Αγαπούσα την Ιατρική πολύ, πάρα πολύ. Την έβλεπα περισσότερο ως ένα συναρπαστικό χόμπι παρά ως επάγγελμα. Μου άρεσε η γνώση, η συνεχής αναζήτηση, το γεγονός ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και, πάνω απ’ όλα, ότι μπορούσα να προσφέρω. Κάπου μέσα σε αυτή την πορεία γνώρισα και τον άντρα της ζωής μου. Έναν άνθρωπο που κατάλαβα πως θα μπορούσα να μοιραστώ μαζί του τη ζωή μου, να με αγαπήσει όπως αγαπά τον εαυτό του και να φροντίσει τα παιδιά μας.
Η ζωή μας ως ζευγάρι, μέσα σε μια τόσο μεγάλη οικογένεια με δέκα παιδιά τώρα πια, δεν αφήνει χώρο για στερεότυπους ρόλους. Δεν υπάρχει «η μητέρα κάνει αυτό και ο πατέρας κάνει εκείνο». Όλοι κάνουν όλα. Αλλιώς δεν γίνεται.
Η μητέρα μαγειρεύει, αλλά μπορεί και να αλλάξει το λάστιχο στο αυτοκίνητο. Ο πατέρας φτιάχνει το πλυντήριο, κλαδεύει, αλλάζει το μωρό, διαβάζει τα παιδιά. Το μόνο που δεν μπορεί να κάνει είναι να θηλάσει! Όλα τα υπόλοιπα τα κάνει. Κι έτσι, χωρίς να το έχουμε σχεδιάσει, ζήσαμε τον φεμινισμό σε όλο του το μεγαλείο: όχι ως θεωρία αλλά ως καθημερινή ανάγκη. Όταν έχεις δέκα παιδιά, δεν υπάρχει «αυτό είναι δική σου δουλειά». Υπάρχει μόνο το «ποιος προλαβαίνει να το κάνει».
Και κάπως έτσι ξεκίνησε η Ιατρική και μαζί ξεκίνησαν οι εγκυμοσύνες και οι θηλασμοί. Ενώ οι συμφοιτητές μου πήγαιναν στις καφετέριες, εγώ έτρεχα να βρω πού θα βγάλω γάλα και πού θα το αποθηκεύσω. Ήταν μια δύσκολη και αγχωτική περίοδος, αλλά ήξερα ότι ο χρόνος μου ήταν περιορισμένος και έπρεπε να τον αξιοποιήσω όσο καλύτερα μπορούσα.
Δεν ζήτησα ποτέ ιδιαίτερη μεταχείριση επειδή ήμουν έγκυος ή επειδή θήλαζα. Ίσα ίσα, κάποιες φορές ένιωθα ότι οι καθηγητές ήταν ακόμη πιο αυστηροί μαζί μου. Και αυτό, με έναν παράξενο τρόπο, με βοηθούσε. Ήμουν μάνα αλλά έπρεπε να γίνω και ικανή γιατρός.
Όταν τελείωσα την Ιατρική, πριν ακόμη ξεκινήσω την ειδικότητα, γεννήθηκαν άλλα τρία παιδιά. Ήθελα πολύ να είμαι κοντά τους. Πιστεύω ότι τα πρώτα χρόνια της ζωής ενός παιδιού είναι από τα πιο σημαντικά. Γι’ αυτό και δεν τα έστειλα σε παιδικό σταθμό. Έπαιξα μαζί τους επιτραπέζια, Lego, ποδήλατο.
Και μετά ήρθε η ειδικότητα. Την πρώτη μου μέρα στο νοσοκομείο έμαθα ότι ήμουν έγκυος στο όγδοο παιδί. Όλοι μού έδιναν συγχαρητήρια. Εγώ όμως μέσα μου ήξερα ότι ξεκινούσε ένας Γολγοθάς. Πηγαινέλα στο μετρό με τη κοιλιά μου πέρα δώθε, κοιμόμουν στα καθίσματα, όρθια, στο αυτοκίνητο... Και διάβασμα. Πόσα να χωρέσει ένα μυαλό;
Στη διάρκεια της ειδικότητας προσπαθούσα πολλές φορές να μην προβάλλω την οικογενειακή μου κατάσταση. Υπάρχει προκατάληψη απέναντι στις πολύτεκνες μητέρες. Θυμάμαι μια συνάδελφο που μου είπε: «Ήρθες και δεν περιμέναμε από σένα τέτοια φιλομάθεια. Νομίζαμε ότι θα χρησιμοποιείς τη θέση σου για να λουφάρεις». Η φράση αυτή με σημάδεψε. Ένιωθα ότι έπρεπε να αποδεικνύω συνεχώς πως τα παιδιά μου δεν με έκαναν λιγότερο ικανή. Αντίθετα, έμαθα να «κλέβω» γνώση από κάθε διαθέσιμο λεπτό.
Εργάστηκα και στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα. Με δέκα παιδιά έμαθα να διαχειρίζομαι πολλές διαφορετικές ανάγκες ταυτόχρονα. Το multitasking σε όλο του το μεγαλείο. Τα παιδιά μου βρίσκονται πια σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.
Η πολυτεκνία είναι και βίωμα. Εμείς μεγαλώσαμε σε μεγάλη οικογένεια. Ο πατέρας μας μάς είχε μάθει ότι αυτή η σχέση είναι κάτι μοναδικό.
