Το τρίχρονο μιλά ασταμάτητα. Σε χρειάζεται για όλα. Σε τραβά από το χέρι, σε ρωτά γιατί ο ουρανός είναι μπλε, θυμώνει επειδή το κουτάλι δεν είναι το σωστό. Κι όμως, στο τέλος της ημέρας, εσύ μπορεί να μην έχεις ανταλλάξει ούτε μια ουσιαστική κουβέντα με έναν άνθρωπο που να μπορεί να σε καταλάβει.
Αυτό το βίωμα έχει όνομα. Και είναι πιο συχνό απ’ όσο νομίζουμε.
Όταν η καθημερινότητα μικραίνει τον κόσμο σου
Η ζωή με ένα τρίχρονο έχει ρυθμό έντονο αλλά περιορισμένο. Το πρόγραμμά σου περιστρέφεται γύρω από ώρες ύπνου, φαγητό, τουαλέτα, παιχνίδι, ξανά από την αρχή. Οι μετακινήσεις σου γίνονται πιο δύσκολες. Οι αυθόρμητες έξοδοι εξαφανίζονται. Οι φίλες σου δουλεύουν. Ο σύντροφός σου μπορεί να επιστρέφει εξαντλημένος.
Σταδιακά, ο κόσμος σου μικραίνει. Το σπίτι γίνεται το βασικό σου σύμπαν. Το πάρκο η κύρια κοινωνική σου έξοδος. Κι εκεί, συχνά, η επαφή μένει επιφανειακή. Μιλάς για παιδικούς σταθμούς, για πάνες, για ιώσεις. Σπάνια μιλάς για εσένα.
Η μητρότητα μπορεί να περιορίσει δραστικά την κοινωνική ταυτότητα μιας γυναίκας. Από επαγγελματίας, φίλη, σύντροφος, δημιουργική προσωπικότητα, μετατρέπεται κυρίως σε μαμά. Και όσο κι αν αγαπάς αυτόν τον ρόλο, η απώλεια των υπόλοιπων κομματιών πονά.
Η αόρατη εξάντληση
Ένα τρίχρονο δεν σε αφήνει να βαρεθείς. Σε αφήνει όμως να εξαντληθείς. Η συνεχής επαγρύπνηση, οι ατελείωτες ερωτήσεις, οι εκρήξεις θυμού, οι διαπραγματεύσεις για τα πιο απλά πράγματα, δημιουργούν μια ψυχική κόπωση που δεν φαίνεται.
Δεν υπάρχει διάλειμμα. Δεν υπάρχει σιωπή. Ακόμα κι όταν το παιδί κοιμάται, το μυαλό σου τρέχει. Θυμάσαι τι πρέπει να αγοράσεις, αν πλήρωσες τον λογαριασμό, αν έκανες κάτι λάθος όταν του μίλησες το πρωί.
Κι όμως, μέσα σε όλη αυτή την υπερδιέγερση, μπορεί να νιώθεις μόνη. Η μοναξιά δεν σημαίνει ότι είσαι μόνη στο σπίτι. Σημαίνει ότι δεν έχεις συναισθηματική σύνδεση με έναν ενήλικα που να σε ακούει και να σε καταλαβαίνει.
Γιατί δεν μιλάμε γι’ αυτό
Η κοινωνία εξιδανικεύει τη μητρότητα. Η εικόνα της χαρούμενης μαμάς που απολαμβάνει κάθε λεπτό με το παιδί της είναι παντού. Όταν λοιπόν μια γυναίκα νιώθει μοναξιά, συχνά συνοδεύεται από ενοχή.
Πώς γίνεται να νιώθω μόνη ενώ έχω αυτό το υπέροχο παιδί; Μήπως είμαι αχάριστη; Μήπως κάτι δεν πάει καλά με εμένα;
Η αλήθεια είναι απλή. Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον. Χρειαζόμαστε συνομηλίκους. Χρειαζόμαστε συζήτηση, ανταλλαγή, γέλιο, κατανόηση. Ένα τρίχρονο προσφέρει αγάπη, τρυφερότητα, ζωντάνια. Δεν μπορεί όμως να καλύψει τις συναισθηματικές ανάγκες μιας ενήλικης γυναίκας. Η μοναξιά στη μητρότητα είναι φυσιολογική εμπειρία, όχι προσωπική αποτυχία.
Η σιωπηλή απώλεια της παλιάς σου ζωής
Πολλές μητέρες περιγράφουν μια αίσθηση απώλειας. Όχι του παιδιού, αλλά της παλιάς τους ζωής. Της ελευθερίας να βγεις για έναν καφέ χωρίς προγραμματισμό. Της δυνατότητας να συγκεντρωθείς σε μια δουλειά χωρίς διακοπές. Της αυθόρμητης βραδινής εξόδου.
