Η πραγματικότητα είναι ότι η μητέρα που φροντίζει αποκλειστικά τους άλλους χωρίς να φροντίζει τον εαυτό της κινδυνεύει να χάσει την ισορροπία της, την ψυχική της υγεία και τη σχέση με τα παιδιά της. Η αλήθεια είναι ότι τα παιδιά χρειάζονται μια μαμά παρούσα, όχι εξουθενωμένη. Και οι σχέσεις χρειάζονται μια σύντροφο ενεργή και όχι ένα πλάσμα που πάντα θυσιάζεται.
Η ψυχολογία πίσω από τη «μαμά θύμα»
Η εικόνα της μαμάς που θυσιάζεται έχει βαθιές ρίζες στην κοινωνία. Η κουλτούρα της υπερπροσφοράς, τα κοινωνικά μηνύματα, ακόμα και τα κοινωνικά δίκτυα, προβάλλουν μια μητέρα που υποφέρει σιωπηλά. Ταυτόχρονα, οι μητέρες συχνά εσωτερικεύουν την ιδέα ότι η αγάπη τους μετριέται από το πόσα θυσιάζουν.
Αυτό δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο. Η μητέρα αισθάνεται πίεση να δώσει πάντα περισσότερα, νιώθει ενοχές όταν δεν τα καταφέρνει και τελικά βιώνει εξάντληση και απογοήτευση. Ταυτόχρονα, τα παιδιά μπορεί να μην κατανοούν πλήρως γιατί η μαμά είναι πάντα κουρασμένη ή αγανακτισμένη, και η σχέση τους επιβαρύνεται.
Η υπερβολική θυσία δεν είναι αγάπη, είναι πίεση. Οι έρευνες στην ψυχολογία δείχνουν ότι οι μητέρες που φροντίζουν και τον εαυτό τους είναι πιο υπομονετικές, πιο συναισθηματικά διαθέσιμες και μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικά στα παιδιά τους. Το μήνυμα είναι σαφές. Η αυτοφροντίδα δεν μειώνει την αγάπη. Την ενισχύει.
Ο μύθος της τελειότητας
Πολλές μαμάδες νιώθουν ότι πρέπει να τα κάνουν όλα σωστά. Το σπίτι καθαρό, τα παιδιά πρόθυμα, τα γεύματα υγιεινά, οι σχέσεις λειτουργικές. Και όταν κάτι δεν πάει καλά, η ενοχή χτυπά κόκκινο. Αυτός ο μύθος της τελειότητας είναι επικίνδυνος για την ψυχολογία της μητέρας και δηλητηριάζει την οικογενειακή ζωή.
Στην πράξη, τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από το παράδειγμα παρά από την τελειότητα. Όταν βλέπουν μια μητέρα που φροντίζει και τον εαυτό της, που παραδέχεται ότι κουράζεται, που ζητά βοήθεια, μαθαίνουν να σέβονται τα όρια και να είναι συναισθηματικά ώριμοι.
Η τελειότητα είναι ψευδαίσθηση. Η αλήθεια είναι ότι μια ευτυχισμένη μαμά μεγαλώνει ευτυχισμένα παιδιά. Η αποδοχή ότι δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα, και ότι έχουμε δικαίωμα σε λάθη και ατέλειες, απελευθερώνει και ανακουφίζει την ψυχή της μητέρας.
Η σημασία της αυτοφροντίδας
Η αυτοφροντίδα δεν αφορά μόνο spa ή στιγμές χαλάρωσης. Είναι ο ύπνος που χρειάζεται το σώμα, το φαγητό που θρέφει, η σωματική άσκηση που ενεργοποιεί και η ψυχική ανάπαυση που αναζωογονεί. Είναι η επικοινωνία με φίλους, η ενασχόληση με χόμπι, η αναζήτηση υποστήριξης όταν χρειάζεται.
Όταν η μητέρα φροντίζει τον εαυτό της, φροντίζει και την οικογένεια. Η ενέργεια που ανανεώνεται δεν χάνεται. Αντίθετα, δημιουργεί ένα κύμα θετικής επιρροής στα παιδιά και στον σύντροφο. Η μαμά που γελά, που χαίρεται, που νιώθει πλήρης, διδάσκει στα παιδιά ότι η ζωή είναι για να τη ζούμε, όχι μόνο για να υπηρετούμε τις ανάγκες των άλλων.
Ο ρόλος του συντρόφου
Συχνά η κουλτούρα της «μαμάς θύματος» επιβαρύνεται από την ιδέα ότι ο σύντροφος δεν συμμετέχει ισότιμα στις ευθύνες. Οι σχέσεις που βασίζονται σε μονομερή φροντίδα οδηγούν σε θυμό, αποξένωση και αίσθηση ότι η μητέρα είναι μόνη στον αγώνα της. Η ισότητα στην καθημερινότητα, η κατανομή των ευθυνών και η συναισθηματική υποστήριξη είναι καθοριστικά.
Ο σύντροφος δεν είναι βοηθός, είναι συμπαίκτης. Η οικογένεια λειτουργεί καλύτερα όταν τα βάρη μοιράζονται και η μητέρα δεν νιώθει μονίμως μόνη στην ευθύνη. Οι συμβουλευτικές έρευνες δείχνουν ότι ζευγάρια που μοιράζονται τη φροντίδα, από τις δουλειές του σπιτιού μέχρι την ανατροφή των παιδιών, έχουν μεγαλύτερη ικανοποίηση και σταθερότητα στη σχέση τους. Τα παιδιά μαθαίνουν να σέβονται την ισότητα και την αλληλεγγύη.
Η απελευθέρωση από την ενοχή
Η αλλαγή νοοτροπίας δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη. Αρχίζει με μικρές αποφάσεις. Το να ζητήσει βοήθεια, να πει όχι, να πάρει χρόνο για τον εαυτό της. Κάθε βήμα που βάζει τη μητέρα πρώτα είναι ένα βήμα προς την ψυχική ισορροπία και την οικογενειακή υγεία.
Η ενοχή δεν είναι σημάδι αγάπης. Η φροντίδα για τον εαυτό είναι σημάδι σοφίας και δύναμης. Μαθαίνοντας να βάζουμε όρια, να φροντίζουμε τις ανάγκες μας και να αναγνωρίζουμε ότι αξίζουμε χρόνο για τον εαυτό μας, καταρρίπτουμε το μύθο της «μαμάς θύματος».
Η πρόκληση για κάθε μητέρα είναι να καταλάβει ότι η αξία της δεν μετριέται από τις θυσίες. Μετριέται από την παρουσία της, την ενέργεια που φέρνει στο σπίτι, την ψυχική της υγεία και την αγάπη που εκπέμπει χωρίς εξάντληση.
Η αλήθεια είναι ότι η μητέρα που ζει πλήρως, που γελά, που εκφράζει τα συναισθήματά της και που φροντίζει τον εαυτό της, είναι η καλύτερη μητέρα που μπορεί να υπάρχει για τα παιδιά της. Και είναι η σύντροφος που ο σύντροφός της θέλει δίπλα του. Η αλλαγή ξεκινά από τη στιγμή που η μητέρα αποφασίζει ότι αξίζει να ζήσει χωρίς συνεχή ενοχή και υπερπροσφορά.
Η μητέρα δεν είναι θύμα. Είναι άνθρωπος. Είναι δυνατή, ευάλωτη, γεμάτη ζωή και δυνατότητες. Και το πιο σημαντικό είναι ότι η φροντίδα του εαυτού της δεν μειώνει την αγάπη της. Την πολλαπλασιάζει.