Τα παιδιά μου όμως έχουν ακούσει και σχόλια που πονάνε: «Πόσα παιδιά θα κάνετε ακόμα;» ή «τηλεόραση δεν έχετε στο σπίτι σας;». Μπορεί να λέγονται σαν αστείο, αλλά ένα παιδί τα θυμάται. Δεν θέλω ποτέ να αισθανθούν ότι πρέπει να απολογούνται επειδή είναι πολλά αδέρφια.
Και εγώ πολλές φορές δυσκολεύομαι να περιγράψω την πραγματικότητα. Δεν θέλω να με λυπούνται ούτε να με βλέπουν σαν θύμα. Πώς να εξηγήσεις, για παράδειγμα, ότι ενώ άλλοι συζητούν σε ποιο κρεοπωλείο θα βρουν καλό μοσχάρι, εσύ μπορεί να έχεις να αγοράσεις μοσχάρι σχεδόν δύο χρόνια, επειδή απλώς δεν χωράει στον οικογενειακό προϋπολογισμό;
Το ίδιο και με τα αυτοκίνητα. Τα περισσότερα είναι μεταχειρισμένα, χρησιμοποιούνται πολύ και χαλάνε. Δεν σκέφτεσαι ποιο καινούριο αυτοκίνητο θα αγοράσεις. Σκέφτεσαι πώς θα κρατήσεις αυτό που ήδη έχεις, λίγο ακόμη.
Και κάποιες φορές νιώθεις ότι η κοινωνία χαίρεται να βλέπει μια πολύτεκνη οικογένεια, αρκεί να την κοιτάζει από μακριά. Να μην ενοχλείται από την παρουσία της. Ευτυχώς, υπάρχουν και άνθρωποι που μας αγαπούν πραγματικά και καταλαβαίνουν. Μας δίνουν το εξοχικό τους για διακοπές, τρόφιμα, παιχνίδια και εισιτήρια για εκδηλώσεις. Το περίσσευμα της αγάπης τους.
Θυμάμαι και μια φίλη, που ήταν στην κυβέρνηση, να μου λέει: «Εσύ, ως πολύτεκνη, ζεις με τα επιδόματα». Την κοίταξα και σκέφτηκα πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η εικόνα που έχει κάποιος έξω από την πραγματικότητα που ζούμε. Δουλεύουμε και οι δύο γονείς, μεγαλώνουμε δέκα παιδιά και προσπαθούμε καθημερινά να τα βγάλουμε πέρα, χωρίς επίδομα, επιδοτήσεις, χάρες. Μόνο με τη Χάρη του Θεού. Γιατί κάποια στιγμή μαθαίνεις να εμπιστεύεσαι τον Θεό. Ίσως επειδή καταλαβαίνεις ότι λίγα πράγματα ελέγχεις. Τρέχεις και δεν φτάνεις.
Και όταν έρθουν όλα μαζί -μια ζημιά στο σπίτι, ένα αυτοκίνητο που χαλάει, ένα μωρό που αρρωσταίνει, ένα αγόρι που δεν διαβάζει-, κάποια στιγμή λες «δεν μπορώ άλλο». Και αν τολμήσεις να το πεις, μπορεί να ακούσεις: «Τι ήθελες και έκανες τόσα παιδιά; Μυαλό δεν είχες;». Κι έτσι σκύβεις το κεφάλι και λες: «Δόξα τω Θεώ!».
Δόξα τω Θεώ που δεν μπορούμε να πάμε διακοπές, που κάποτε δεν χωράμε ούτε στο ίδιο μας το σπίτι, δόξα τω Θεώ που χαλάει το αυτοκίνητο.
Όχι γιατί όλα αυτά είναι εύκολα, ούτε γιατί δεν πονάνε. Αλλά γιατί μέσα σε όλα αυτά κοιτάς τα παιδιά σου και λες: είμαστε όλοι εδώ. Είμαστε μαζί. Και κόβουμε βασιλόπιτα με αγωνία. Ένας από τους δώδεκα είναι ο τυχερός. Και κολυμπάμε όλοι μαζί, προσευχόμαστε όλοι μαζί, τρώμε όλοι μαζί, μαλώνουμε όλοι μαζί, διαβάζουμε όλοι μαζί, κοιμόμαστε όλοι μαζί...
Για μένα, τα θεμέλια της οικογένειας είναι η αγάπη των γονέων. Όχι ο έρωτας όπως τον παρουσιάζουν οι ταινίες και οι διαφημίσεις, αλλά μια βαθύτερη αγάπη που περιέχει τη θυσία. Αυτή που «μιλάνε τα μάτια και όχι το στόμα». Αυτή που μπορεί να μαλώσεις με τον άνθρωπό σου, να κουραστείς, να βαρεθείς, αλλά βαθιά μέσα σου να ξέρεις πως, ό,τι κι αν γίνει, αυτός θα συνεχίσει να είναι ο άνθρωπός σου. Και να σε βλέπει όμορφη, παρ’ όλα τα κιλά από τις εγκυμοσύνες...
Αν με ρωτήσεις γιατί αποφάσισα να κάνω τόσα παιδιά, θα σου πω απλά: γιατί μου τα έστειλε ο Θεός. Ίσως δεν ακούγεται επιστημονικά σωστό. Είναι όμως η δική μου αλήθεια.
