Όταν ένα παιδί δεν ένιωσε ότι αγαπήθηκε όπως το είχε ανάγκη, συχνά μεγαλώνει κουβαλώντας αόρατα βάρη. Αυτά τα βάρη δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά. Κρύβονται όμως σε μικρές, καθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν τις σχέσεις, την αυτοεκτίμηση και την ψυχική υγεία.
Ακολουθούν δέκα συνηθισμένες συμπεριφορές που συναντάμε συχνά σε ανθρώπους που δεν ένιωσαν επαρκή αγάπη στην παιδική τους ηλικία.
1. Προσπαθούν διαρκώς να αποδείξουν την αξία τους
Πολλοί άνθρωποι που δεν ένιωσαν άνευ όρων αγάπη ως παιδιά πιστεύουν ότι πρέπει να κερδίσουν την αποδοχή. Υπεραποδίδουν στη δουλειά, γίνονται οι φίλοι που είναι πάντα διαθέσιμοι, οι σύντροφοι που δίνουν τα πάντα. Στο μυαλό τους η χρησιμότητα ταυτίζεται με την αγάπη.
Αν δεν είναι απαραίτητοι, φοβούνται ότι δεν είναι και αγαπητοί.
2. Όταν πληγώνονται, προσπαθούν να γίνουν καλύτεροι αντί να απομακρυνθούν
Αν κάποιος τους φερθεί άσχημα, δεν αποστασιοποιούνται εύκολα. Αντίθετα, προσπαθούν περισσότερο. Σκέφτονται ότι αν γίνουν αρκετά καλοί, αρκετά υπομονετικοί ή αρκετά υποστηρικτικοί, ο άλλος θα αλλάξει.
Η ανάγκη για αποδοχή είναι τόσο βαθιά, που συχνά ανέχονται συμπεριφορές που τους πληγώνουν.
3. Φοβούνται μήπως ενοχλούν ή προσβάλλουν
Έχουν την αίσθηση ότι κάθε τους λέξη μπορεί να ενοχλήσει. Ζητούν συγγνώμη διαρκώς, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει λόγος. Συχνά υπερεξηγούν όσα κάνουν, σαν να πρέπει να απολογηθούν εκ των προτέρων για την ύπαρξή τους.
Η εσωτερική τους φωνή λέει διαρκώς «Μήπως φταίω εγώ;».
4. Χρησιμοποιούν το χιούμορ ως ασπίδα
Γελούν με τον πόνο τους. Κάνουν αστεία για δύσκολες εμπειρίες. Το χιούμορ γίνεται τρόπος να κρατούν τους άλλους κοντά, χωρίς να αποκαλύπτουν πόσο πληγωμένοι νιώθουν πραγματικά.
Είναι πιο εύκολο να γελάσεις παρά να πεις «Πονάω».
5. Δίνουν υπερβολικά και δυσκολεύονται να λάβουν
Στις σχέσεις τους προσφέρουν τα πάντα. Χρόνο, ενέργεια, φροντίδα. Όταν όμως έρθει η στιγμή να ζητήσουν κάτι για τον εαυτό τους, νιώθουν ενοχές. Η ξεκούραση μοιάζει πολυτέλεια και η ανάγκη τους μοιάζει βάρος για τους άλλους.
Έχουν μάθει ότι η αγάπη κερδίζεται με θυσία.
6. Δυσκολεύονται να δεχτούν κομπλιμέντα και βοήθεια
Όταν κάποιος τους επαινεί, συχνά το απορρίπτουν. Νιώθουν σαν απατεώνες που κάποια στιγμή θα αποκαλυφθούν. Δεν ζητούν βοήθεια, γιατί έμαθαν από νωρίς ότι πρέπει να τα καταφέρνουν μόνοι τους.
Η υπερβολική αυτάρκεια δεν είναι πάντα δύναμη. Συχνά είναι μηχανισμός επιβίωσης.
7. Περιμένουν ότι η αγάπη θα τελειώσει
Ακόμη και σε υγιείς σχέσεις, βρίσκονται σε ετοιμότητα. Περιμένουν την απόρριψη. Προετοιμάζονται για το τέλος, γιατί έτσι νιώθουν πιο ασφαλείς. Θέλουν διαβεβαίωση, αλλά φοβούνται να τη ζητήσουν μήπως φανούν υπερβολικοί.
Όταν ακούν «Σ’ αγαπώ», δεν χαλαρώνουν εύκολα. Αναζητούν αποδείξεις, γιατί κάποτε τα λόγια δεν συνοδεύονταν από πράξεις.
8. Έχουν ασταθή εικόνα για τον εαυτό τους
Η αίσθηση ταυτότητας μπορεί να είναι εύθραυστη. Αν ως παιδιά επαινούνταν μόνο για τις επιδόσεις τους και όχι για το ποια ήταν, μεγαλώνουν συνδέοντας την αξία τους με την απόδοση. Η κριτική τους διαλύει, γιατί δεν ξεχωρίζουν την πράξη από την προσωπικότητα.
Δεν ξέρουν ποιοι είναι χωρίς την έγκριση των άλλων.
9. «Σκανάρουν» διαρκώς το περιβάλλον τους
Μπαίνοντας σε έναν χώρο, διαβάζουν τα πρόσωπα, τον τόνο της φωνής, την ατμόσφαιρα. Είναι σε εγρήγορση για πιθανή ένταση ή απόρριψη. Αυτή η ικανότητα αναπτύχθηκε σε περιβάλλοντα όπου η συναισθηματική αστάθεια ήταν συχνή.
Το σώμα τους έμαθε να εντοπίζει τον κίνδυνο πριν καν εμφανιστεί.
10. Ανέχονται την κακομεταχείριση και σαμποτάρουν τον εαυτό τους
Μπορεί να δικαιολογούν άσχημες συμπεριφορές ή να επιλέγουν σχέσεις που αναπαράγουν οικεία αλλά ανθυγιεινά μοτίβα. Το γνώριμο, ακόμη κι αν πονά, μοιάζει πιο ασφαλές από το άγνωστο.
Κάποιες φορές, όταν όλα πηγαίνουν καλά, απομακρύνονται. Σαν να φοβούνται ότι αν δεν φύγουν πρώτοι, θα εγκαταλειφθούν.
Κι όμως... υπάρχει δρόμος επούλωσης
Το να αναγνωρίζει κανείς αυτές τις συνήθειες δεν σημαίνει ότι είναι καταδικασμένος να ζει έτσι. Η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα. Η ψυχοθεραπεία, οι υγιείς σχέσεις και η αυτοσυμπόνια μπορούν να βοηθήσουν ένα άτομο να επαναπροσδιορίσει τι σημαίνει αγάπη και ασφάλεια.
Κανένα παιδί δεν φταίει που δεν αγαπήθηκε όπως είχε ανάγκη. Και κανένας ενήλικας δεν είναι υποχρεωμένος να μείνει για πάντα φυλακισμένος στα μοτίβα που έμαθε τότε.
Η αγάπη μπορεί να διδαχθεί ξανά. Αυτή τη φορά, με τρυφερότητα, όρια και σεβασμό.