Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στον Guardian, το στρες δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα. Είναι μια ολόκληρη βιολογική διαδικασία που επηρεάζει σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού μας. Και ενώ σε μικρές «δόσεις» μπορεί να μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε σε δύσκολες καταστάσεις, όταν γίνεται χρόνιο μπορεί να αφήσει σοβαρές συνέπειες στην υγεία μας.
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν αγχωνόμαστε
Όταν βρεθούμε μπροστά σε μια στρεσογόνα κατάσταση, το σώμα ενεργοποιεί αυτόματα τον γνωστό μηχανισμό «μάχης ή φυγής». Η καρδιά αρχίζει να χτυπά πιο γρήγορα, η αναπνοή επιταχύνεται και η πίεση ανεβαίνει. Όλα αυτά συμβαίνουν επειδή απελευθερώνεται αδρεναλίνη, η οποία προετοιμάζει τον οργανισμό να αντιδράσει άμεσα στον κίνδυνο.
Λίγο αργότερα αυξάνονται και τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που συνδέεται περισσότερο με το στρες. Η κορτιζόλη βοηθά το σώμα να έχει περισσότερη ενέργεια, να ρυθμίζει την πίεση και να διαχειρίζεται τη φλεγμονή. Στην ουσία, ο οργανισμός πιστεύει ότι βρίσκεται σε κατάσταση επιβίωσης.
Το πρόβλημα είναι ότι ο ανθρώπινος οργανισμός σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίζει προσωρινούς κινδύνους. Στο παρελθόν αυτό μπορεί να ήταν μια επίθεση ή μια φυσική απειλή. Σήμερα, όμως, το στρες προέρχεται από emails, οικονομικές δυσκολίες, προβλήματα σχέσεων, κοινωνικά δίκτυα και ατελείωτες υποχρεώσεις. Το σώμα όμως αντιδρά με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.
Όταν το στρες γίνεται χρόνιο
Το περιστασιακό στρες δεν είναι απαραίτητα κακό. Το χρόνιο στρες, όμως, μπορεί να εξαντλήσει τον οργανισμό. Όταν το σώμα βρίσκεται συνεχώς σε κατάσταση συναγερμού, αρχίζει να «κόβει» ενέργεια από λειτουργίες που θεωρεί λιγότερο σημαντικές εκείνη τη στιγμή, όπως η πέψη, η άμυνα του οργανισμού και η αποκατάσταση των κυττάρων.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η παρατεταμένη έκθεση στο στρες μπορεί να συνδεθεί με:
- Πιο αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα
- Μεγαλύτερο κίνδυνο λοιμώξεων
- Κακή ποιότητα ύπνου
- Κατάθλιψη και άγχος
- Αύξηση βάρους και συναισθηματικό φαγητό
- Προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης
- Μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών προβλημάτων
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το χρόνιο στρες φαίνεται να επιταχύνει ακόμη και νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Γιατί το στρες μάς εγκλωβίζει σε έναν φαύλο κύκλο
Ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια του στρες είναι ότι το ίδιο το σώμα μπορεί να αρχίσει να μας τρομάζει. Η ταχυκαρδία, η δύσπνοια ή το σφίξιμο στο στήθος συχνά μας κάνουν να πιστεύουμε ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Αυτό δημιουργεί ακόμα περισσότερο άγχος και ο οργανισμός παραμένει σε υπερένταση.
Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να παρατηρούν υπερβολικά κάθε μικρή αλλαγή στο σώμα τους. Έτσι, μια φυσιολογική αντίδραση μετατρέπεται σε πηγή πανικού. Το μυαλό και το σώμα μπαίνουν σε έναν κουραστικό κύκλο έντασης που δύσκολα σταματά μόνος του.
Ποιοι άνθρωποι επηρεάζονται περισσότερο
Το στρες δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Άτομα που έχουν περάσει τραυματικές εμπειρίες, άνθρωποι με έντονο άγχος ή όσοι ζουν για χρόνια κάτω από πίεση φαίνεται να είναι πιο ευάλωτοι. Επίσης, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όσο μεγαλώνουμε, το σώμα δυσκολεύεται περισσότερο να «επιστρέψει» μετά από μεγάλες περιόδους στρες.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η καθημερινότητα. Άνθρωποι που φροντίζουν συνεχώς άλλους, εργάζονται χωρίς διάλειμμα ή ζουν μέσα σε οικονομική ανασφάλεια συχνά κουβαλούν ένα μόνιμο φορτίο έντασης που επηρεάζει σοβαρά την υγεία τους.
Τι πραγματικά βοηθά
Οι ειδικοί λένε ότι το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε πως το στρες δεν είναι «αδυναμία» ούτε κάτι που απλώς πρέπει να αντέξουμε. Είναι μια πραγματική βιολογική κατάσταση.
Η αργή και βαθιά αναπνοή μπορεί να βοηθήσει άμεσα το σώμα να ηρεμήσει, γιατί στέλνει μήνυμα στον εγκέφαλο ότι δεν υπάρχει κίνδυνος. Η άσκηση επίσης βοηθά στη μείωση της έντασης και της αδρεναλίνης.
Όμως όταν το στρες γίνεται χρόνιο, συχνά χρειάζεται πιο ουσιαστική υποστήριξη. Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η ψυχοθεραπεία, οι αλλαγές στην καθημερινότητα και τα όρια στη δουλειά ή στα social media μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά.
Το σώμα μας δεν είναι φτιαγμένο για είναι μόνιμα σε ένταση
Το σημαντικότερο ίσως μήνυμα είναι ότι το σώμα μας δεν σχεδιάστηκε για να ζει συνεχώς σε κατάσταση έντασης. Μπορεί να αντέχει πολλά, αλλά χρειάζεται ξεκούραση, ασφάλεια και αποφόρτιση για να λειτουργεί σωστά. Και ίσως τελικά το πιο δύσκολο πράγμα στη σύγχρονη ζωή να μην είναι να κάνουμε περισσότερα, αλλά να μάθουμε πότε πρέπει να σταματάμε.
Πληροφορίες από Guardian
