Η Ελλάδα χάνει σχεδόν 3 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080
Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί από 10,4 εκατομμύρια το 2025 σε μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080. Η πτωτική πορεία αναμένεται να είναι συνεχής, χωρίς ενδείξεις ουσιαστικής ανάκαμψης τις επόμενες δεκαετίες.
Ειδικότερα, ο πληθυσμός προβλέπεται να περιοριστεί στα 10,2 εκατομμύρια το 2030, στα 9,7 εκατομμύρια το 2040 και στα 9,2 εκατομμύρια το 2050. Η μείωση θα συνεχιστεί, με 8,6 εκατομμύρια κατοίκους το 2060, 8 εκατομμύρια το 2070 και 7,6 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για μια συνολική απώλεια που προσεγγίζει το 27% του σημερινού πληθυσμού, με σημαντικές συνέπειες για την οικονομία, την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα και τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Οι γεννήσεις θα αυξηθούν ελαφρώς, αλλά δεν θα είναι αρκετές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για τη γονιμότητα. Στην Ελλάδα, ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 1,2 σε 1,45 έως το 2080. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αρκεί για να εξασφαλίσει τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού, η οποία απαιτεί περίπου 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο δείκτης γονιμότητας προβλέπεται να αυξηθεί από το ιστορικά χαμηλό 1,3 του 2024 στο 1,5 το 2080. Παρά την άνοδο, οι γεννήσεις θα παραμείνουν σημαντικά χαμηλότερες από το επίπεδο που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του πληθυσμού χωρίς τη συμβολή της μετανάστευσης.
Μια Ευρώπη με ολοένα περισσότερους ηλικιωμένους
Η δημογραφική γήρανση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό πρόβλημα. Σύμφωνα με την έκθεση, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αυξηθεί οριακά από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029, προτού αρχίσει να μειώνεται, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080. Η συνολική μείωση υπολογίζεται σε περίπου 8%, αν και σε δέκα κράτη μέλη ο πληθυσμός προβλέπεται να είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η αλλαγή στην ηλικιακή σύνθεση. Το ποσοστό των Ευρωπαίων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σε 33% έως το 2080, ενώ το ποσοστό των ανθρώπων άνω των 80 ετών θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%. Την ίδια στιγμή, οι πολίτες ηλικίας 20 έως 64 ετών θα αντιπροσωπεύουν το 51% του πληθυσμού, έναντι 58% σήμερα, ενώ η διάμεση ηλικία θα αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Λιγότεροι εργαζόμενοι για περισσότερους συνταξιούχους
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της δημογραφικής γήρανσης αφορά την ισορροπία μεταξύ του οικονομικά ενεργού πληθυσμού και των ηλικιωμένων. Ο λεγόμενος δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, που συγκρίνει τον αριθμό των ατόμων άνω των 65 ετών με εκείνον των ατόμων ηλικίας 20 έως 64 ετών, προβλέπεται να αυξηθεί στην ΕΕ από 38% το 2025 σε 65% το 2080.
Με απλά λόγια, ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 26 άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας σε κάθε 10 ηλικιωμένους, το 2080 θα αντιστοιχούν λιγότεροι από 16. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στις υπηρεσίες υγείας και στις δομές φροντίδας ηλικιωμένων.
Θα ζούμε περισσότερα χρόνια, αλλά με διαφορετικές κοινωνικές ανάγκες
Η έκθεση προβλέπει παράλληλα σημαντική αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Για τους άνδρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να αυξηθεί από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080, ενώ για τις γυναίκες από τα 84 στα 90 έτη. Η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής αποτελεί μια σημαντική κατάκτηση, δημιουργεί όμως και νέες ανάγκες για υγειονομική περίθαλψη, κοινωνική προστασία και μακροχρόνια φροντίδα.
Για την Ελλάδα, τα ευρήματα της έκθεσης αποτελούν ακόμη μία προειδοποίηση ότι το δημογραφικό δεν αφορά μόνο τον αριθμό των γεννήσεων, αλλά το μέλλον ολόκληρης της κοινωνίας. Η στήριξη των νέων οικογενειών, η δυνατότητα των ζευγαριών να αποκτούν τα παιδιά που επιθυμούν και η προσαρμογή των κοινωνικών δομών σε έναν πληθυσμό που γερνά αποτελούν πλέον κρίσιμες προκλήσεις για τις επόμενες δεκαετίες.
Πληροφορίες από την έκθεση Ageing Report 2027 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
