Όταν το παιδί αρρωσταίνει, η μαμά «αναλαμβάνει»
Στην ελληνική πραγματικότητα, όσο κι αν έχουν αλλάξει οι ρόλοι μέσα στην οικογένεια, η φροντίδα του άρρωστου παιδιού εξακολουθεί να βαραίνει κυρίως τις μητέρες. Εκείνες είναι που θα ακυρώσουν ραντεβού, θα μετακινήσουν επαγγελματικές υποχρεώσεις, θα ειδοποιήσουν στη δουλειά ότι δεν θα πάνε ή ότι θα δουλέψουν από το σπίτι.
Πολλές φορές δεν πρόκειται για συνειδητή επιλογή, αλλά για έναν σχεδόν αυτόματο μηχανισμό. Το παιδί, όταν δεν νιώθει καλά, αναζητά τη μαμά. Η ίδια αισθάνεται ότι «πρέπει» να είναι εκεί. Και το εργασιακό περιβάλλον, συχνά, θεωρεί δεδομένο ότι εκείνη θα αναλάβει αυτόν τον ρόλο.
Η δύσκολη εξίσωση δουλειάς και φροντίδας
Για πολλές γυναίκες, το να πάρουν άδεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα σταματήσουν να εργάζονται. Αντίθετα, προσπαθούν να τα συνδυάσουν όλα. Να απαντήσουν σε emails, να μπουν σε τηλεδιασκέψεις, να τηρήσουν προθεσμίες, ενώ παράλληλα έχουν ένα παιδί με πυρετό στην αγκαλιά ή έναν μικρό ασθενή που χρειάζεται διαρκή φροντίδα.
Η εικόνα μιας μαμάς που προσπαθεί να συμμετέχει σε επαγγελματική συνάντηση ενώ στο βάθος ακούγεται ένα παιδί να γκρινιάζει δεν είναι σπάνια. Και παρόλο που πολλοί εργοδότες δείχνουν κατανόηση, το αίσθημα της «μη επαγγελματικής εικόνας» βαραίνει τις ίδιες.
Γιατί συνήθως η μαμά παίρνει την άδεια
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτό δεν είναι τυχαίο. Υπάρχει μια βαθιά ριζωμένη κοινωνική αντίληψη ότι οι μητέρες είναι πιο κατάλληλες για τη φροντίδα των παιδιών. Ότι ξέρουν καλύτερα πώς να παρηγορήσουν, να φροντίσουν, να καταλάβουν τι χρειάζεται ένα άρρωστο παιδί.
Παράλληλα, πολλές γυναίκες επιλέγουν ή καταλήγουν σε πιο ευέλικτες μορφές εργασίας, γεγονός που ενισχύει την ιδέα ότι μπορούν πιο εύκολα να λείψουν. Με τον καιρό, αυτή η «ευελιξία» μετατρέπεται σε προσδοκία.
Έτσι, ακόμη και όταν υπάρχει ένας πατέρας που θα μπορούσε να αναλάβει, η ευθύνη πέφτει συχνά στη μητέρα. Όχι απαραίτητα επειδή δεν υπάρχει διάθεση από τον άλλον, αλλά επειδή έτσι έχει διαμορφωθεί η δυναμική.
Οι ενοχές που συνοδεύουν την επιλογή
Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς πρακτικά δύσκολη. Είναι και ψυχολογικά φορτισμένη. Πολλές μητέρες νιώθουν ενοχές προς όλες τις κατευθύνσεις. Από τη μία, αισθάνονται ότι δεν ανταποκρίνονται επαρκώς στις επαγγελματικές τους υποχρεώσεις. Από την άλλη, φοβούνται μήπως δεν είναι «αρκετά καλές» μαμάδες αν δυσανασχετούν ή αν δυσκολεύονται.
Δεν είναι λίγες εκείνες που μπαίνουν σε έναν φαύλο κύκλο σκέψεων. Γιατί πρέπει πάλι εγώ να αλλάξω τα πάντα; Μήπως είμαι κακή μητέρα που το σκέφτομαι έτσι; Μήπως δεν είμαι καλή επαγγελματίας;
Αυτή η εσωτερική σύγκρουση είναι πιο συχνή απ όσο νομίζουμε και συχνά παραμένει αόρατη.
Η αλήθεια για τις παιδικές ασθένειες
Ένα ακόμη στοιχείο που επιβαρύνει την κατάσταση είναι το γεγονός ότι τα παιδιά αρρωσταίνουν συχνά. Ιδίως στις μικρές ηλικίες, τα κρυολογήματα και οι ιώσεις είναι σχεδόν αναπόφευκτα. Αυτό σημαίνει επαναλαμβανόμενες άδειες, συνεχείς προσαρμογές και μια διαρκή αίσθηση ότι η καθημερινότητα δεν σταθεροποιείται ποτέ.
Κι όμως, πολλές μητέρες τείνουν να κατηγορούν τον εαυτό τους. Αναρωτιούνται αν έκαναν κάτι λάθος, αν θα μπορούσαν να το έχουν προλάβει. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ένα φυσιολογικό κομμάτι της παιδικής ηλικίας.
Υπάρχει τρόπος να γίνει πιο εύκολο;
Οι ειδικοί προτείνουν κάτι που συχνά παραλείπεται. Να γίνεται συζήτηση εκ των προτέρων μέσα στο ζευγάρι για το τι θα συμβεί όταν το παιδί αρρωστήσει. Ποιος θα πάρει άδεια, πώς θα μοιραστούν οι ευθύνες, τι εναλλακτικές υπάρχουν.
Η ύπαρξη ενός σχεδίου μπορεί να μειώσει το άγχος και την ένταση της στιγμής. Επίσης, βοηθά να αναγνωριστεί ότι και οι δύο γονείς είναι εξίσου ικανοί να φροντίσουν το παιδί.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, τα πράγματα είναι σαφώς πιο δύσκολα. Εκεί, η αναζήτηση βοήθειας από το ευρύτερο περιβάλλον, όπως συγγενείς ή φίλοι, μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη.
Όταν η φροντίδα γίνεται... αόρατη εργασία
Η άδεια που παίρνει μια μητέρα για να φροντίσει το άρρωστο παιδί της δεν είναι «ξεκούραση». Είναι μια απαιτητική, συχνά εξαντλητική διαδικασία, που συνδυάζει σωματική και συναισθηματική φροντίδα, άγχος και ευθύνη.
Κι όμως, αυτή η μορφή φροντίδας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη. Δεν καταγράφεται, δεν αναγνωρίζεται πάντα, δεν επιβραβεύεται.
Ίσως ήρθε η στιγμή να δούμε πιο καθαρά αυτή την πραγματικότητα. Να αναγνωρίσουμε ότι πίσω από κάθε «πήρα άδεια» κρύβεται μια μαμά που προσπαθεί να τα προλάβει όλα. Και ότι αυτό, από μόνο του, σημαίνει ήδη πάρα πολλά!