Για χρόνια, πολλές γυναίκες άκουγαν ότι «είναι οι ορμόνες τους» ή ότι «υπερβάλλουν». Όμως η επιστήμη γνωρίζει πλέον ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν πρόκειται για συνηθισμένα προεμμηνορροϊκά συμπτώματα. Πρόκειται για μια σοβαρή διαταραχή που μπορεί να επηρεάσει δραματικά την ψυχική υγεία, τις σχέσεις, την εργασία και τη συνολική ποιότητα ζωής. Ονομάζεται Προεμμηνορροϊκή Δυσφορική Διαταραχή ή PMDD.
Τι είναι η Προεμμηνορροϊκή Δυσφορική Διαταραχή
Η Προεμμηνορροϊκή Δυσφορική Διαταραχή αποτελεί μια σοβαρή μορφή προεμμηνορροϊκού συνδρόμου. Εμφανίζεται συνήθως τις τελευταίες ημέρες πριν από την περίοδο και τα συμπτώματά της υποχωρούν λίγο μετά την έναρξη της εμμήνου ρύσεως.
Η βασική διαφορά από το συνηθισμένο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο είναι η ένταση των συμπτωμάτων. Δεν μιλάμε για λίγη ευερεθιστότητα ή για κάποια συναισθηματική μεταβολή. Μιλάμε για μια κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε βαθιά κατάθλιψη, έντονες κρίσεις άγχους, ακραία ευσυγκινησία, ξεσπάσματα θυμού και σοβαρή ψυχική δυσφορία.
Ορισμένες γυναίκες περιγράφουν ότι περνούν περίπου τις μισές ημέρες του μήνα φυσιολογικά και τις υπόλοιπες παλεύουν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους. Άλλες αναφέρουν ότι αισθάνονται σαν να χάνουν κάθε έλεγχο πάνω στις σκέψεις και τα συναισθήματά τους.
Τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσουμε
Τα συμπτώματα της PMDD διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα, ωστόσο υπάρχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά. Μπορεί να εμφανιστεί έντονη θλίψη χωρίς προφανή λόγο, ξαφνικό κλάμα, απελπισία, αίσθημα κενού ή χαμηλή αυτοεκτίμηση. Πολλές γυναίκες περιγράφουν επίσης ακραίο εκνευρισμό, ένταση στις σχέσεις τους και δυσκολία να διαχειριστούν ακόμη και μικρές καθημερινές προκλήσεις.
Παράλληλα, συχνά παρατηρούνται συμπτώματα όπως αϋπνία ή υπνηλία, δυσκολία συγκέντρωσης, έντονη κόπωση, αυξημένη όρεξη, πονοκέφαλοι, φούσκωμα και ευαισθησία στο στήθος. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και αυτοκτονικές σκέψεις ή έντονη επιθυμία αυτοτραυματισμού. Για τον λόγο αυτό η διαταραχή απαιτεί σοβαρή αντιμετώπιση και όχι υποτίμηση.
Γιατί συμβαίνει;
Παρότι η έρευνα συνεχίζεται, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η PMDD δεν οφείλεται σε αυξημένα ή μειωμένα επίπεδα ορμονών. Αντίθετα, φαίνεται ότι ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία στις φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές του κύκλου τους.
Με απλά λόγια, οι ίδιες ορμονικές αλλαγές που συμβαίνουν σε όλες τις γυναίκες προκαλούν σε κάποιες έναν δυσανάλογα έντονο ψυχολογικό και συναισθηματικό αντίκτυπο. Επιπλέον, ερευνητές θεωρούν ότι σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο οι ορμόνες επηρεάζουν τη σεροτονίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τη διάθεση, τον ύπνο και το αίσθημα ευεξίας.
Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα
Η PMDD δεν περιορίζεται σε λίγες δύσκολες ημέρες κάθε μήνα. Συχνά επηρεάζει όλες τις πτυχές της ζωής μιας γυναίκας. Μια μητέρα μπορεί να νιώθει ενοχές επειδή χάνει την υπομονή της με τα παιδιά της. Μια επαγγελματίας μπορεί να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Μια σύντροφος μπορεί να αισθάνεται ότι η σχέση της δοκιμάζεται κάθε μήνα από καβγάδες και παρεξηγήσεις που δεν μπορεί να ελέγξει.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος ενοχών, ντροπής και απομόνωσης. Πολλές γυναίκες περνούν χρόνια πιστεύοντας ότι απλώς είναι υπερβολικά ευαίσθητες ή ότι έχουν αδύναμο χαρακτήρα, χωρίς να γνωρίζουν ότι αντιμετωπίζουν μια αναγνωρισμένη ιατρική κατάσταση.
Πότε πρέπει να ζητήσουμε βοήθεια
Εάν τα συμπτώματα πριν από την περίοδο είναι τόσο έντονα ώστε να επηρεάζουν τη δουλειά, τις σχέσεις ή την ψυχική υγεία, είναι σημαντικό να υπάρξει αξιολόγηση από γυναικολόγο ή ψυχίατρο. Συνήθως οι ειδικοί ζητούν από τη γυναίκα να καταγράφει καθημερινά τα συμπτώματά της για δύο ή περισσότερους εμμηνορροϊκούς κύκλους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να διαπιστώσουν αν υπάρχει σαφής σύνδεση με τις φάσεις του κύκλου.
Η σωστή διάγνωση είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα, καθώς πολλές γυναίκες λαμβάνουν λανθασμένα διάγνωση κατάθλιψης ή αγχώδους διαταραχής χωρίς να αναγνωρίζεται η πραγματική αιτία των συμπτωμάτων τους.
Υπάρχει θεραπεία;
Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν αποτελεσματικές επιλογές αντιμετώπισης. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντικαταθλιπτικά φάρμακα συγκεκριμένης κατηγορίας, ορμονικές θεραπείες ή αντισυλληπτικά σκευάσματα που συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των ορμονικών διακυμάνσεων.
Παράλληλα, η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων και των συναισθηματικών επιπτώσεων της διαταραχής. Η τακτική άσκηση, ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή και η μείωση του στρες δεν αποτελούν θεραπεία από μόνα τους, μπορούν όμως να λειτουργήσουν υποστηρικτικά και να βελτιώσουν την καθημερινότητα.
Όταν η γνώση φέρνει ανακούφιση
Για πολλές γυναίκες, η μεγαλύτερη ανακούφιση έρχεται τη στιγμή που μαθαίνουν ότι δεν είναι μόνες και ότι αυτό που βιώνουν έχει όνομα. Η Προεμμηνορροϊκή Δυσφορική Διαταραχή δεν είναι υπερβολή, αδυναμία χαρακτήρα ή έλλειψη αυτοελέγχου. Είναι μια πραγματική και συχνά εξουθενωτική κατάσταση που αξίζει προσοχή, κατανόηση και θεραπευτική υποστήριξη.
Καμία γυναίκα δεν πρέπει να περνά κάθε μήνα ημέρες γεμάτες απόγνωση πιστεύοντας ότι «έτσι είναι η περίοδος». Όταν η περίοδος μετατρέπεται σε εφιάλτη, η βοήθεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
