Μήπως δεν φωτογράφισαν αρκετά τα πρώτα του βήματα, δεν κάθισαν με τις ώρες δίπλα στην κούνια του, δεν ενθουσιάστηκαν το ίδιο με κάθε καινούργια λέξη; Και κάπως έτσι, χωρίς να υπάρχει απαραίτητα πραγματική αδικία, γεννιέται η αίσθηση ότι το δεύτερο παιδί μεγαλώνει με κάτι λιγότερο.
Το πρώτο παιδί είχε όλο τον χρόνο σου. Το δεύτερο σε μοιράζεται
Όταν γεννιέται το πρώτο παιδί, ολόκληρος ο κόσμος της οικογένειας περιστρέφεται γύρω του. Κάθε του κίνηση είναι μια ανακάλυψη, κάθε χαμόγελο μια μικρή γιορτή, κάθε δυσκολία ένα γεγονός που απαιτεί την απόλυτη προσοχή σου. Υπάρχει χρόνος για ατελείωτες αγκαλιές, για παιχνίδια στο πάτωμα, για βόλτες χωρίς πρόγραμμα και για φωτογραφίες που γεμίζουν τη μνήμη του κινητού. Όχι επειδή είσαι καλύτερη μαμά, αλλά επειδή τότε έχεις μόνο ένα παιδί να φροντίσεις.
Με το δεύτερο, η καθημερινότητα είναι διαφορετική. Το μωρό μπορεί να κλαίει την ώρα που το μεγαλύτερο χρειάζεται βοήθεια με τα μαθήματα. Η ώρα του ύπνου μπορεί να διακόπτεται από μια διαφωνία ανάμεσα στα αδέρφια, ενώ οι πρώτες λέξεις του μικρού μπορεί να ακούγονται μέσα στον θόρυβο ενός σπιτιού που δεν ησυχάζει ποτέ. Δεν αγαπάς λιγότερο το δεύτερο παιδί σου. Απλώς δεν έχεις πια την πολυτέλεια να του προσφέρεις την αδιαίρετη προσοχή που είχες προσφέρει στο πρώτο. Κι αυτή η διαφορά, όσο φυσιολογική κι αν είναι, μπορεί να σε πονάει.
Οι πρώτες φορές που δεν είναι πια τόσο «πρώτες»
Θυμάσαι την πρώτη φορά που το μεγάλο σου παιδί είπε «μαμά»; Πιθανότατα θυμάσαι ακόμη πού βρισκόσασταν, ποιος ήταν δίπλα σας και πώς ένιωσες. Με το δεύτερο παιδί, η συγκίνηση υπάρχει, αλλά συχνά συνοδεύεται από μια μεγαλύτερη εξοικείωση. Έχεις ξαναζήσει τα πρώτα δοντάκια, τα πρώτα βήματα, τις πρώτες μέρες στον παιδικό σταθμό. Ξέρεις πλέον ότι πολλά από εκείνα που κάποτε σε τρόμαζαν είναι φυσιολογικά και ότι κάθε αναπτυξιακό στάδιο έχει τον δικό του χρόνο.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το δεύτερο παιδί στερείται κάτι ουσιαστικό. Αντίθετα, κερδίζει μια μαμά που έχει ήδη μάθει πολλά, που εμπιστεύεται περισσότερο το ένστικτό της και που δεν πανικοβάλλεται με το παραμικρό. Εκεί όπου το πρώτο παιδί γνώρισε μια μητέρα γεμάτη ενθουσιασμό αλλά και ανασφάλεια, το δεύτερο μπορεί να γνωρίζει μια μητέρα πιο ήρεμη, πιο έμπειρη και συχνά πιο σίγουρη για τις αποφάσεις της. Δεν είναι μικρό δώρο αυτό.
Μήπως τελικά συγκρίνεις δύο διαφορετικές μητρότητες;
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε ως γονείς είναι ότι προσπαθούμε να μετρήσουμε την αγάπη με βάση τον χρόνο, τις δραστηριότητες ή τις εμπειρίες που προσφέραμε. Σκεφτόμαστε πόσα παραμύθια διαβάσαμε στο πρώτο παιδί, πόσες ώρες παίξαμε μαζί του, πόσες φορές το πήγαμε στην παιδική χαρά. Και όταν συνειδητοποιούμε ότι δεν κάναμε ακριβώς τα ίδια με το δεύτερο, αισθανόμαστε ότι κάπου υστερήσαμε.