Αυτή η απώλεια δεν σημαίνει ότι θα ήθελες πίσω τη ζωή χωρίς το παιδί σου. Σημαίνει ότι θρηνείς ένα κομμάτι της ταυτότητάς σου. Και όταν αυτός ο θρήνος δεν αναγνωρίζεται, μετατρέπεται σε σιωπηλή μοναξιά. Μπορείς να αγαπάς βαθιά το παιδί σου και ταυτόχρονα να νοσταλγείς τη γυναίκα που ήσουν πριν.
Όταν η μέρα τελειώνει και νιώθεις άδεια
Υπάρχουν βράδια που το παιδί κοιμάται και εσύ δεν νιώθεις ικανοποίηση αλλά κενό. Έκανες τόσα πράγματα. Έτρεξες, καθάρισες, μάλωσες, αγκάλιασες, μαγείρεψες. Κι όμως, αν σε ρωτήσει κάποιος τι έκανες σήμερα, δυσκολεύεσαι να απαντήσεις.
Η φροντίδα ενός μικρού παιδιού είναι επαναλαμβανόμενη και αόρατη. Δεν έχει χειροκρότημα. Δεν έχει αξιολόγηση. Δεν έχει προαγωγή. Αν δεν έχεις και μια ενήλικη φωνή να σου πει τα κατάφερες, η αίσθηση μοναξιάς βαθαίνει.
Πώς μπορείς να προστατεύσεις τον εαυτό σου
Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Υπάρχουν όμως μικρές κινήσεις που κάνουν διαφορά.
Πρώτον, ονόμασε αυτό που νιώθεις. Πες το δυνατά. Σε μια φίλη, στον σύντροφό σου, σε έναν ειδικό. Η αναγνώριση μειώνει τη δύναμη της μοναξιάς. Δεύτερον, διεκδίκησε χρόνο με ενήλικες. Έστω μία ώρα την εβδομάδα. Έναν καφέ, μια βόλτα, μια δραστηριότητα. Δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ψυχική ανάγκη. Ο χρόνος χωρίς το παιδί δεν σε κάνει λιγότερο καλή μητέρα. Σε κάνει πιο ισορροπημένη γυναίκα.
Τρίτον, επένδυσε σε μικρές νησίδες προσωπικής ταυτότητας. Διάβασε κάτι που δεν αφορά γονεϊκότητα. Γράψε. Γυμνάσου. Μάθε μια νέα δεξιότητα online. Κάτι που σου θυμίζει ότι είσαι και κάτι πέρα από μαμά.
Τέταρτον, αν η μοναξιά συνοδεύεται από έντονη θλίψη, ευερεθιστότητα ή αίσθηση ματαιότητας, ζήτησε βοήθεια. Μερικές φορές η απομόνωση συνδέεται με επιλόχεια κατάθλιψη που επιμένει πέρα από τον πρώτο χρόνο.
Η ψυχική σου υγεία είναι θεμέλιο για όλη την οικογένεια.
Το τρίχρονο δεν φταίει
Είναι σημαντικό να ειπωθεί ξεκάθαρα. Το παιδί δεν ευθύνεται για τη μοναξιά σου. Το τρίχρονο κάνει ακριβώς αυτό που πρέπει για την ηλικία του. Σε χρειάζεται, σε δοκιμάζει, σε αγαπά με απόλυτο τρόπο.
Η ευθύνη ανήκει στις κοινωνικές δομές που αφήνουν τις μητέρες μόνες. Στην έλλειψη υποστηρικτικών δικτύων. Στην πίεση να τα προλάβεις όλα χωρίς βοήθεια. Καμία μητέρα δεν είναι φτιαγμένη για να μεγαλώνει ένα παιδί μόνη της όλη μέρα, κάθε μέρα.
Μια αλήθεια που ενώνει πολλές γυναίκες
Αν μπορούσα να μεταφέρω μια εικόνα από τα χρόνια που μελετώ τη μητρική ψυχολογία, θα ήταν αυτή. Σε κάθε γειτονιά, πίσω από κάθε πόρτα, υπάρχει μια γυναίκα που κάθεται στο πάτωμα παίζοντας με πλαστελίνες και νιώθει ξαφνικά ένα κύμα μοναξιάς. Και νομίζει ότι είναι η μόνη.
Δεν είναι.
Η μοναξιά της μητρότητας δεν σημαίνει ότι κάτι πάει λάθος. Σημαίνει ότι είσαι άνθρωπος. Σημαίνει ότι χρειάζεσαι κοινότητα. Σημαίνει ότι, εκτός από μητέρα, παραμένεις γυναίκα με ανάγκη για σύνδεση.
Κι αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι υπενθύμιση ότι η φροντίδα πρέπει να πηγαίνει και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Προς το παιδί σου.
Και προς εσένα.
.jpg)
