτι που μπορεί να αλλάξει; Μήπως χρειάζεται λιγότερες υποσχέσεις και περισσότερο χρόνο που όντως μπορείτε να μοιραστείτε; Η ανακούφιση από τις ενοχές δεν χρειάζεται να κλείνει τη συζήτηση.
Παράλληλα, μια χαμένη γιορτή δεν περιγράφει από μόνη της ολόκληρη την παιδική του ηλικία. Υπάρχουν και οι αγκαλιές, τα αστεία στην κουζίνα, οι φορές που σε φώναξε και πήγες. Το παράπονό του δεν σβήνει όσα του έχεις προσφέρει. Μπορείς να το ακούσεις χωρίς να διαγράψεις τον εαυτό σου. Και να του πεις: «Θέλω να μου πεις τι σου έλειψε. Σε ακούω».
