Η φράση «κοιμάμαι, αλλά δεν ξεκουράζομαι» έχει γίνει σχεδόν σύνθημα για πολλές γυναίκες που προσπαθούν καθημερινά να ισορροπήσουν ανάμεσα στην οικογένεια, την εργασία, το σπίτι και τις αμέτρητες υποχρεώσεις που γεμίζουν το μυαλό τους από τη στιγμή που ανοίγουν τα μάτια τους μέχρι τη στιγμή που τα κλείνουν.
Και ενώ ο ύπνος παραμένει απαραίτητος για τη σωματική και ψυχική υγεία, φαίνεται πως για πολλές μαμάδες το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι ώρες που κοιμούνται. Είναι το γεγονός ότι ο εγκέφαλός τους δεν σταματά ποτέ πραγματικά να δουλεύει.
Η αόρατη κούραση της μητρότητας
Όταν μιλάμε για εξάντληση, συνήθως φανταζόμαστε τη σωματική κόπωση. Τι γίνεται όμως με τη νοητική και συναισθηματική κούραση;
Οι περισσότερες μητέρες διαχειρίζονται καθημερινά δεκάδες μικρές και μεγάλες εκκρεμότητες. Το πρόγραμμα των παιδιών, τα ψώνια, τα ραντεβού, οι σχολικές υποχρεώσεις, οι δραστηριότητες, οι ανάγκες του σπιτιού, οι επαγγελματικές απαιτήσεις.
Ακόμη και όταν κάθονται στον καναπέ ή ξαπλώνουν στο κρεβάτι, το μυαλό τους συνεχίζει να λειτουργεί σαν μια ατελείωτη λίστα υποχρεώσεων.
Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως «νοητικό φορτίο» και αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους πολλές γυναίκες αισθάνονται διαρκώς κουρασμένες, ακόμη και μετά από έναν φαινομενικά επαρκή ύπνο.
Όταν το σώμα κοιμάται αλλά ο εγκέφαλος παραμένει σε εγρήγορση
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ποιότητα του ύπνου είναι εξίσου σημαντική με τη διάρκειά του.
Μια μητέρα μπορεί να κοιμάται αρκετές ώρες, αλλά αν ξυπνά συχνά μέσα στη νύχτα, αν κοιμάται ελαφρά ή αν το σώμα της παραμένει σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης, η ξεκούραση που λαμβάνει δεν είναι η ίδια.
Πολλές μαμάδες παραμένουν ασυνείδητα «σε επιφυλακή» ακόμη και στον ύπνο τους. Ένα κλάμα από το παιδικό δωμάτιο, ένας βήχας, ένας ήχος από το σπίτι αρκούν για να ενεργοποιήσουν αμέσως τον εγκέφαλο.
Αυτός ο συνεχής μηχανισμός επαγρύπνησης μπορεί να επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου για χρόνια, ακόμη και όταν τα παιδιά έχουν πλέον μεγαλώσει.
Το άγχος δεν σβήνει με το κλείσιμο των ματιών
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι το άγχος.
Πόσες φορές έχετε ξαπλώσει για να κοιμηθείτε και ξαφνικά θυμηθήκατε ότι πρέπει να πληρώσετε έναν λογαριασμό, να κλείσετε ένα ραντεβού ή να αγοράσετε κάτι για το σχολείο;
Το βράδυ, όταν η φασαρία της ημέρας καταλαγιάζει, πολλές σκέψεις έρχονται στην επιφάνεια. Το αποτέλεσμα είναι ο οργανισμός να δυσκολεύεται να περάσει σε κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης.
Ακόμη κι αν τελικά αποκοιμηθείτε, το στρες μπορεί να επηρεάσει τα στάδια του ύπνου που είναι απαραίτητα για την πραγματική αποκατάσταση σώματος και πνεύματος.
Η μητρότητα αλλάζει τη σχέση μας με την ξεκούραση
Πριν γίνουν μητέρες, πολλές γυναίκες συνέδεαν την ξεκούραση με τον ελεύθερο χρόνο, τον ύπνο ή μια ήσυχη μέρα στο σπίτι.
Μετά τα παιδιά, όμως, η έννοια της ξεκούρασης αλλάζει.
Μια μαμά μπορεί να κοιμάται, αλλά να μην έχει βρει ούτε πέντε λεπτά μέσα στην ημέρα για τον εαυτό της. Μπορεί να μην έχει χρόνο να διαβάσει ένα βιβλίο, να περπατήσει μόνη της ή απλώς να μείνει για λίγο χωρίς να χρειάζεται να φροντίζει κάποιον άλλον.
Και αυτό έχει σημασία. Γιατί η ξεκούραση δεν είναι μόνο σωματική. Είναι και ψυχική.
Όταν οι προσωπικές ανάγκες μπαίνουν συνεχώς σε δεύτερη μοίρα, η εξάντληση συσσωρεύεται και γίνεται μόνιμη κατάσταση.
Μικρές αλλαγές που μπορούν να βοηθήσουν
Φυσικά, δεν υπάρχει μαγική λύση για την κούραση που συνοδεύει τη γονεϊκότητα. Υπάρχουν όμως μικρά βήματα που μπορούν να κάνουν διαφορά.
Η δημιουργία μιας πιο σταθερής βραδινής ρουτίνας, ο περιορισμός της χρήσης κινητού πριν τον ύπνο και η καταγραφή των σκέψεων ή των υποχρεώσεων σε ένα σημειωματάριο μπορούν να βοηθήσουν το μυαλό να «αδειάσει» πιο εύκολα.
Εξίσου σημαντικό είναι να ζητάμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε και να μην θεωρούμε δεδομένο ότι πρέπει να τα κάνουμε όλα μόνες μας.
Η ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
Δεν είμαστε τεμπέλες, είμαστε... κουρασμένες
Πολλές μητέρες αισθάνονται ενοχές όταν παραδέχονται ότι είναι εξαντλημένες. Σαν να πρέπει πάντα να αντέχουν λίγο ακόμη.
Όμως το να νιώθουμε κουρασμένες δεν σημαίνει ότι δεν αγαπάμε τη ζωή μας ή τα παιδιά μας. Σημαίνει απλώς ότι δίνουμε καθημερινά τεράστια ποσά ενέργειας, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούμε.
Αν λοιπόν ξυπνάμε το πρωί και σκεφτόμαστε «κοιμήθηκα, αλλά δεν ξεκουράστηκα», ίσως δεν φταίει μόνο ο ύπνος. Ίσως είναι το βάρος όλων εκείνων των αόρατων ευθυνών που κουβαλάμε καθημερινά.
Και ίσως η πιο σημαντική υπενθύμιση είναι αυτή: αξίζουμε φροντίδα, ξεκούραση και χρόνο για τον εαυτό μας, όχι μόνο όταν περισσεύει, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας!