Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α., σε κείμενο θέσεων που απευθύνει προς το Υπουργείο Παιδείας, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και τους αρμόδιους φορείς, υποστηρίζει ότι το επόμενο βήμα δεν μπορεί να περιοριστεί στη διαπίστωση του προβλήματος. Όπως επισημαίνει, το ζητούμενο είναι μια ουσιαστική μετάβαση από την αποστήθιση στη λειτουργική γνώση, ώστε οι μαθητές να μην καλούνται απλώς να θυμούνται πληροφορίες, αλλά να μπορούν να αξιοποιούν όσα μαθαίνουν στην πράξη.
Σύμφωνα με την ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α., περίπου οι μισοί μαθητές βρίσκονται κάτω από το βασικό επίπεδο επάρκειας του PISA, ενώ την ίδια στιγμή περίπου 35% των αποφοίτων Γυμνασίου λαμβάνει απολυτήριο με άριστα. Η οργάνωση κάνει λόγο για μια σημαντική απόσταση ανάμεσα στον σχολικό βαθμό και στην πραγματική γνώση που έχουν κατακτήσει οι μαθητές. Παράλληλα, εκτιμά ότι αρκετές από τις μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος δεν είχαν τον χρόνο και την υποστήριξη που απαιτούνταν για να εφαρμοστούν αποτελεσματικά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την επιμόρφωση και την πρακτική στήριξη των εκπαιδευτικών.
Από την αποστήθιση στη γνώση που εφαρμόζεται
Πρώτη πρόταση είναι η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο διδάσκονται και αξιοποιούνται οι γνώσεις μέσα στην τάξη. Η κατανόηση κειμένου προτείνεται να αντιμετωπίζεται ως οριζόντια δεξιότητα σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα, ώστε οι μαθητές να εξασκούνται συστηματικά στην κατανόηση, την επεξεργασία και την εφαρμογή της πληροφορίας. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. προτείνει, μεταξύ άλλων, τουλάχιστον ένα δίωρο εβδομαδιαίως ανά γνωστικό αντικείμενο, με την πρώτη ώρα να αφιερώνεται στη διδασκαλία νέων εννοιών και τη δεύτερη στην πρακτική εφαρμογή τους από τους μαθητές μέσα στην τάξη.
Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται η χρήση Φύλλου Μικρής Εργασίας, χωρίς να μεταφέρεται απαραίτητα το βάρος της μάθησης στο σπίτι. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα μπορούν να εντοπίζονται έγκαιρα οι αδυναμίες των μαθητών και, όπου χρειάζεται, να ακολουθεί ενισχυτική διδασκαλία ή πρόσθετη στήριξη.
Η αλλαγή ξεκινά μέσα στην τάξη
Η δεύτερη πρόταση αφορά την ουσιαστική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, η οποία, σύμφωνα με την οργάνωση, δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε σύντομες διαδικτυακές ενημερώσεις. Αντίθετα, θα πρέπει να συνδέεται με την καθημερινή εκπαιδευτική πράξη, την αξιοποίηση νέου υλικού και την εφαρμογή διαφορετικών μεθόδων διδασκαλίας μέσα στην τάξη. Για τον λόγο αυτό προτείνεται ετήσια ή εξαμηνιαία επιμόρφωση μετ' αποδοχών, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να συμμετέχουν χωρίς να επιβαρύνονται επιπλέον.
Εκπαιδευτικοί με περισσότερα εργαλεία
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. θεωρεί ότι η ενίσχυση των εκπαιδευτικών αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε αλλαγή στο σχολείο. Η επιμόρφωση θα πρέπει να έχει πρακτικό χαρακτήρα και να βοηθά τους εκπαιδευτικούς να εφαρμόζουν στην πράξη νέες παιδαγωγικές μεθόδους, αντί να περιορίζεται σε θεωρητική ενημέρωση. Παράλληλα, η οργάνωση συνδέει την εκπαιδευτική διαδικασία με την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά στην καθημερινή διδασκαλία.
Πώς θα κερδηθεί ο χαμένος διδακτικός χρόνος
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον διδακτικό χρόνο, καθώς η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. θεωρεί ότι η απώλεια ωρών μπορεί να επηρεάσει περισσότερο ορισμένα γνωστικά αντικείμενα. Προτείνει το όριο των 114 δικαιολογημένων απουσιών ετησίως να κατανέμεται αναλογικά με τις ώρες κάθε μαθήματος, ώστε τα μονόωρα μαθήματα να μην κινδυνεύουν να περιορίζονται σημαντικά. Παράλληλα, ζητά τα μαθήματα να ανατίθενται κατά προτεραιότητα σε εκπαιδευτικούς της αντίστοιχης ειδικότητας, ιδιαίτερα σε μικρά, νησιωτικά και ορεινά σχολεία.
