Η ασφάλεια είναι δεξιότητα ζωής που καλλιεργείται από πολύ νωρίς μέσα στο σπίτι. Είναι τα μικρά καθημερινά μαθήματα που δίνουν στα παιδιά τα σωστά εφόδια για να εμπιστεύονται το ένστικτό τους, να θέτουν όρια και να ζητούν βοήθεια χωρίς φόβο.
1. Μαθαίνουν από νωρίς τα βασικά
Τα παιδιά που κινούνται με μεγαλύτερη σιγουριά γνωρίζουν το ονοματεπώνυμό τους, τη διεύθυνσή τους και ένα τηλέφωνο ανάγκης. Ξέρουν πού μπορούν να απευθυνθούν αν χρειαστούν βοήθεια και ποιοι είναι οι ασφαλείς χώροι στη γειτονιά τους. Αυτό δεν είναι υπερβολή αλλά ένα... δώρο αυτονομίας που τους επιτρέπει να νιώθουν ικανά ακόμη κι όταν δεν είμαστε δίπλα τους.
2. Δεν μένουν μόνα τους χωρίς λόγο
Ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα είναι η αξία της παρέας. Τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι όταν βρίσκονται με φίλους ή με ενήλικες που εμπιστεύονται είναι πιο προστατευμένα. Μαθαίνουν επίσης ότι το «φαίνεται καλός» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και ασφαλής.
3. Εμπιστεύονται το ένστικτό τους
Πόσες φορές έχουμε πει σε ένα παιδί να είναι ευγενικό, ενώ μέσα του νιώθει άβολα. Τα παιδιά που έχουν μάθει να προστατεύονται γνωρίζουν ότι μπορούν να πουν «όχι». Ξέρουν ότι αν κάτι τα κάνει να νιώθουν περίεργα δεν χρειάζεται να δώσουν εξήγηση ή να απολογηθούν. Το σώμα τους τα προειδοποιεί και αυτό είναι αρκετό.
4. Αναγνωρίζουν τις ύποπτες συμπεριφορές
Δεν είναι όλοι οι επικίνδυνοι άνθρωποι τρομακτικοί. Μπορεί να είναι ευγενικοί, γενναιόδωροι ή πολύ φιλικοί. Ένα παιδί που έχει πάρει σωστή καθοδήγηση γνωρίζει ότι ένας ενήλικας δεν ζητά βοήθεια από ένα παιδί για να βρει το σκυλάκι του ή για να κουβαλήσει κάτι. Καταλαβαίνει ότι τα μυστικά που το κάνουν να νιώθει άσχημα δεν είναι αθώα.
5. Μας λένε πάντα πού βρίσκονται
Δεν είναι έλεγχος. Είναι ασφάλεια. Τα παιδιά που έχουν μάθει να ενημερώνουν για το πού πάνε και με ποιον νιώθουν ότι έχουν ένα σταθερό σημείο αναφοράς. Ξέρουν ότι αν κάτι αλλάξει μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας χωρίς φόβο.
6. Έχουν κανόνες για όταν μένουν μόνα στο σπίτι
Κλειδώνουν την πόρτα, δεν ανοίγουν σε αγνώστους και μας ενημερώνουν όταν φτάσουν. Αυτές οι μικρές συνήθειες δημιουργούν ένα προστατευτικό πλαίσιο που τα κάνει να νιώθουν ασφαλή.
7. Ξέρουν να τραβούν την προσοχή
Ένα παιδί που έχει μάθει να προστατεύεται δεν φοβάται να φωνάξει, να τρέξει προς τον κόσμο ή να πει δυνατά «δεν σας γνωρίζω». Έχει πάρει την άδεια να αφήσει στην άκρη την ευγένεια όταν κινδυνεύει.
8. Έχουν μια λέξη ως σύνθημα με την οικογένειά τους
Αυτό το μικρό μυστικό λειτουργεί σαν ασπίδα. Αν κάποιος προσπαθήσει να τα μπερδέψει, η λέξη αυτή γίνεται το σήμα ότι κάτι δεν πάει καλά.
9. Ξέρουν ότι δεν κρατάμε μυστικά από τους γονείς
Το πιο δυνατό μήνυμα που μπορούμε να δώσουμε είναι ότι μπορούν να μας πουν τα πάντα. Χωρίς τιμωρία, χωρίς θυμό, χωρίς ντροπή. Τα παιδιά που νιώθουν αυτή την ασφάλεια μιλούν. Και αυτό τα προστατεύει.
10. Γνωρίζουν ότι το σώμα τους τους ανήκει
Έχουν μάθει ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να τα αγγίζει χωρίς τη θέλησή τους και ότι μπορούν πάντα να απομακρυνθούν από μια κατάσταση που τα κάνει να νιώθουν άβολα.
Ο ρόλος της σχέσης γονέα και παιδιού
Το πιο σημαντικό μάθημα δεν διδάσκεται με λόγια αλλά με τη σχέση που χτίζουμε μαζί τους. Όταν υπάρχει επικοινωνία, εμπιστοσύνη και αποδοχή, τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή να μοιραστούν όσα τα απασχολούν. Δεν μεγαλώνουμε φοβισμένα παιδιά αλλά παιδιά που γνωρίζουν, καταλαβαίνουν και μπορούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους.
Το πώς να προστατεύονται δεν είναι μια συζήτηση που γίνεται μία φορά. Είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται μαζί με την ηλικία τους. Με απλά παραδείγματα στην καθημερινότητα, με ήρεμο τόνο και χωρίς εκφοβισμό, τους δίνουμε τα εργαλεία για να εξερευνήσουν τον κόσμο με σιγουριά.
Γιατί τελικά αυτός είναι ο στόχος μας. Όχι να τα κρατήσουμε σε μια γυάλα αλλά να τα βοηθήσουμε να ανοίξουν τα φτερά τους γνωρίζοντας ότι έχουν μέσα τους όλες τις δεξιότητες για να επιστρέφουν πάντα ασφαλή!