Για την περίοδο γρίπης 2026 και 2027, οι ελληνικές οδηγίες είναι σαφείς: ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται σε όλα τα παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών, καθώς και στα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου. Τι χρειάζεται, όμως, να γνωρίζουν οι γονείς πριν αποφασίσουν;
Ποια παιδιά πρέπει να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο;
Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να γίνει από την ηλικία των 6 μηνών. Για τα μικρότερα βρέφη δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο. Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας, ο εμβολιασμός συστήνεται σε όλα τα παιδιά έως 5 ετών, καθώς σε αυτές τις ηλικίες υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος επιπλοκών από τη γρίπη, ιδιαίτερα πριν από τα 2 χρόνια.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά, η σύσταση αφορά κυρίως όσα έχουν χρόνια αναπνευστικά ή καρδιολογικά προβλήματα, ανοσοκαταστολή ή άλλα σοβαρά νοσήματα. Η γρίπη δεν είναι πάντα μια απλή ίωση και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε νοσηλεία.
Πόσο αποτελεσματικό είναι και τι προστασία προσφέρει;
Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν εξασφαλίζει ότι το παιδί δεν θα κολλήσει γρίπη. Μειώνει, όμως, την πιθανότητα να νοσήσει και κυρίως τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών. Μελέτες έχουν δείξει αποτελεσματικότητα από 34% έως 60% στην πρόληψη της γρίπης που χρειάζεται ιατρική φροντίδα, ενώ άλλη μεγάλη μελέτη κατέγραψε μείωση του κινδύνου νοσηλείας κατά 58%. Ο εμβολιασμός μπορεί επίσης να περιορίσει τη μετάδοση μέσα στην οικογένεια, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει πλήρη προστασία για τους ηλικιωμένους ή τα ευάλωτα άτομα που ζουν στο ίδιο σπίτι.
Ενέσιμο ή ρινικό εμβόλιο; Ποιο είναι καλύτερο;
Στην Ελλάδα υπάρχουν ενέσιμα αντιγριπικά εμβόλια για παιδιά από 6 μηνών, αλλά και εμβόλιο που χορηγείται με ψεκασμό στη μύτη για ηλικίες από 2 έως κάτω των 18 ετών. Δεν είναι, όμως, όλα κατάλληλα για κάθε παιδί. Το ρινικό εμβόλιο αποφεύγεται σε παιδιά με άσθμα, επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού, ανοσοκαταστολή ή μακροχρόνια λήψη ασπιρίνης. Επίσης, όταν στο σπίτι υπάρχει άτομο με σοβαρή ανοσοκαταστολή, προτιμάται το ενέσιμο. Ο παιδίατρος είναι εκείνος που θα επιλέξει το κατάλληλο εμβόλιο με βάση την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό του παιδιού.
Ποιες είναι οι παρενέργειες και πόσο πρέπει να ανησυχούμε;
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και υποχωρούν γρήγορα. Μετά το ενέσιμο εμβόλιο μπορεί να εμφανιστούν πόνος ή κοκκινίλα στο σημείο της ένεσης, χαμηλός πυρετός, κόπωση ή μυϊκοί πόνοι. Το ρινικό εμβόλιο μπορεί να προκαλέσει καταρροή, μπούκωμα ή πονοκέφαλο.
Οι σοβαρές αντιδράσεις είναι πολύ σπάνιες. Η αναφυλαξία εμφανίζεται εξαιρετικά σπάνια, ενώ για το σύνδρομο Guillain Barré, όταν έχει διαπιστωθεί αυξημένος κίνδυνος, υπολογίζεται περίπου ένα έως δύο επιπλέον περιστατικά ανά εκατομμύριο εμβολιασμούς. Σε μικρά παιδιά έχει επίσης παρατηρηθεί μικρή αύξηση του κινδύνου πυρετικών σπασμών, οι οποίοι συνήθως δεν προκαλούν μόνιμες βλάβες. Σε περίπτωση προηγούμενης σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης ή ιδιαίτερου ιατρικού ιστορικού, χρειάζεται αξιολόγηση από τον παιδίατρο.
Πότε πρέπει να γίνει και πόσες δόσεις χρειάζονται;
Η καλύτερη περίοδος για τον αντιγριπικό εμβολιασμό στην Ελλάδα είναι από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, καθώς ο οργανισμός χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες για να αναπτύξει προστασία. Αν το παιδί δεν εμβολιαστεί εγκαίρως, μπορεί να κάνει το εμβόλιο και αργότερα, όσο κυκλοφορεί η γρίπη. Ο εμβολιασμός επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, επειδή η προστασία μειώνεται με τον χρόνο και τα στελέχη του ιού αλλάζουν. Τα περισσότερα παιδιά χρειάζονται μία δόση. Ωστόσο, παιδιά κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή έχουν κάνει στο παρελθόν μόνο μία δόση χρειάζονται δύο, με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.
Μπορεί το αντιγριπικό εμβόλιο να προκαλέσει γρίπη;
Όχι. Πρόκειται για έναν από τους πιο συνηθισμένους μύθους γύρω από τον αντιγριπικό εμβολιασμό. Τα ενέσιμα εμβόλια περιέχουν αδρανοποιημένο ιό, ενώ το ρινικό περιέχει εξασθενημένους ιούς που δεν προκαλούν την κλασική γρίπη. Ένα παιδί μπορεί να εμφανίσει ήπια συμπτώματα μετά τον εμβολιασμό ή να κολλήσει κάποια άλλη ίωση την ίδια περίοδο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο του προκάλεσε γρίπη.
Το σημαντικότερο για τους γονείς είναι να αξιολογούν τα οφέλη και τους κινδύνους με βάση την ηλικία και την υγεία του παιδιού τους. Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν προσφέρει απόλυτη προστασία και, όπως κάθε ιατρική πράξη, δεν έχει μηδενικό κίνδυνο. Ωστόσο, αποτελεί σημαντικό μέσο πρόληψης απέναντι σε μια λοίμωξη που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Η συζήτηση με τον παιδίατρο βοηθά κάθε οικογένεια να πάρει την κατάλληλη απόφαση, με βάση τις επίσημες συστάσεις και τις ανάγκες του παιδιού.
