Κι όμως, σήμερα, τόσα χρόνια μετά, συνειδητοποιώ κάτι που ποτέ δεν περίμενα να πω. Τότε είχα λιγότερο άγχος από ό,τι τώρα που δίνει Πανελλήνιες το παιδί μου.
Το άγχος του γονιού είναι διαφορετικό
Όταν δίνεις εσύ εξετάσεις, κουβαλάς μόνο τον εαυτό σου. Τον φόβο σου, τις προσδοκίες σου, την κούρασή σου. Όταν όμως βλέπεις το παιδί σου να περνά αυτή τη διαδικασία, κουβαλάς κάτι πολύ πιο βαρύ. Κουβαλάς την αγωνία να μη λυγίσει. Να μη νιώσει ότι η αξία του εξαρτάται από έναν βαθμό. Να μη διαλυθεί αν κάτι δεν πάει όπως το περίμενε.
Και το χειρότερο είναι ότι δεν μπορείς να κάνεις τίποτα ουσιαστικό για να το προστατεύσεις. Δεν μπορείς να μπεις στην αίθουσα μαζί του. Δεν μπορείς να γράψεις εσύ για εκείνο. Δεν μπορείς να πάρεις από πάνω του την πίεση. Το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να το κοιτάς και να προσπαθείς να φαίνεσαι ήρεμος, ενώ μέσα σου γίνεται κανονική καταιγίδα.
Το σπίτι αλλάζει ρυθμούς
Τους τελευταίους μήνες το σπίτι μας κινείται γύρω από ένα πρόγραμμα εξετάσεων. Ώρες μελέτης, φροντιστήρια, επαναλήψεις, σημειώσεις πάνω στο τραπέζι, καφέδες αργά το βράδυ, ξυπνήματα νωρίς το πρωί. Ακόμα και οι συζητήσεις μας άλλαξαν. Από εκεί που μιλούσαμε για ταινίες, εκδρομές ή καθημερινές χαζομάρες, ξαφνικά όλα περιστρέφονται γύρω από κεφάλαια, ύλη και βαθμούς.
Και κάπου εκεί κατάλαβα πόσο εύκολα μπορεί μια οικογένεια να παγιδευτεί μέσα σε αυτή τη δοκιμασία. Έπιασα τον εαυτό μου να ρωτάει συνέχεια «διάβασες;», «πώς έγραψες στο διαγώνισμα;», «είσαι έτοιμη;». Μέχρι που μια μέρα είδα την κόρη μου να με κοιτάζει κουρασμένα και να λέει: «Μαμά, δεν αντέχω να μιλάμε μόνο γι’ αυτό».
Εκεί ένιωσα ένα τσίμπημα ενοχής. Γιατί κατάλαβα ότι χωρίς να το θέλω, είχα αρχίσει να τη βλέπω μόνο μέσα από την πίεση των εξετάσεων.
Οι Πανελλήνιες δεν αφορούν μόνο τις εξετάσεις
Αυτό που δεν καταλαβαίνουμε συχνά εμείς οι γονείς είναι ότι οι Πανελλήνιες δεν είναι απλώς ένα εκπαιδευτικό σύστημα. Είναι μια ηλικία γεμάτη φόβο, αβεβαιότητα και ανάγκη για επιβεβαίωση. Τα παιδιά σε αυτή τη φάση δεν φοβούνται μόνο μήπως αποτύχουν. Φοβούνται μήπως απογοητεύσουν. Τους γονείς τους, τους καθηγητές τους, ακόμα και τον ίδιο τους τον εαυτό.
Κι εμείς, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, πολλές φορές μεγαλώνουμε αυτή την πίεση. Με μια φράση τύπου «φέτος κρίνεται το μέλλον σου» ή «πρέπει να πετύχεις». Λες και μια εξέταση μπορεί να χωρέσει όλη τη ζωή ενός ανθρώπου. Δεν μπορεί. Και δεν πρέπει.
Εκείνο το βράδυ που λύγισα
Δεν θα ξεχάσω ποτέ ένα βράδυ λίγο πριν αρχίσουν οι εξετάσεις. Το παιδί μου διάβαζε μέχρι αργά και εγώ καθόμουν στο σαλόνι κάνοντας ότι βλέπω τηλεόραση. Κάποια στιγμή ήρθε και κάθισε δίπλα μου. «Κι αν δεν τα καταφέρω;» με ρώτησε.
Δεν ξέρω γιατί, αλλά εκείνη τη στιγμή ένιωσα να με πνίγει ένας κόμπος. Γιατί κατάλαβα πως πίσω από όλο αυτό το διάβασμα υπήρχε μια έφηβη τρομαγμένη που είχε ανάγκη να ακούσει κάτι πολύ απλό. Ότι θα την αγαπάμε ό,τι κι αν γίνει. Της το είπα πολλές φορές εκείνο το βράδυ. Και νομίζω το είχα ανάγκη κι εγώ να το ακούσω.
Οι γονείς δίνουμε εξετάσεις μαζί με τα παιδιά
Κανείς δεν μας προετοιμάζει γι’ αυτό. Για το πόσο δύσκολο είναι να βλέπεις το παιδί σου να παλεύει με το άγχος. Για το πόσο εύκολα μεταφέρεται η δική σου αγωνία μέσα στο σπίτι. Για το πόσο πρέπει να δουλέψεις τον εαυτό σου ώστε να μη γίνει το παιδί σου καθρέφτης του φόβου σου.
Γιατί οι Πανελλήνιες τελικά είναι και μια δοκιμασία γονεϊκότητας. Μαθαίνεις να σωπαίνεις όταν πρέπει. Να αγκαλιάζεις αντί να πιέζεις. Να ακούς αντί να συμβουλεύεις συνεχώς. Να θυμάσαι ότι απέναντί σου δεν έχεις έναν «υποψήφιο», αλλά το παιδί σου.
Αυτό που θέλω να θυμάται το παιδί μου
Δεν ξέρω πώς θα πάνε οι εξετάσεις. Ειλικρινά δεν το ξέρω. Ξέρω όμως κάτι άλλο που πλέον μου φαίνεται πολύ σημαντικότερο. Θέλω όταν τελειώσει όλο αυτό, το παιδί μου να θυμάται ότι δεν ήταν μόνο του. Ότι είχε ένα σπίτι που δεν το αγαπούσε υπό όρους. Ότι είχε γονείς που αγχώθηκαν, φοβήθηκαν, ξενύχτησαν, αλλά στάθηκαν δίπλα του χωρίς να το μετράνε με βαθμούς και μόρια.
Και ίσως τελικά αυτή να είναι η πιο σημαντική επιτυχία μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία. Γιατί οι Πανελλήνιες κρατούν λίγες μέρες. Η σχέση όμως που χτίζεις με το παιδί σου εκείνες τις μέρες, μπορεί να το συνοδεύει μια ζωή.