Στην Ιαπωνία αυτός ο λόγος έχει όνομα και λέγεται Ikigai.
Η λέξη αποτελείται από δύο έννοιες. Το «iki» σημαίνει ζωή και το «gai» σημαίνει αξία ή λόγος ύπαρξης. Με απλά λόγια, το Ikigai είναι εκείνο που δίνει νόημα στην καθημερινότητά μας. Είναι ο λόγος που μας κάνει να ανυπομονούμε για την επόμενη μέρα, ακόμα και όταν η ζωή δεν είναι εύκολη.
Τα τελευταία χρόνια το Ikigai έχει γίνει παγκόσμιο φαινόμενο. Βιβλία, σεμινάρια και ειδικοί ψυχικής υγείας αναφέρονται σε αυτή τη φιλοσοφία ως έναν πιθανό δρόμο προς την ευτυχία, τη συναισθηματική ισορροπία και τη μακροζωία. Αλλά τι είναι πραγματικά; Και γιατί οι Ιάπωνες το θεωρούν τόσο σημαντικό;
Η περιοχή όπου γεννήθηκε ο μύθος της μακροζωίας
Όταν οι επιστήμονες άρχισαν να μελετούν τις λεγόμενες «μπλε ζώνες» του πλανήτη, δηλαδή τις περιοχές όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο από τον μέσο όρο, στράφηκαν και προς το ιαπωνικό νησί Οκινάουα. Εκεί συναντά κανείς έναν εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό αιωνόβιων ανθρώπων. Το Ikigai δεν αφορά την επιτυχία. Αφορά την αίσθηση ότι η ζωή σου εξακολουθεί να έχει νόημα.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η διατροφή και η σωματική δραστηριότητα παίζουν σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, εντόπισαν και κάτι ακόμη: οι περισσότεροι ηλικιωμένοι είχαν έναν ξεκάθαρο σκοπό στη ζωή τους. Συνέχιζαν να ασχολούνται με τον κήπο τους, να βοηθούν την οικογένειά τους, να συμμετέχουν στην κοινότητα ή να δημιουργούν. Δεν θεωρούσαν ποτέ ότι «τελείωσαν» επειδή συνταξιοδοτήθηκαν.
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τη ζωή σου
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι για να βρουν το Ikigai πρέπει να παραιτηθούν από τη δουλειά τους, να μετακομίσουν στην εξοχή ή να ανακαλύψουν κάποιο κρυφό ταλέντο. Στην πραγματικότητα, η ιαπωνική φιλοσοφία είναι πολύ πιο απλή.
Το Ikigai μπορεί να βρίσκεται σε μικρές, καθημερινές στιγμές. Μπορεί να είναι η χαρά που νιώθει μια μητέρα όταν διαβάζει ένα παραμύθι στο παιδί της. Μπορεί να είναι η φροντίδα ενός κατοικιδίου, η μουσική, η ζωγραφική, η κηπουρική ή η προσφορά σε άλλους ανθρώπους. Οι Ιάπωνες δεν αναζητούν απαραίτητα μια μεγαλειώδη αποστολή ζωής. Αναζητούν αυτό που τους κάνει να αισθάνονται χρήσιμοι, συνδεδεμένοι και ζωντανοί.
Οι τέσσερις ερωτήσεις του Ikigai
Στη Δύση το Ikigai συχνά παρουσιάζεται μέσα από ένα διάγραμμα που βασίζεται σε τέσσερις βασικές ερωτήσεις:
- Τι αγαπάς;
- Σε τι είσαι καλός;
- Τι χρειάζεται ο κόσμος από εσένα;
- Για ποιο πράγμα μπορείς να ανταμειφθείς ή να αναγνωριστείς;
Στο σημείο όπου συναντώνται αυτές οι τέσσερις απαντήσεις βρίσκεται, θεωρητικά, το προσωπικό σου Ikigai.
Παρότι η προσέγγιση αυτή είναι απλουστευμένη, μπορεί να λειτουργήσει ως ένα χρήσιμο εργαλείο αυτογνωσίας. Μας βοηθά να σταματήσουμε για λίγο τον αυτόματο πιλότο της καθημερινότητας και να αναρωτηθούμε αν ζούμε σύμφωνα με τις πραγματικές μας αξίες.
Τι μπορεί να μάθει μια σύγχρονη μητέρα από το Ikigai
Για πολλές γυναίκες η καθημερινότητα μοιάζει με έναν ατελείωτο κατάλογο υποχρεώσεων. Δουλειά, παιδιά, σπίτι, λογαριασμοί, υποχρεώσεις. Κάποια στιγμή χάνεται η επαφή με τον εαυτό τους.
Εδώ ακριβώς το Ikigai αποκτά ιδιαίτερη αξία. Δεν ζητά από μια μητέρα να γίνει τέλεια. Δεν της ζητά να τα προλάβει όλα. Της υπενθυμίζει ότι χρειάζεται να κρατήσει ζωντανό και ένα κομμάτι που ανήκει αποκλειστικά στην ίδια.
Ίσως αυτό το κομμάτι να είναι η συγγραφή, ο χορός, το διάβασμα, η μουσική ή μια μικρή εθελοντική δράση. Κάτι που δεν γίνεται από υποχρέωση αλλά από εσωτερική ανάγκη. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αίσθηση σκοπού συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα άγχους, καλύτερη ψυχική υγεία και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.
Το μυστικό δεν είναι η ευτυχία αλλά η πληρότητα
Ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα του Ikigai είναι ότι η ευτυχία δεν σημαίνει διαρκής χαρά. Κανείς δεν είναι χαρούμενος κάθε στιγμή της ημέρας. Οι άνθρωποι που βιώνουν βαθιά ικανοποίηση από τη ζωή τους περνούν κι αυτοί κρίσεις, απώλειες, απογοητεύσεις και δυσκολίες.
Η διαφορά είναι ότι έχουν κάτι που τους κρατά προσανατολισμένους όταν όλα γύρω τους μοιάζουν αβέβαια. Έναν εσωτερικό πυρήνα νοήματος. Το Ikigai δεν υπόσχεται μια τέλεια ζωή. Υπόσχεται όμως κάτι ίσως πιο σημαντικό: την αίσθηση ότι η ζωή μας έχει λόγο ύπαρξης.
Πώς να ξεκινήσεις σήμερα
Αν θέλεις να φέρεις λίγο περισσότερο Ikigai στην καθημερινότητά σου, δεν χρειάζεται να κάνεις δραματικές αλλαγές. Ξεκίνα με τρεις απλές ερωτήσεις:
- Ποια δραστηριότητα σε κάνει να χάνεις την αίσθηση του χρόνου;
- Πότε νιώθεις πραγματικά χρήσιμη;
- Τι σε κάνει να ανυπομονείς για την επόμενη μέρα;
Οι απαντήσεις ίσως να μην έρθουν αμέσως. Όμως η αναζήτησή τους είναι ήδη ένα πρώτο βήμα. Γιατί τελικά το Ikigai δεν είναι ένας προορισμός που φτάνουμε κάποια μέρα. Είναι μια καθημερινή υπενθύμιση ότι η ζωή δεν μετριέται μόνο σε χρόνια αλλά και σε νόημα. Και ίσως αυτό να είναι το πιο πολύτιμο μυστικό μακροζωίας από όλα.