Λιγότεροι μαθητές, καλύτερο σχολείο
Στις προτάσεις περιλαμβάνεται ακόμη η μείωση του ανώτατου αριθμού μαθητών ανά τμήμα, από 25-27 σε 22-24. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. συνδέει το αίτημα με την ανομοιογένεια που υπάρχει στις σχολικές τάξεις, τόσο σε επίπεδο γνώσεων όσο και ως προς το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μαθητών, υποστηρίζοντας ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται καλύτερες συνθήκες για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες τους.
Παράλληλα, προτείνεται ο σταδιακός σχεδιασμός μεγαλύτερων σχολικών μονάδων, οι οποίες θα διαθέτουν γραμματεία, μόνιμο εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό, εργαστήρια και χώρους άθλησης. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σχολικού περιβάλλοντος που θα μπορεί να στηρίζει πιο αποτελεσματικά τόσο τους μαθητές όσο και τους εκπαιδευτικούς.
Να αξιολογείται η σκέψη και όχι η παπαγαλία
Η πέμπτη πρόταση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η γνώση των μαθητών. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. υποστηρίζει ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση δεν θα πρέπει να σημαίνει μόνο υποχρεωτική φοίτηση, αλλά και δέσμευση του σχολείου να εξασφαλίζει βασικές δεξιότητες για όλους. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κατανόηση κειμένου, ο έλεγχος πληροφοριών και πηγών, οι βασικοί υπολογισμοί και η τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.
Η λογική αυτή έρχεται να συνδεθεί άμεσα με το ζήτημα που ανέδειξαν τα αποτελέσματα του PISA, καθώς ζητούμενο δεν είναι μόνο να γνωρίζει ο μαθητής μια πληροφορία, αλλά να μπορεί να σκέφτεται, να αξιολογεί και να χρησιμοποιεί τη γνώση σε διαφορετικές συνθήκες.
Νέοι εκπαιδευτικοί μαζί με την εμπειρία
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. αναφέρεται επίσης στην ηλικιακή σύνθεση του εκπαιδευτικού δυναμικού. Όπως σημειώνει, στο Γυμνάσιο μόλις το 1,4% των εκπαιδευτικών είναι κάτω των 30 ετών, ενώ περίπου το 55% είναι ηλικίας 50 ετών και άνω. Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, περισσότεροι από τους μισούς εκπαιδευτικούς είναι επίσης άνω των 50.
Η πρόταση, όπως διευκρινίζεται, δεν αφορά την αντικατάσταση της εμπειρίας, αλλά τον συνδυασμό της με νέες παιδαγωγικές προσεγγίσεις, ψηφιακές τεχνολογίες και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Με αυτόν τον τρόπο, η οργάνωση θεωρεί ότι μπορεί να δημιουργηθεί μια πιο ισορροπημένη σύνθεση στο εκπαιδευτικό προσωπικό.
Καμία αλλαγή χωρίς διάλογο
Τελευταία πρόταση είναι η συναίνεση πριν από την εφαρμογή οποιασδήποτε μεγάλης εκπαιδευτικής αλλαγής. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. ζητά θεσμικό διάλογο μεταξύ εκπαιδευτικών, γονέων, πανεπιστημίων και κοινωνικών φορέων, θεωρώντας ότι οι αλλαγές χρειάζονται ευρύτερη αποδοχή αλλά και σταθερότητα στον χρόνο. Παράλληλα, συνδέει ζητήματα όπως οι διορισμοί, οι μονιμοποιήσεις, τα μικρότερα τμήματα και η επιμόρφωση με την ευθύνη όλων των πλευρών για την εφαρμογή ενός νέου διδακτικού πλαισίου.
Το PISA δεν είναι ο τελικός στόχος
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. χαρακτηρίζει εφικτό τον στόχο η Ελλάδα να βρίσκεται έως το 2030 στο ανώτερο 25% της Ευρώπης στις βασικές δεξιότητες, υπό την προϋπόθεση ότι το PISA θα αντιμετωπιστεί ως αποτέλεσμα μιας ουσιαστικής αλλαγής στο σχολείο και όχι ως μια ακόμη εξέταση για την οποία οι μαθητές θα πρέπει απλώς να προετοιμαστούν. Η πραγματική δοκιμασία, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται στην καθημερινή σχολική αίθουσα και στον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές μαθαίνουν, σκέφτονται και εφαρμόζουν τις γνώσεις τους.
Η οργάνωση αναφέρει τέλος ότι διαθέτει παραδείγματα εκπαιδευτικού υλικού και δηλώνει διαθέσιμη να συνεργαστεί με τους αρμόδιους φορείς για την περαιτέρω επεξεργασία και εφαρμογή των προτάσεών της.
.jpg)
.jpg)