Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά πολλές φορές ζητούν φαγητό όχι μόνο επειδή πεινούν πραγματικά. Η σχέση τους με το φαγητό είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο φανταζόμαστε και επηρεάζεται από το σώμα τους, το συναίσθημά τους, την καθημερινότητά τους αλλά και από τον τρόπο που λειτουργεί όλη η οικογένεια γύρω από το τραπέζι.
Η ανάπτυξη κάνει τα παιδιά να πεινούν περισσότερο από όσο νομίζουμε
Υπάρχουν περίοδοι που ένα παιδί μοιάζει να τρώει ασταμάτητα. Ξαφνικά ζητά δεύτερο πιάτο, ανοίγει το ψυγείο κάθε λίγο και λιγάκι και ψάχνει συνεχώς κάτι να μασουλήσει. Αυτό συχνά συνδέεται με φάσεις ανάπτυξης. Το σώμα του μεγαλώνει, καταναλώνει περισσότερη ενέργεια και έχει αυξημένες ανάγκες.
Ειδικά σε περιόδους έντονης σωματικής ανάπτυξης ή αυξημένης δραστηριότητας, η όρεξη μπορεί να αλλάξει θεαματικά μέσα σε λίγες μέρες. Ένα παιδί που χθες έτρωγε ελάχιστα, σήμερα μπορεί να ζητά φαγητό διαρκώς. Και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα.
Οι γονείς συχνά μπερδευόμαστε επειδή συγκρίνουμε την όρεξη του παιδιού με τη δική μας. Ξεχνάμε όμως ότι τα παιδιά τρέχουν, παίζουν, αναπτύσσονται και καίνε ενέργεια με ρυθμούς που πολλές φορές δεν φαίνονται.
Δεν είναι πάντα πείνα. Είναι και ανάγκη για ασφάλεια
Πολύ συχνά, πίσω από το «πεινάω» κρύβεται κάτι άλλο. Ένα παιδί μπορεί να ζητά φαγητό όταν είναι κουρασμένο, αγχωμένο, βαριεστημένο ή όταν χρειάζεται σύνδεση με τον γονιό του. Το φαγητό είναι παρηγοριά. Είναι ρουτίνα. Είναι φροντίδα. Από τη βρεφική ηλικία ακόμα, το παιδί συνδέει το τάισμα με την ασφάλεια και την αγκαλιά. Έτσι, όταν αισθάνεται συναισθηματική ένταση, μπορεί ασυναίσθητα να αναζητά κάτι να φάει.
Πολλά παιδιά λένε «πεινάω» ενώ στην πραγματικότητα θέλουν προσοχή. Θέλουν να κάτσεις δίπλα τους, να τα ακούσεις, να παίξεις λίγο μαζί τους ή απλώς να νιώσουν ότι είσαι διαθέσιμη. Αυτό δεν σημαίνει ότι «κάνουν θέατρο». Σημαίνει ότι δεν έχουν ακόμα την ωριμότητα να αναγνωρίσουν και να εκφράσουν με λόγια όσα νιώθουν.
Τα σνακ που δεν χορταίνουν πραγματικά
Ένας ακόμα λόγος που το παιδί ζητά συνέχεια φαγητό είναι ότι πολλές φορές τρώει τροφές που γεμίζουν στιγμιαία αλλά δεν προσφέρουν πραγματικό κορεσμό. Μπισκότα, γαριδάκια, λευκό ψωμί, επεξεργασμένα δημητριακά ή γλυκά ανεβάζουν γρήγορα το σάκχαρο αλλά το ρίχνουν εξίσου γρήγορα.
Έτσι το παιδί νιώθει ξανά πείνα πολύ σύντομα. Αντίθετα, γεύματα με πρωτεΐνη, καλούς υδατάνθρακες και φυτικές ίνες βοηθούν το σώμα να χορτάσει ουσιαστικά. Ένα τοστ με γαλοπούλα και τυρί, γιαούρτι με φρούτα, αυγό, όσπρια ή ένα ισορροπημένο μεσημεριανό κρατούν το παιδί πιο σταθερό ενεργειακά. Δεν έχει σημασία μόνο πόσο τρώει ένα παιδί αλλά και τι τρώει.
Η βαρεμάρα και οι οθόνες αλλάζουν τη σχέση με το φαγητό
Πολλά παιδιά έχουν μάθει να συνδυάζουν την ξεκούραση με το τσιμπολόγημα. Βλέπουν τηλεόραση και ζητούν κάτι να φάνε. Παίζουν τάμπλετ και θέλουν σνακ. Είναι στο σπίτι χωρίς δραστηριότητα και ανοίγουν μηχανικά το ντουλάπι.
Σε αυτές τις περιπτώσεις το παιδί συχνά δεν ακούει το σώμα του αλλά λειτουργεί από συνήθεια. Οι ειδικοί εξηγούν ότι όταν το φαγητό συνδέεται συνεχώς με την ψυχαγωγία, το παιδί δυσκολεύεται να ξεχωρίσει την πραγματική πείνα από την ανάγκη για απασχόληση ή ευχαρίστηση. Γι’ αυτό έχει σημασία να υπάρχουν σαφή γεύματα μέσα στην ημέρα και όχι αδιάκοπο τσιμπολόγημα από το πρωί μέχρι το βράδυ.
Μήπως εμείς οι ίδιοι έχουμε αγχωθεί υπερβολικά με το φαγητό;
Πολλοί γονείς μεγαλώσαμε με φράσεις όπως «φάε όλο το πιάτο σου», «μην τρως συνέχεια», «πάλι πεινάς;». Χωρίς να το καταλάβουμε, κουβαλάμε αυτό το άγχος και στα παιδιά μας. Άλλοτε φοβόμαστε μήπως δεν τρώνε αρκετά και άλλοτε μήπως τρώνε υπερβολικά. Έτσι, κάθε αίτημα για φαγητό αρχίζει να μας προκαλεί ένταση.
Όμως τα παιδιά γεννιούνται με έναν πολύ φυσικό μηχανισμό πείνας και κορεσμού. Τρώνε όταν πεινούν και σταματούν όταν χορτάσουν, αρκεί να μην μπερδευτούν από υπερβολικούς περιορισμούς ή πίεση. Όσο πιο ήρεμο είναι το κλίμα γύρω από το φαγητό, τόσο πιο υγιής γίνεται η σχέση του παιδιού με αυτό.
Πότε χρειάζεται προσοχή
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αυξημένη όρεξη είναι φυσιολογική. Αν όμως το παιδί παρουσιάζει ξαφνικές και έντονες αλλαγές στην πείνα μαζί με συμπτώματα όπως υπερβολική δίψα, κόπωση, απώλεια βάρους ή μεγάλη αλλαγή στη συμπεριφορά, καλό είναι να συμβουλευτείτε παιδίατρο.
Επίσης, αν το παιδί φαίνεται να χρησιμοποιεί συστηματικά το φαγητό για να διαχειριστεί έντονα συναισθήματα, ίσως χρειάζεται περισσότερη συναισθηματική υποστήριξη μέσα στην καθημερινότητα.
Το «Μαμά πεινάω» δεν είναι πάντα ένα απλό αίτημα για φαγητό. Μερικές φορές είναι ένα μικρό μήνυμα που λέει «μεγαλώνω», «κουράστηκα», «βαριέμαι», «θέλω αγκαλιά», «θέλω να με δεις». Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό που χρειάζεται να ακούσουμε πίσω από τις λέξεις.