Όμως τα παιδιά δεν μεγαλώνουν μέσα σε πανομοιότυπες συνθήκες, ακόμη κι όταν έχουν τους ίδιους γονείς. Το πρώτο παιδί μεγαλώνει για ένα διάστημα ως μοναχοπαίδι, ενώ το δεύτερο έρχεται σε μια οικογένεια όπου υπάρχει ήδη ένα αδερφάκι. Έχει από την αρχή έναν πιθανό σύντροφο στο παιχνίδι, έναν άνθρωπο να παρατηρεί, να μιμείται, να διεκδικεί και να αγαπά. Αυτή η σχέση μπορεί να του προσφέρει εμπειρίες που το πρώτο παιδί δεν είχε στην ίδια ηλικία. Το ζητούμενο δεν είναι να μεγαλώσουν τα παιδιά μας με τις ίδιες ακριβώς εμπειρίες, αλλά να νιώθουν εξίσου αγαπημένα, ασφαλή και σημαντικά.
Η ενοχή μπορεί να σε κάνει να βλέπεις αδικίες εκεί που δεν υπάρχουν
Μερικές φορές, η προσπάθεια να μη στερήσουμε τίποτα από το δεύτερο παιδί μάς οδηγεί στο αντίθετο άκρο. Προσπαθούμε να αναπληρώσουμε κάθε στιγμή που θεωρούμε χαμένη, να του κάνουμε περισσότερα χατίρια ή να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα αισθανθεί ποτέ παραμελημένο. Όμως τα παιδιά δεν χρειάζονται γονείς που λειτουργούν διαρκώς υπό το βάρος της ενοχής. Χρειάζονται γονείς διαθέσιμους συναισθηματικά, που αναγνωρίζουν τις ανάγκες τους και τους επιτρέπουν να αναπτύξουν τη δική τους προσωπικότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι διαφορές είναι ασήμαντες. Αν το μικρότερο παιδί διακόπτεται συνεχώς, αν οι ανάγκες του μπαίνουν συστηματικά σε δεύτερη μοίρα ή αν ακούει διαρκώς συγκρίσεις με το μεγαλύτερο, τότε υπάρχει κάτι που χρειάζεται να αλλάξει. Η ουσιαστική δικαιοσύνη, όμως, δεν απαιτεί να κρατάμε λογαριασμό για κάθε αγκαλιά ή κάθε λεπτό προσοχής. Απαιτεί να παρατηρούμε το κάθε παιδί ξεχωριστά και να ανταποκρινόμαστε σε όσα πραγματικά χρειάζεται.
Το δεύτερο παιδί δεν χρειάζεται να ξαναζήσει την παιδική ηλικία του πρώτου
Ίσως αυτό είναι το πιο δύσκολο πράγμα να αποδεχτεί μια μαμά: ότι δεν μπορεί να προσφέρει στο δεύτερο παιδί την ίδια ακριβώς εκδοχή του εαυτού της. Γιατί έχει αλλάξει και η ίδια. Έχει περισσότερες ευθύνες, λιγότερο ελεύθερο χρόνο, αλλά και περισσότερη γνώση, αντοχή και εμπειρία. Δεν είναι πια η γυναίκα που έγινε μητέρα για πρώτη φορά. Και δεν χρειάζεται να είναι.
Αντί λοιπόν να αναρωτιέσαι πόσα πράγματα δεν έκανες με το δεύτερο παιδί, δοκίμασε να παρατηρήσεις όσα κάνετε μαζί. Τις μικρές σας συνήθειες, τα αστεία που καταλαβαίνετε μόνο οι δυο σας, τις αγκαλιές πριν από τον ύπνο, τις στιγμές που σε αναζητά μέσα σε ένα γεμάτο δωμάτιο. Βρες λίγο χρόνο αποκλειστικά για εκείνο, όχι για να εξιλεωθείς για κάτι, αλλά για να το γνωρίσεις καλύτερα.
Το δεύτερο παιδί σου δεν χρειάζεται να έχει την ίδια μαμά που είχε το πρώτο. Χρειάζεται να έχει τη δική του σχέση μαζί σου. Μια σχέση που δεν θα μετριέται με φωτογραφίες, ώρες και συγκρίσεις, αλλά με την ασφάλεια ότι, μέσα σε μια οικογένεια όπου η προσοχή μοιράζεται, η θέση του στην καρδιά σου είναι ολόκληρη και αδιαπραγμάτευτη.
.jpg)
